ساعات اقىن. ول نەبارى وتىز التى جىل عانا ءومىر ءسۇردى. جاراتقاننىڭ دەگەنىنە كونبەيتىن پەندە بار ما؟ ءتاڭىردىڭ پەشەنەسىنە جازعانى وسى شىعار... ول ءوزىنىڭ قىسقا عۇمىرىندا (1948-1984 جج.) قازاق ادەبيەتىنەن ءوز ورنىن تابا ءبىلدى. وتە كىرپياز, تارازىسى ءادىل, تالابى قاتال قازاق پوەزياسىنىڭ, ونىڭ تالعامى بيىك وقىرمانىنىڭ ۇدەسىنەن شىعۋ كىل مىقتىلاردىڭ عانا قولىنان كەلەدى. ال ءبىز ءسوز ەتكەلى وتىرعان ساعات ابدۋعاليەۆ سول مىقتىلاردىڭ قاتارىندا.
ونىڭ ازان شاقىرىپ قويىلعان ەسىمى – ساعاتوللا. ساعاتوللا قۇراش ۇلى ابدۋعاليەۆ. اقىن تاعدىرى وڭاي بولماعان دەسەدى جۇرت. اساۋ مىنەزى مەن اقىندىق قۋاتى ونىڭ كۇيكى تىرلىكتىڭ, تاپتاۋرىن ءومىردىڭ, تاسىراڭداعان تاعدىردىڭ تالاپ-يشاراسىنا موينىن سىندىرىپ, دارگەيىنە جىعىلۋىنا مۇرشا نە رۇقسات بەرمەگەندەي.
ساعات – تاعدىرلى اقىن. ءومىر جولىنا قاراپ وتىرساڭ, ءارى-ءسارى كۇي كەشەسىڭ. ول ءتىپتى ءوزى جازعان ولەڭدەرىنىڭ سانالى تۇردە تۇتقىنىنا اينالىپ, ءومىردىڭ بار ءمانىن تەك ولەڭ ولكەسىنەن ىزدەپ شارق ۇرىپ, وتقا دا, سۋعا دا تۇسكەن قۇرباندىق سەكىلدى. جازعان جىرلارىنان عانا جانىنا داۋا تاۋىپ, ونداعى ايتىلعان ۇستانىمدار مەن اۋىر شارتتاردى ورىنداۋ جولىندا باسىن بايگەگە تىككەندەي دە كورىنەدى.
قاشاننان تۇيتكىلى تەڭدەسسىز تىرشىلىكتىڭ كونبىس پەن جۋاسقا تىكەنەگى توسەۋلى, ءور مىنەزدى مەن قايراتتىعا, دارىندى مەن تالاپتىعا قاقپانى قۇرۋلى ەمەس پە... اقىن مۇنى تۇسىنبەدى دەي المايمىز, ءتۇسىندى. بىراق جۇرەگى ونى قابىلداي الماعانداي. اساۋدى جۋاسىتىپ, قيقاردى تەزگە سالىپ, جاسىق پەن جايداقتى قويشا يىرەر ومىرگە جاماندىق اتاۋلىنى جاقىنداتقىسى كەلمەگەندەي, سوندىقتان دا ول مىنا جالعاندى تەك قىزىق پەن شاتتىقتىڭ الاڭى دەپ ۇعىنعانداي. بالاڭ كوڭىلمەن ەنىپ, العاۋسىز پەيىلمەن تابالدىرىعىن اتتاعان ءومىرى ول ويلاعانداي بولماي شىقتى. سودان كەلىپ ءومىر مەن اقىن ايقاستى. كىم جەڭدى, كىم جەڭىلدى؟ ونى ەشكىم ايىرىپ بولمايدى.
