كەشەگى كەڭەس زامانىنان باستاپ, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى ەلىمىز بويىنشا ءتۇرلى سالا باسشىلىعىنا كىمدەر كەلىپ, كىمدەر كەتپەگەن؟ وكىنىشكە قاراي, سولاردىڭ كوبىنىڭ ەسىمى قىزمەتتەن كەتكەن كۇننىڭ ەرتەڭىندە ۇمىتىلىپ قالىپ جاتادى. راس, از دا بولسا ارتىندا ءىزى قالعان باسشىلار دا جوق ەمەس. رەسپۋبليكامىزدىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تىزگىنىن ەكى مارتە قولىنا العان شىراقبەك قابىلباەۆ سولاردىڭ ءبىرى عانا ەمەس, بىرەگەيى بولاتىن. بيىل تۋعانىنا 115 جىل تولىپ, ال ومىردەن وتكەنىنە جارتى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە ونىڭ ەسىمى ۇمىتىلماي كەلە جاتقانى سوعان ايقىن ايعاق بولسا كەرەك. كەيىنگى جىلدارى دانقتى گەنەرال, رەفورماتور مينيستر ەسىمى ءبىر كەزدە ءوزى اشقان قوستانايداعى پوليتسيا اكادەمياسىنا, الماتى مەن سەمەي قالالارىنداعى كوشەلەرگە بەرىلىپ وتىرعانى وسى ءسوزىمىزدى بەكىتە تۇسە مە دەيمىز.
ەندى, مىنە, جۋىردا الماتىداعى «الگوريفم» باسپاسىنان باسىلىپ شىققان «مينيستر قابىلباەۆ» دەپ اتالاتىن كولەمدى دەرەكتى كىتاپ ءوز وقىرمانىنا جول تارتىپ وتىر. كىتاپ اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالعانعا دەيىن اتالعان سالانى باسقارعان گەنەرال-پولكوۆنيك مارات احمەتجانوۆتىڭ العىسوزى جانە اقىن باۋىرجان جاقىپتىڭ كىتاپ كەيىپكەرى تۋرالى تولعاۋىمەن اشىلعان. ال اتالعان كىتاپتىڭ قوس اۆتورىنا كەلەتىن بولساق, ونىڭ ءبىرى – جوعارىدا اتالعان قوستانايداعى پوليتسيا اكادەمياسىنىڭ ەكس-باستىعى, پروفەسسور, پوليتسيا گەنەرال-مايورى ميرلان قىزىلوۆ بولسا, ەكىنشىسى – جۋرناليست-جازۋشى, «قۇرمەت» وردەنى مەن حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, «ەگەمەننىڭ» ارداگەرى داۋلەت سەيسەن ۇلى.
تەگىندە شىراقبەك قابىلباەۆتىڭ قىزىعى مەن قيىندىعى مول تاعدىرلى ءومىر جولى كەزەك الماسىپ جاتقان كورىنەدى. ايتالىق, ول سوناۋ ءبىر قيىرداعى ابىرالى وڭىرىنەن نەبارى ءۇش كلاستىق بىلىممەن الاشتىڭ تۋى كوتەرىلگەن سەمەي قالاسىنا كەلىپ, سونداعى اتاقتى «كازپەدتەحنيكۋم» تابالدىرىعىن اتتاعاندا جاسى ون التىدا ەكەن. سوندا الدىنان كەيىندە ەسىمى الەمگە ايگىلەنگەن كلاسسيك جازۋشى م.اۋەزوۆ شىعىپ, ۇستاز رەتىندە جولىنىڭ اشىلۋىنا سەپ بولىپتى. سونىڭ الدىندا مۇندا قانىش ساتباەۆ, الكەي مارعۇلان, شاكەن ايمانوۆ سىندى ۇلت ماقتانىشتارى وقىعان ەكەن. وسى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الىپ, مينيستر دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلگەن ەكى تۇلەكتىڭ ءبىرى – شىراقبەك قابىلباەۆ.
ال وعان دەيىن جاس شىراقبەك ءومىر جولى قالالىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى, مەكتەپ باسشىسى, قازاق اتتى اسكەرىنىڭ جاۋىنگەرى, ىشكى ىستەر ورگانىنىڭ دا جاۋاپتى قىزمەتكەرى بولىپ جالعاسا بەرەدى. نەگىزى اعارتۋشىلىق قىزمەتتى قالاعان اۋىل ازاماتىنىڭ ءومىر جولى سول كەزدەگى زامان تالابىنا وراي وسىلايشا كۇرت وزگەرگەن. بۇدان كەيىنگى جەردە ونىڭ پارتيا ورگانىنداعى ەڭبەك جولى باستالادى. ول قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتى ەكىنشى حاتشىسىنىڭ كومەكشىسى, نۇسقاۋشى, ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, اكىمشىلىك ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ جالعاسا بەرەدى. ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ جۇرگەن كەزىندە قازاقستان دەلەگاتسياسىن باستاپ, تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ سالەمدەمەسىن الىپ كەسكىلەسكەن مايداننىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇرگەن پانفيلوۆشىلارعا باراتىندىعى, وسى قيىن ساپاردا ونىڭ باتىر باۋىرجانمەن دوستاسىپ قايتاتىنى ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە. ال اكىمشىلىك بولىمىنە جەتەكشىلىك ەتىپ جاتقان ەلۋىنشى جىلداردىڭ باسىندا قايتادان باستالعان قۋعىن-سۇرگىندە كەشەگى ۇستازى اۋەزوۆتى ۇستاپ, قامالعالى تۇرعان جەرىنەن رەسپۋبليكا باسشىسى شاياحمەتوۆپەن اقىلداسا وتىرىپ, استىرتىن ماسكەۋگە اتتاندىرىپ جىبەرەتىنى تاريحي شىندىق. وسى ورايدا, قازاق ادەبيەتىمەن بىرگە الەم كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارمالارىمەن دە جەتە تانىس شىراقبەكتىڭ ءسابيت, عابيت سەكىلدى ايتۋلى قالامگەرلەرمەن دە دوسجار بولعاندىعىن ايتا كەتسەك ارتىق بولماس.
