ون سەگىز مىڭ عالامدى اقىل-پاراساتىمەن بيلەپ, يگىلىگىنە جاراتىپ وتىرعان ادام بالاسىنىڭ دا ابدىراپ, كومەككە مۇقتاج بولاتىن ءساتى كوپ. اسىرەسە وقىستان بولاتىن وقيعا – وت پەن سۋ, تابيعي اپات قيىن. قازاق ونى ءبىراۋىز سوزبەن ء«تىلسىز جاۋ» دەيدى.
«سوقىر, مىلقاۋ, تانىماس ءتىرى جاندى» وسىنداي جاۋعا قارسى كۇنى-ءتۇنى اتتانۋعا ءازىر تۇراتىن ارنايى قىزمەت بار. بۇل – توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى. ءبىر وكىنىشتىسى, ادامعا قاۋىپ ءتوندىرىپ, كەيدە تالاي ءومىردى جالماپ كەتەتىن وقىس وقيعالار سول ادامنىڭ ءوزىنىڭ بەيقامدىعىنان, جاۋاپسىزدىعىنان تۋىنداپ جاتادى. ونىڭ سوڭى – جىلاعان بالا, زارلاعان انا...
دانيار مۇنداي وقيعانىڭ تالايىن كورگەن. نەبىر جانتۇرشىگەرلىك جاعدايدىڭ ورتاسىنا ويلانباي كىرىپ, ءتىرى جان بولسا, قۇتقارۋعا اسىققان. ويتكەنى دانيار راحماتاليەۆ – قۇتقارۋشى, ءورت ءسوندىرۋشى بولىمشەنىڭ كومانديرى.
كوپ ادام تۇسىنە بەرمەيدى. بەيبىت تە مامىراجاي ءومىردىڭ باعاسى ارزان ەمەس. بەيبىت ءومىردى ساقتاۋ ءۇشىن, باسىنا قاۋىپ تونگەن جاندى قۇتقارۋ ءۇشىن وعان مۇلدە بەيتانىس جاندار وتقا كىرەدى, سۋعا تۇسەدى. بىرەۋدىڭ جاۋاپسىزدىعىنان ەكىنشى بىرەۋلەر ەرىكسىز ەرلىك جاساۋعا ءماجبۇر بولادى. ءيا, ەرلىك دەگەن – كوبىنە وزگەنىڭ قاتەلىگىن تۇزەتۋ ءۇشىن ءوز ءومىرىن قاتەرگە تىگۋ دەگەن ءسوز.
دانيار تىلەكباي ۇلى قۇتقارۋ قىزمەتىنە 2016 جىلى كەلىپتى. العاشقى ماماندىعى دا گۋمانيزمنەن الىس ەمەس-ءتى. ورال قالاسىنداعى مەديتسينالىق كوللەدجدى تامامداعان. ادامدارعا كومەكتەسكىسى كەلەتىن. ودان كەيىن اسكەر قاتارىندا وتكەن ءبىر جىل جاس جىگىتتى ابدەن شيراتتى. قيىندىقتان قورىقپايتىن قايسار دا قايراتتى جىگىتتى سول تۇستا قۇتقارۋ قىزمەتىنە شاقىردى. مىنە, ارادا وتكەن 8 جىل دانيار راحماتاليەۆتى بۇگىنگىنىڭ باتىرى ەتىپ شىعاردى.
باتىس قازاقستان وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى ءورت ءسوندىرۋ جانە اۆاريالىق قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتى №1 ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمىنىڭ بولىمشە كومانديرى. دانياردىڭ بۇگىنگى لاۋازىمى وسىلاي اتالادى. 2016 جىلدىڭ تامىزىنان بەرى قۇتقارۋ قىزمەتىندە جۇرگەن جىگىت 2020 جىلدىڭ قازان ايىندا بولىمشە كومانديرى بولىپ تاعايىندالعان. سەبەبى ءتىلسىز جاۋعا قارسى توپ باستاۋ ءۇشىن كومانديردىڭ بويىندا اقىل, تاجىريبە, باتىرلىق قاجەت. دانياردىڭ بويىندا وسىنىڭ ءبارى بار.