ونىڭ ءومىر مەن ولەڭى, ءتىپتى ءولىمى دە وزگەشەلەۋ. وسى وزگەشەلىك اقىننىڭ شىنايى تاعدىرى ەدى. جەكە تىرشىلىگى تۇيىقتالعانىمەن, جىر عۇمىرى, جىر دارياسى كەلەشەككە قاراي كوشىن, اعىسىن تۇزەۋى وسى وزگەشەلىكتىڭ ىشكى ءمانى ىسپەتتەس. اقىننىڭ «لەبىز» اتتى ولەڭى بار. سوندا:
«ايقىندالار كىمدەر جابى, كىم تارلان,
بولمىسىنان پەندە بولماس بۇلتارعان.
جۇگىرەمىن ءبىر قۇماردى قۋالاپ,
جەتكىزبەيدى تىرلىكتەگى تۇلكى-ارمان.
قاناتتارى قاتايماعان قىر قۇسىن,
تورابىندا توسىپ تالاي تۇردى سىن.
تاڭ الدىندا داۋىسىمدى ەستىمەي,
جەر بەتىندە مەنى جوق دەپ ءجۇرمىسىڭ؟
جانتىق بولىپ جورعالاماي جۇرت الدىن,
جالعىز جۇرەك ىزگىلىككە ىڭكار مىڭ.
كەلەشەگىڭ كوكجيەگىڭ الدا دەپ,
تۇياعىنان وت شاشادى تۇلپار-كۇن».
بۇل ولەڭ جولدارى اقىننىڭ ىشكى جان دۇنيەسىندەگى الاساپىراندى, تىرشىلىككە دەگەن شىنايى كوزقاراسىن انىق اڭعارتادى. «قاناتتارى قاتايماعان قىر قۇسىن, تورابىندا توسىپ تالاي تۇردى سىن», دەيدى ساعات. كوڭىلى تازا, جۇرەگى نازىك, بولمىسى بولەكتى ءومىر سىنى ەركەلەتە قويمايدى. اقىن ءوز الدىندا تالاي سىن كۇتىپ تۇرعانىن انىق سەزەدى, بىراق ىشكى ۇستانىمىنا بەرىك. قايمىقپاي العا جۇرەدى. «مايموڭكەلەپ تالايلاردى مايدا ءتىل, پاراقوردىڭ كومەيىندە پايدا تۇر», دەگەن اقىن اينالاسىنداعى قوڭىز تىرشىلىككە, پەندەشىلىكتىڭ تەرەڭ قاپاسىنا قامالىپ, سونىسىنا ءماز تالايلارعا جيىركەنە قارايدى. ولاردان بويىن اۋلاق سالعىسى كەلەدى.
«...جالعىز ۇلى اتانسام دا اكەنىڭ,
جالپاق ەلگە بورىشى مول جىگىتپىن.
و, تىرشىلىك, جانارداعى جارىق كۇن,
جارىق كۇننەن جاراعانشا ءمان ۇقتىم:
اتا-انانىڭ بۇيرەگىندە بۇلك ەتپەي,
جۇرەگىندە قالۋ كەرەك حالىقتىڭ!» دەيدى اقىن.
وسى ولەڭ جولدارى ارقىلى اقىن ءبىر اكەنىڭ عانا ەمەس, ەلدىڭ ۇلى بولۋدىڭ قانشالىقتى قاسيەتتى پارىز ەكەنىن تەرەڭ تۇسىنەدى. حالىقتىڭ جۇرەگىندە قالۋعا ۇمتىلۋ ىزگىلىك جولىنا بەت بۇرۋ ەكەنىن مەڭزەيدى.
«قارويداعى تولعانىس» دەگەن ولەڭىندە:
«اياۋلى اناڭ – اقيقات تا, اتاڭ – كەك.
تورەلەردىڭ ءتاتتى قانىن تاتام دەپ,
بورىلەرمەن بورىلەرشە بەلدەسكەن.
سەن مەنەن دە باقىتتىسىڭ,
ماحامبەت!..» دەيدى سۋرەتكەر.
