ەلىمىزدە 4,4 ملن جەڭىل اۆتوموبيل بار بولسا, سونىڭ 4,7 مىڭى – ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىناتىن كولىكتەر. قازىر ەلەكتروموبيلدەر وتاندىق اۆتوپاركتىڭ 0,11 پايىزىن قۇراپ وتىر. ارينە, ەلەكترموبيل تىزگىندەۋ ەل تۇرعىندارى ءۇشىن ءبىرشاما قىمباتقا تۇسەدى. ءارى ونى قۋاتتايتىن بەكەتتەر دە تاپشى. دەگەنمەن حالىق اراسىندا كولىكتىڭ بۇل تۇرىنە قىزىعۋشىلىق بار. ال الەمدە ەلەكترموبيل ءوندىرىسى الاپات قارقىنمەن ارتىپ كەلەدى.
Ev-volumes اناليتيكتەرى ەلەكترموبيل ساتىلىمىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. بيىل ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتا BEV جانە PHEV كومپانيالارىنىڭ 6 ملن جاڭا كولىگى نارىققا جەتكىزىلگەن. بۇل 2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنان 40 پايىزعا جوعارى كورسەتكىش. 2022 جىلى «Tesla Model Y» كولىگى كوپ ساتىلعان (771,3 مىڭ اۆتوكولىك). ودان كەيىنگى ورىنداردا – «BYD Song Plus» (477,1 مىڭ) پەن «Tesla Model 3» (476,3 مىڭ).
«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جاقىندا جاريالاعان زەرتتەۋىندە دۇنيەجۇزىندەگى جانە ەلىمىزدەگى پارنيكتىك گازدار مەن اۋانى لاستاۋ كوزدەرىنىڭ ءبىرى نەگىزىنەن قازبالى وتىنمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن كولىك سەكتورى سانالادى دەلىنەدى.
«پارنيكتىك گازدار كليماتتىڭ وزگەرۋىنە اكەلىپ سوعادى, ونى بۇۇ ەكوجۇيەلەرگە, ينفراقۇرىلىمعا, ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا تىكەلەي فيزيكالىق قاۋىپ-قاتەر توندىرەتىن قازىرگى زاماننىڭ ەڭ كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە تانىدى. وسىعان بايلانىستى كولىك سەكتورىنداعى كومىرتەگى شىعارىندىلارىن ازايتۋ – اتموسفەراعا پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىن ازايتۋ جانە اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ماڭىزدى شارا», دەپ جازىلعان زەرتتەۋدە.
زەرتتەۋدە, سونداي-اق, بۇگىندە جاھاندىق دەڭگەيدە كولىكتىڭ بالامالى تۇرلەرىنە, اتاپ ايتقاندا, كومىرقىشقىل گازىن شىعارمايتىن ەلەكترموبيلدەرگە كوشۋ قارقىن الا باستاعانى اتاپ كورسەتىلەدى. ءتۇرلى زەرتتەۋلەردە ايتىلاتىنىنداي, ەلەكترموبيلدىڭ بۇكىل ومىرلىك تسيكلى, سونىڭ ىشىندە ءوندىرۋ, پايدالانىلاتىن ەنەرگيانىڭ شىعۋ كوزى مەن ۋتيليزاتسيانى ەسكەرە وتىرىپ, پايدالانۋدى قوسا العاندا, ەلەكترلىك كولىكتەر ادەتتەگى جانارمايمەن جۇرەتىن كولىكتەرگە قاراعاندا از شىعارىندىلار شىعارادى.