– ءبىر كۇنى 5 قاباتتى تۇرعىن ۇيدەن ءورت شىققانى تۋرالى حابار كەلدى. شاقىرۋ بويىنشا جەدەل جەتىپ, ەكىنشى قاباتتاعى ءبىر پاتەردە ءورت بولىپ جاتقانىن كوردىك. سول جەردە جۇرگەن ادامدار ءورت شىققان پاتەردە ادام بار ەكەنىن ايتتى. ءبىز ءورتتى ءسوندىرىپ, جاپا شەككەن ادامدى دارىگەرلەردىڭ قولىنا تاپسىردىق, – دەيدى دانيار اسكەري ادامعا ءتان ادەتپەن اڭگىمەنى قىسقا قايىرىپ.
بۇل وقيعا بىلاي بولعان: 2022 جىلى جەلتوقساننىڭ 3-ءى كۇنى ورال قالاسىنداعى گاستەللو كوشەسىندەگى كوپقاباتتى ۇيدەن ءورت شىقتى. كۋاگەرلەر جەدەل تۇردە ءتيىستى ورىندارعا حابار بەرەدى. وقيعا ورنىنا جەدەل جەتكەن قۇتقارۋشىلار جاعدايدى تەز باعامداپ ۇلگەرەدى. وت – ەكىنشى قاباتتاعى ءبىر پاتەردە. اينالادا اسىپ-ساسىپ جۇرگەن ادامدار ول پاتەردە ادام بار ەكەنىن ايتتى. كورشى پاتەرلەردىڭ تۇرعىندارى دا دالاعا شىعا الماي قالعان. سول جولى ازاماتتىق قورعانىس قىزمەتىنىڭ اعا سەرجانتى د.راحماتاليەۆتىڭ كومانداسى ءورت شىققان پاتەردەگى 25 جاسار جىگىتتى دە, كورشى تۇراتىن 6 ادامدى دا قاۋىپسىز جەرگە شىعارىپ ۇلگەردى. مۇنىڭ ەكەۋى – كامەلەتكە تولماعان ءسابي.
ولاردىڭ ءاربىر وقيعانىڭ استارىنا ۇڭىلسەڭىز, قۇتقارۋشىلار جۇمىسىنىڭ كۇردەلى دە قاۋىپتى ەكەنىن تۇسىنەسىز. ويتكەنى قازىرگى تۇرعىن ءۇي – ادام تۇرمىسىن جايلى ەتەتىن يگىلىكتەرىمەن قاتار, سان ءتۇرلى قاۋىپتىڭ وشاعى دا. قۇبىرمەن كەلىپ تۇرعان تابيعي گاز, جەلىمەن جەتىپ تۇرعان ەلەكتر قۋاتى, قۇلاعىن بۇراساڭ سارىلداپ اعا جونەلەتىن ىستىق ءھام سالقىن سۋ... كۇردەلى تۇرمىستىق تەحنيكا, الۋان پريبورلار تۇتىنۋشىدان ساقتىق پەن قاۋىپسىزدىكتى تالاپ ەتەدى. توتەنشە جاعداي تۋىنداعاندا دا قۇتقارۋشى وسىنىڭ ءبارىن الدىن الا ەسكەرىپ, جاعدايعا قاراي ناقتى ارەكەت ەتۋگە ءتيىس. جانە قاس پەن كوزدىڭ اراسىندا دۇرىس شەشىم قابىلداۋ قاجەت بولادى.
– قانداي قيىندىق كورسەك تە, ماعان ءوز جۇمىسىم ۇنايدى. ازىرگە قىزمەت اۋىستىراتىن ويىم جوق. ويتكەنى بۇل جۇمىس, قۇتقارۋ قىزمەتى حالىققا كەرەك قوي. بۇل ءىستى مەن بولماسام, وزگەلەرگە اتقارۋعا تۋرا كەلەر ەدى, – دەيدى جاس جىگىت.