اقيقاتقا جەتۋ جولىنداعى ايقاستار, ارپالىستار كەۋدەدە كەك تۇندىرماي قويا ما؟ جينالعان كەك – اتا كەگى ەمەس پە... سول ەر جىگىتتى تىنىش ۇيىقتاتپايدى, كۇرەس جولىنا باستايدى. اتا كەگىن قۋعان ماحامبەتتەي ەرلەردىڭ جورىقتى, جوسىقتى جولى ساعات اقىندى قايرايدى, قاناتتاندىرادى, الايدا اينالىپ كەلىپ شاراسىزدىق شەڭبەرىنەن شىعا الماي ىشتەي تۇنشىعادى. سوندىقتان «سەن مەنەن دە باقىتتىسىڭ, ماحامبەت!» دەپ كۇرسىنەدى.
«سەنىمگە سيىنۋ» دەگەن ولەڭىندە شيىرشىق اتقان اقىن تورەلىكتى تەك ءوزىنىڭ جۇرەگىنەن ىزدەپ اھ ۇرادى, ورشەلەنەدى, وكىنەدى, بىردە ورەكپىپ, بىردە باسىلادى, ايتەۋىر جان دۇنيەسىندەگى قىم-قۋىت دۇربەلەڭدى كەستەلى سوزبەن سۋرەتتەيدى.
«ۇناتپايمىن ۇردىستەردى ۇرتى قان,
ابايلاساڭ – ادام ءىشى كىل تۇمان.
جانى جايساڭ جىگىتتەردىڭ, جارقىنىم,
جالعان سوزدەر جۇگىرەدى سىرتىنان...
...جول اۋىرى ەڭىرەگەن ەرگە سىن,
ەزدىگىنە ەنشىلەيدى ەل كەسىم.
اجداھا اجال جارماسقاندا جاعاما,
كوڭىلىمنىڭ كۇنىن بىرگە كومبەسىن.
اقيقاتقا تىرەپ قويىپ ات باسىن,
ابىرجىماي شوتتىڭ شىمىر قاق تاسىن.
ءبىزدىڭ ۇرپاق ۇرىكپەيدى سايتاننان,
ادامداردىڭ سايتانىنان ساقتاسىن!..» دەيدى اقىن.
جانى جايساڭدى ۇرتى قان تاعدىر اياسىن با؟ ادامنىڭ تاعدىرىن شيىرلاتىپ, باسىنا سىناق تۇسىرەر باسقا ەمەس, تاپ سول ادامنىڭ سايتانى ەمەس پە... اقيقات دەگەن «اۋىلعا» ات باسىن تىرەۋدى ومىرلىك مۇرات ەتكەندەردىڭ جولىن توسار جوسىقسىزدار قايدا دا قاپتاپ جۇرەدى. مىنە, وسىناۋ سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەگەن اقىن «اجداھا اجال جارماسقاندا جاعاما, كوڭىلىمنىڭ كۇنىن بىرگە كومبەسىن», دەپ اينالاسىنداعى سۇرەڭسىز «ورمانعا» جۇتىلىپ كەتپەۋ, سۇرىقسىز ورتادا مورت سىنباۋ, سەنىم تۋىن جىقپاۋ, كوڭىلىن بيىكتەن تۇسىرمەۋ ءۇشىن بارىن سالعانداي.
«يديلليا» دەگەن ولەڭىندە اقىن قيىندىقتا كۇيزەلگەنمەن بەرىلمەيتىنىن, كورپەسىنە قاراي كوسىلەتىنىن, الايدا ءپىرادار بولىپ كورىنگىسى كەلمەيتىنىن, وزىندە دە پەندەشىلىك بار ەكەنىن مويىنداي كەلىپ:
«...كوكىرەكتە كىسىنەپ بارشا ق ۇلىن,
جالعىزدىقتا ساقتادىم جان سابىرىن.
قۋارتپادى كۇن نۇرى كوكتەمەنىڭ,
قار استىنان قىلتيعان قارشا گ ۇلىن.
قاتەلىكتەن قىزارىپ بەتىم-بەسىن,
ەسىگىڭدە تىرلىكتىڭ جەتىلدى ەسىم.