ەندى ونىڭ نەگىزگى قىزمەتىنە كەلەتىن بولساق, قازاقستاندا تىڭ يگەرىلىپ جاتقان شاقتا ىشكى ىستەر ورگانىنا مينيستر بولىپ تاعايىندالعان ونىڭ حالىق پەن ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ ماقساتىمەن ورگان قىزمەتىنە كەشەگى وتتى جىلداردا سىناقتان وتكەن مايدانگەرلەر مەن پارتيا, كومسومول قىزمەتكەرلەرىن كوپتەپ تارتۋدى, مۇنىڭ سىرتىندا ولاردى وقىتۋدى, قىزمەتتىك كولىكپەن, ءۇي-جايمەن, دەمالىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتۋدى, ميليتسيا قىزمەتىن كوركەم فيلم مەن كوركەم شىعارمالاردا, كۇندەلىكتى ءباسپاسوز بەتتەرىندە ناسيحاتتاپ وتىرۋعا مۇرىندىق بولۋدى ءوزىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتىم دەپ بىلگەن. ءتارتىپ ساقشىلارىن وقىتۋ دەمەكشى, مينيستر قابىلباەۆتىڭ تۇسىندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ارنايى وقۋ ورىندارى كوپتەپ اشىلعان.
وكىنىشكە قاراي, 1959 جىلعى تەمىرتاۋ وقيعاسىنا بايلانىستى ءوز ءىسىنىڭ ىسكەر باسشىسى جازىقسىز جازالانىپ, ورنىنان الىنعان. وعان جۇمىسشىلارعا قارسى وق اتۋ جونىندە بۇيرىق بەرگەن قابىلباەۆ دەگەن ايىپ تاعىلعان. بايىپتى دا بىلىكتى باسشى سوندا ادۆوكاتتىڭ قىزمەتىنە جۇگىنبەستەن اقىر سوڭىندا ءوزىن ءوزى اقتاپ شىعادى. كىتاپ اۆتورلارى ءمينيستردىڭ جەكە ارحيۆىندەگى قۇجاتتار مەن كوزكورگەندەردىڭ ەستەلىكتەرى ارقىلى وقىرمانعا سول اتىشۋلى وقيعانىڭ جاي-جاپسارىن شىندىق تۇرعىسىندا باياندايدى. ولاردىڭ پايىمداۋىنشا تەمىرتاۋ كوتەرىلىسى كەزىندە قارۋدىڭ قولدانىلۋىنا سول كەزدەگى كەڭەستىك يمپەريانىڭ اپەرباقان باسشىسى ن.حرۋششەۆتىڭ ءوزى سەبەپشى بولعان. وسى تۇستا اقش-قا ساپارمەن بارا قالعان وعان مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى الىپ مەملەكەتتىڭ باسشىسى دۋايت ەيزەنحاۋەر «وسى ءسىزدىڭ ەلدەگى تەمىرتاۋدا مىناداي بەيبىت زاماندا جۇمىسشىلارعا قارۋ قولدانىلعانى قالاي؟» دەپ كۇتپەگەن جەردەن بۇيىردەن سۇراق قويىپتى دەسەدى. سونىڭ سالقىنى اينالىپ كەلگەندە ۇلت كادرلارىنىڭ اراسىنان العاش بولىپ ىشكى ىستەر ورگانىنا باسشى بولىپ كەلگەن قابىلباەۆقا تيگەن.
«اققا قۇداي جاق» دەگەن. جوعارى بيلىك باسىنا برەجنەۆ كەلگەندە ءبارى قالپىنا كەلىپ, ادىلەتتى ورنىققان. ونىڭ ءبىر سەبەبى – كەڭ قولتىق اتانعان برەجنەۆ قازاقستاندا بيلىك باسىندا جۇرگەندە قابىلباەۆتىڭ مينيستر قىزمەتىنە تاعايىندالۋىنا سەبەپشى بولعان. اقىر سوڭىندا قابىلباەۆ ۇلت كادرلارىنىڭ ىشىندە العاش گەنەرال-لەيتەنانت شەنىنە قول جەتكىزەدى. سونىڭ ءبارىن قوس اۆتور بايىپپەن باياندايدى. كەيىنگى زاماننىڭ ءمينيسترى ءوزىنىڭ العىسوزىندە ايتقانداي, بۇل كىتاپ قازىردە ەلىمىزدىڭ پوليتسيا وقۋ ورىندارىندا وقىپ جاتقان كۋرسانتتارمەن بىرگە, بارلىق وفيتسەر قۇرامى ءۇشىن تاپتىرماس وقۋ قۇرالى. ونىڭ سونىمەن بىرگە قاراپايىم وقىرمانعا دا ارناپ جازىلعانى انىق.
اباي وبلىسى