دانياردىڭ بولىمشەسىندە 6 ادام بار. توتەنشە جاعدايعا ۇشىراپ, كومەك كۇتكەن جاندار عانا ەمەس, ءوز بولىمشەسىندەگى ءار جاۋىنگەردىڭ دە تاعدىرى دانياردىڭ موينىندا ەكەنىن ول جاقسى بىلەدى. سوندىقتان ءار قادامىن ەكشەپ, ءار شەشىمدى ساراپتاپ قابىلدايدى.
– بىردە ءتورتىنشى قاباتتا ءورت شىققان پاتەردەن ەكى ايەل ادامدى قۇتقاردىق. وت ەلەكتر ەسەپتەگىشتىڭ قورابىنان باستالعان ەكەن. دالاعا شىعار ەسىككە بەتتەۋ مۇمكىن بولماعان. امال جوق, ەكى ايەل قاشىپ, بالكونعا تىعىلعان. ءۇش ايلىق ءسابيدى توسەك جايماسىنا وراپ تومەنگە, ءۇشىنشى قاباتتاعى كورشىلەرىنە بەرىپ ۇلگەرگەن بەيشارا جاندار ءبىز جەتكەنشە تاعدىرىن ءبىر قۇدايعا تاپسىرىپ, جالبارىنىپ تۇر ەكەن. قولقانى قاباتىن قويۋ ءتۇتىننىڭ اراسىنان ءوتىپ, ولاردى ءبىر-بىرلەپ دالاعا شىعاردىم. ءوزىمنىڭ ورتتەن قورعايتىن باس كيىمىم مەن بەتپەردەمدى كيگىزدىم. ءبىز مۇندايعا ۇيرەنگەنبىز عوي, – دەيدى دانيار.
ءبىر قىزىعى, ءورت ىشىندە سالماقتى كورىنگەن, وزدەرىن سابىرلى ۇستاعان قىزدار دالاعا شىعىپ, قاۋىپتەن ابدەن قۇتىلعانىن سەزگەننەن كەيىن بارىپ ەگىل-تەگىل جىلاپتى. ال جەلتوقساننىڭ ايازدى ءتۇنى بۇكىل كورشىلەرىن ابىگەرگە سالىپ, ءوز پاتەرىندە ءورت شىعارعان 25 جاسار جىگىت ۋداي ماس بولعان. بىراق قانداي جاعداي بولسا دا قۇتقارۋشى سەزىمىن ىركىپ ۇستايدى. ەشكىمدى الالامايدى. ونىڭ مىندەتى – باسىنا قاۋىپ تونگەن جاندى قۇتقارۋ عانا.
ءورتتىڭ كوبى جاۋاپسىزدىقتان بولادى دەدىك قوي. وكىنىشكە قاراي, وقىس وقيعانىڭ ءبارى ءساتتى اياقتالا بەرمەيدى. دانيار تالاي مارتە ءورت ىشىنەن جانسىز دەنەنى دە ءوز قولىمەن الىپ شىققان. «اسىرەسە ءۇيسىز-كۇيسىز قاڭعىباستار, ىشكىلىككە سالىنعان جاندار وسىنداي جاعدايعا ءجيى ۇشىرايدى. ءار وقيعا ءارتۇرلى بولعانىمەن, ولاردىڭ ءتۇپ نەگىزى سالاقتىقتان, بەيقامدىقتان تۋىنداپ جاتادى. سوندىقتان ادامدار ءوز ارەكەتىنە مۇقيات بولسا ەكەن», دەيدى قۇتقارۋشى.
قۇتقارۋ ونىڭ قىزمەتى بولعانىمەن, مۇنداي جاندارعا قوعامنىڭ قۇرمەتى دە كەرەك. بەيبىت كۇندە ءوز باسىن قاتەرگە تىگىپ جۇرگەن دانيار تىلەكباي ۇلى بيىل مامىر ايىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قولىنان «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىن الدى. وتانى باتىر ۇلدىڭ ەرلىگىن وسىلاي باعالادى.
باتىس قازاقستان وبلىسى