سەرىلىكتىڭ سىيقى دا سوقىر تيىن,
باسىڭنان باقا-شايان سەكىرگەسىن.
شەكسىزدەرگە جاتاتىن شەتى ۇلاسىپ,
شاپاعاتقا ارماننىڭ وتى عاشىق.
كريستالداي كىرشىكسىز دەگەندى دە,
پەندەلىكتىڭ جۇرەدى توتى باسىپ...», دەيدى. اقىن ءوز ءومىرىن كوكتەمەدە قار استىنان قىلتيعان قارشا گۇلگە تەڭەگەندەي, كوكىرەگىندە كىسىنەگەن ق ۇلىن جۇرەگىن جان سابىرىنا وراپ ساقتاعانداي.
«...تىرشىلىككە ىنتازار تابان-س ۇلىك,
تورابىمدى ساپاردان تابام شىعىپ.
جاقسىلىقتىڭ جاعاسى جىرتىلمايدى,
التى الاشقا اعايىن – ادامشىلىق!
تەپسىنەتىن تاباندا تەمىردى ءۇزىپ,
شىندىقتى دا مويىندار نەبىر بۇزىق.
ءىرى قىلىپ جاراتىپ الدەكىمدى,
ىرىلىكتى سۇيمەيتىن ءومىر قىزىق!
قۇدايشىلار كۇتكەندە كوكتەن شىراق,
ءومىر دەگەن – اعىتىپ وتكەن سۇر ات.
قاسىق قانى قازاقتىڭ بولسا مەندە,
شەندىلەردەن جۇرمەسپىن شەكپەن سۇراپ...»
دەيدى اقىن. ءيا, ءىرى بولىپ جارالعاندى ءومىر سۇيمەيدى. بۇعان وراي اقىن ء«ومىر قىزىق» دەپ تاڭعالادى. ساعاتتىڭ الەمى, جان دۇنيەسى بولەك. ول ءوز قازاعىن, التى الاشىن كۇيكى تىرلىكتىڭ, پەندەشىلىكتىڭ قارا قازانىندا قايناعانىن قالامايدى, ءىرى بولىپ تۋىپ, سول بيىگىندە قالعانىن اڭسايدى. ءوزى دە سول بيىكتە قالعىسى كەلەدى. قاراڭىز, «جاقسىلىقتىڭ جاعاسى جىرتىلمايدى, التى الاشقا اعايىن – ادامشىلىق!» جانە «قاسىق قانى قازاقتىڭ بولسا مەندە, شەندىلەردەن جۇرمەسپىن شەكپەن سۇراپ..» دەگەن ولەڭ جولدارىنىڭ تۇسىنگەنگە تۇپكى ءمانى قويۋ, ماعىناسى تەرەڭ. مۇنى تاپسىرلەپ ۇزاققا سوزباي, قىسقاشا تۇسىندىرە كەتسەك, ءومىر ىرىلىكتى سۇيمەسە دە, ءىرى بولىپ جارالعاندار وزگەرمەيدى, تاعدىرىنا يلەنبەيدى, سول سياقتى قازاقتىڭ قانى بويىندا تۋلاعان ادام شەندىلەردىڭ الدىندا ءيىلىپ-بۇگىلىپ, پەندەلىكتىڭ تابانى استىندا جاتپايدى. وسىنى تەرەڭ ۇعىنعان اقىن قازاق بالاسىنىڭ الدىنا ۇلكەن تالاپ قويادى. بويىڭدا قازاقتىڭ قانى بولسا, ءومىر الدىندا الاسارما, يت تىرلىككە كۇيلەمە, ەڭسەڭدى بيىك ۇستا, ەڭ باستىسى ادام بولىپ قال دەيدى. مۇنى اقىن پوەزيا تىلىمەن تىگىسىن جاتقىزا, كەلىستىرىپ بەرگەن. سۋرەتكەرلىك, شەبەرلىك, فيلوسوفيالىق تولعام دەگەن وسى. ودان ءارى اقىن:
«قاسيەتىن تانىتقان قاسپاق بەتتىڭ,
بالالىقتان باستالار باستاپقى ەكپىن.
قۋلىقتار مەن سۇمدىققا كىجىنگەندە,
تىرشىلىكتى كەلەدى تاستاپ كەتكىم.
توزىمدەردىڭ توزدىرىپ كوك تاعاسىن,
جونسىزدىكتەن ايتامىز جوققا دا سىن.
ادام دا ءبىر ماجىعۇن كوبەلەك قوي,
ءوزى تىعىپ جۇرەدى وتقا باسىن!» دەگەن اقىن قۋلىق پەن سۇمدىققا كىجىنىپ ءجۇرىپ اقىرىندا تىرشىلىكتى وتىز التى جاسىندا تاستاپ كەتتى. ءوز ەركىمەن ەمەس, بالكىم ماجبۇرلىكتەن... بۇل – ونىڭ تاعدىرى.
«...ابىز وتان كورسەتكەسىن اكەلىك,
ازاماتتار ازبايدى ەكەن اتى ءولىپ.
كەلەشەككە قۇلشىنىسپەن قول ارتىپ,
قاتەلىكتى ەسكە الۋ دا – قاتەلىك...
...سورلىمىز با انا ءسۇتىن ءمۇلت ەمگەن,
ءۇمىت ءوزى جولاۋشىعا ۇلكەن دەم.
جۇرەكتەگى كوپ جارانىڭ قوتىرىن,
ءبارىڭ ءۇشىن ولەڭمەنەن سۇرتەم مەن...» دەپ جىرلاعان ساعات اقىننىڭ ولەڭدەرىنە كەزىندە قازاقتىڭ كورنەكتى اقىنى قادىر مىرزا ءالى جىلى پىكىر بىلدىرگەن ەكەن. وسى جونىندە تاراتا ايتار بولساق, 1979 جىلى ساعات ابدۋعاليەۆتىڭ جىر توپتاماسى باسپاعا ۇسىنىلادى. بۇل «ق ۇلىنشاق كوكتەم» دەپ اتالعان توپتاماعا قادىر مىرزا ءالىنىڭ اتالعان جىلى جازعان پىكىرى قولجازبا كۇيىندە ساقتالعان. باسپاعا لايىقتى دەپ ۇسىنىلعانىمەن, بەلگىلى-بەلگىسىز سەبەپتەرمەن جارىق كورمەگەن كىتاپقا جازىلعان الگى پىكىرىندە ق.مىرزا ءالى: «بۇگىندە ولەڭى شىققان, جيناعى جارىق كورمەگەن جاس دارىندار تۇگىل, بىرنەشە توپتاما, بىرنەشە كىتاپتارى وقىرمان قاۋىمنىڭ قولىنا ءتيىپ قالعان از-مۇز تاجىريبەسى بار اقىنداردىڭ وزىنە تۇشىرقانا بەرمەيسىڭ. ال مىنا ساعات ابدۋعاليەۆتىڭ ءجونى ءبىر بولەك. ول – ادەبيەتكە ونەرىمەن دە, بىلىمىمەن دە بارىنشا دايىن كەلگەن تۇلعا. تاقىرىپ تاڭداۋىنىڭ وزىندە ۇلكەن تالعام, ونى جۇپ-جۇمىر ەتىپ جازۋىنىڭ وزىندە ۇلكەن ادەبي مادەنيەت جاتىر. مۇنداي جىگىتتەر, مەن بىلسەم, ۇنەمى ۇيرەنۋگە, ۇنەمى وسۋگە بەيىم. ولاردى كورە ءبىلۋ, قولداي ءبىلۋ عانا كەرەك. ساعات ابدۋعاليەۆتەرگە قىزمەت ەتۋ تۇبىندە ادەبيەتكە قىزمەت ەتۋ بولىپ شىعادى… كەيبىر ولەڭدە, كەيبىر شۋماقتا كەتكەن ۇساق-تۇيەك سەلكەۋلەردى رەداكتور كورسەتە بىلسە, اۆتور جاساي الادى, تۇزەتە الادى دەپ سەنەمىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ابدۋعاليەۆ ساعاتتىڭ «ق ۇلىنشاق كوكتەم» اتتى ولەڭدەرىن جەكە جيناق ەتىپ جاريالاۋعا ابدەن بولادى», دەپ جازىپتى.
ءبىر دارىن ءبىر دارىندى بىردەن, العاشقى اياق الىسىنان تانىعان. سوندىقتان دا «ساعات ابدۋعاليەۆتەرگە قىزمەت ەتۋ تۇبىندە ادەبيەتكە قىزمەت ەتۋ بولىپ شىعادى…» دەپ جازادى. قادىر اقىننىڭ بۇل ءسوزى بۇگىنگى ادەبيەت زەرتتەۋشىلەرگە ارنالىپ ايتىلعانداي.
اقىننىڭ كوزى تىرىسىندە جيناعى جارىق كورمەدى. دەسەك تە ونىڭ ولەڭدەرى اۋداندىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا, «جالىن» الماناعىندا باسىلعان. «...سايراتتىڭ قۇمبىل قۇس تىلدە, جانىمنىڭ جاز اعىستارىن. تىلەگىم سەنىڭ ۇستىندە, كىندىك جۇرت – قازاقستانىم!» دەپ جىرلاعان اقىننىڭ تۇڭعىش جيناعى 1992 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى اقجايىق اۋداندىق (بۇرىنعى چاپاەۆ اۋدانى) گازەت باسپاحاناسىندا «كوزايىم كەلەشەك» اتاۋىمەن باسىلىپ شىققان ەكەن. ارزانقول سارى قاعازعا باسىلعان بۇل شاعىن كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە ساعاتتىڭ جيەنى گۇلنار جۇمابەكوۆا مۇرىندىق بولسا, باسپاحانا ديرەكتورى اقسان قۇرمانعاليەۆ, اۋداندىق گازەت رەداكتورى بولات ەسقاليەۆ, باسپاحانا قىزمەتكەرى دامەش ابۋعاليەۆا سىندى جاناشىر جاندار قولعابىس جاساعان. بۇدان كەيىن دە ەل ىشىندەگى كوزىقاراقتى, اقىننىڭ شىعارماسىن باعالاي بىلەتىن ازاماتتار ونىڭ ەسىمىن جاڭعىرتىپ, شىعارمالارىن ناسيحاتتاۋعا اتسالىستى. تاراتا ايتار بولساق, اقىننىڭ 2008 جىلى «جۇرەگىمە جۇگى ءتۇستى جاھاننىڭ» اتتى تۇڭعىش تولىققاندى جيناعى باسىلدى. مۇنى بارد اقىن تابىلدى دوسىموۆ ۇيىمداستىردى. ورالدا «اقجايىق كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن 2009 جىلى اقىننىڭ «جانىمنىڭ جالعىز بۇلب ۇلى» دەگەن كىتابى شىقتى. ساعات ابدۋعاليەۆتىڭ 60 جىلدىعىنا وراي اقىننىڭ تۋعان جەرى – تايپاق اۋىلىندا ەسكەرتكىش-بيۋست ورناتىلدى.
تۇرمەنىڭ دە ءدامىن تاتقان, اۋرۋحانا توسەگىنە دە تاڭىلعان اقىن ءولىمى تۋرالى كەزىندە مارقۇم تابىلدى دوسىموۆتىڭ مىنا ءسوزى وسىندايدا سانادا جاڭعىرادى: «نەبارى وتىز التى جاسىندا قازاق پوەزياسىنان وزىندىك ورنىن تاۋىپ, كەنەتتەن ءبارىن لاقتىرىپ, ارتىنا قارايلاماي كەتە بارۋ – ادام تۇسىنبەس دۇنيە. بىراق ءومىر كەتپەسىنە قويدى ما؟! ولمەسىنە رەت بەردى مە؟! ورال, اقتوبە, جاڭاوزەن تۇرمەلەرىنىڭ تاقتاي توسەگىن الدەنەشە جامباستاعان ساعات ەلىنە وكپە اۋرۋىن جاماپ قايتتى. ەندىگى جەردە ساعات اقىنعا بۇل دۇنيەنى تارك ەتپەسكە جەر قالماپ ەدى. 1983 جىلدىڭ جەلتوقسانىنىڭ سوڭعى كۇندەرى. كالمىكوۆ سەلوسىنان كەشكىلىك ۇلكەن تراسسا جولدى بەتكە الىپ شىققان شايىر ءبىر سايدىڭ اڭعارىنا قۇلايدى. سول ءتۇنى قاتتى اياز ۇرىپ, قالىڭ قار جاۋعان… 1984 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ ءبىر جايماشۋاق كۇندەرىندە مالىن اۋىل ماڭىنا ورىسكە شىعارعان ەكى بالا اقىن مۇردەسىن تاپپاعاندا, ساعاتقا سايلى جەردەن توپىراق تا بۇيىرماعان بولار ەدى…». ءيا, سولاي بولعان.
ساعات 1965 جىلى ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ, الماتىداعى قازمۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسكەن. بىراق ەكى كۋرستان كەيىن وقۋىن ءارى قاراي جالعاستىرماعان. الماتىدا وتكەن وسى از عانا ۋاقىت ىشىندە جۇبان مولداعاليەۆ, قادىر مىرزا ءالى سىندى ءسوز زەرگەرلەرىمەن ەتەنە ارالاسادى. جاراسقان ابدىراشەۆتىڭ: «ساعات ولەڭ وقىعاندا ءبىز تەك قانا تىڭداپ, ءلاززات الاتىنبىز», دەگەن ءسوزى بار ەكەن. وسىدان-اق ساعاتتىڭ اقىندىق قۋاتىنىڭ قانداي بولعانىن اڭعارۋعا بولار.
«كىندىك جۇرتىم – ابىز اكەم, تەكتى انام,
قۇراق ۇشىپ كوگەرشىنىڭ جەتتى امان.
ىزدەدىڭ بە ۇزاق جىلدار جوعالتىپ,
«قاي تاراپقا كەتىپ قالدى؟ – دەپ, – بالام».
و, ساعىنىش, كىسىنەگەن ءجۇز ق ۇلىن,
جۇرەگىمدى كەرنەپ تۇر-اۋ ىزگى ءۇنىڭ.
كوپ القىندىم كوكجيەككە كوز تىگىپ,
ۇستايمىن دەپ تۇلپار-ارمان تىزگىنىن...
...كىندىك جۇرتىم – ۇزەڭگى دوس,ء وز قۇربىم,
بالا شاقتىڭ بازارىنا كەز قىلدىڭ.
شاشىما دا ۇرىن كەلدى بوز قىلاڭ,
بوز كودەسى سياقتانىپ بوز قىردىڭ.
كىندىك جۇرتىم – عاشىق قىزىم, ەر ءىنىم,
جانارىما جارىق شاشقان سەرى كۇن.
ءوزىم جايلى جىرلاپ بەردى بوزتورعاي,
جوقتايدى دەپ ءجۇرۋشى ەدىم مەنى كىم؟»
ءيا, بۇگىندە ساعات اقىندى «قاي تاراپقا كەتىپ قالدى؟» دەپ ەلى ىزدەيدى.
«تۋدىرىپ پىكىرتالاسىن,
جايىم جوق ەلدى ەكشەمەك.
بولمەيمىن قازاق دالاسىن:
جەتىسۋ, جايىق, كوكشە دەپ.
داڭقتان دارقان داۋلەتىم,
شابىتتىڭ شوعىن شات ۇستەپ,
بولمەيمىن بابا اۋلەتىن:
وڭتۇستىك, شىعىس, باتىس دەپ»,
جىرلاعان اقىندى ءوز قازاعى ۇمىتپايدى.