قازاقستاندا كەيىنگى جىلدارى ەلەكترموبيلدەردىڭ سانى قارقىندى ءوسىپ كەلەدى, الايدا ەلەكتر وتىنمەن جۇرەتىن كولىكتەردىڭ ۇلەسى ءالى دە از, جوعارىدا ايتقانىمىزداي 1 پايىزدان كەم. بۇل تۇرعىدا جاسىل كولىككە كوشۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن كولىك سالىعىنان جانە ءۇتىل الىمىنان بوساتۋ سياقتى ءتۇرلى شارا ەنگىزىلەدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بەنزين نەمەسە ەلەكتر كولىگىن ساتىپ الۋدىڭ باستاپقى قۇنىنىڭ جوعارى بولۋى, قۋاتتاۋ ستانسالارى ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامىماعانى, مامانداندىرىلعان قىزمەتتەردىڭ جانە قوسالقى بولشەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جوقتىعى سياقتى كەدەرگىلەر ءالى دە بار.
«سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ بيزنەس-قوعامداستىعى مەن قارجى ينستيتۋتتارى جاھاندىق جاسىل كوشۋدەن شەت قالىپ وتىرعان جوق. كومپانيالار بىرتە-بىرتە ءوز كولىكتەرىن ەلەكترموبيلدەر مەن ەلەكترلى اۆتوبۋستارعا, سونىڭ ىشىندە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەيتىندەرگە اۋىستىرادى. بانكتەر ەلەكترموبيل ساتىپ الۋ ءۇشىن جاسىل اۆتوكولىك نەسيەلەرىن بەرە باستادى. دەگەنمەن حالىق پەن بيزنەس اراسىندا ەلەكترلى كولىكتەردى بارىنشا جاپپاي تانىمال ەتۋ ءۇشىن ءتيىمدى سۇرانىستى ارتتىرۋ, بۇكىل ەل بويىنشا قۋاتتاۋ ستانسالارى مەن قىزمەتتەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, سونداي-اق ەكولوگيالىق تازا كولىكتەردىڭ وتاندىق ءوندىرىسىن وركەندەتۋدىڭ قوسىمشا شارالارى قاجەت», دەپ ەسەپتەيدى ماماندار.
جاھاندىق دەڭگەيدە كولىك قۇرالدارىنان پارنيكتىك گاز شىعارىندىلارى مەن لاستاۋشى زاتتاردى ازايتۋ ءۇشىن ەلەكترموبيلدەر ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ جانە وسى كولىك تۇرلەرىنە كوشۋ بويىنشا قوزعالىس بەلسەندى قارقىن الىپ جاتىر. ەلەكترموبيلدەردە ءتۇتىن شىعاتىن مۇرجا جوق جانە قوزعالىس كەزىندە كومىرقىشقىل گازىنىڭ شىعارىندىلارىن تاراتپايدى. بۇل اۋانىڭ لاستانۋىن ايتارلىقتاي تومەندەتەدى. ءبىر جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە جولدارداعى ءبىر عانا ەلەكترموبيل سو2 شىعارىندىلارىن ورتا ەسەپپەن 1,5 ميلليون گرامعا (نەمەسە جىلىنا 1,5 ت) ازايتا الادى.
قورشاعان ورتا جونىندەگى ەۋروپا اگەنتتىگىنىڭ ەلەكترموبيلدەر تۋرالى ەسەبىنە سايكەس ەلەكترموبيلدەردىڭ پارنيكتىك گاز شىعارىندىلارى بەنزين مەن ديزەلدى اۆتوموبيلدەرگە قاراعاندا شامامەن 17-30 پايىزعا تومەن بولدى.
ايتكەنمەن اڭگىمەنىڭ ەكىنشى قىرى دا بار. ەلەكترموبيل قوزعالىس كەزىندە لاس زاتتاردى ءبولىپ شىعارماعانىمەن, ونى قۇراستىرۋ كەزىندە قورشاعان ورتاعا ءتاۋىر زالال كەلەدى. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندەگى ەلەكتر جەلىلەرى ءالى دە كومىر نەمەسە مۇناي سياقتى قازبا وتىندارمەن جۇمىس ىستەيدى جانە ەلەكترموبيلدەر قۋات الۋ ءۇشىن وسى ەنەرگياعا تاۋەلدى. سونداي-اق ەلەكترموبيل ءوندىرىسى كەزىندە شىعارىلاتىن شىعارىندىلار, ادەتتە, اۆتوموبيلدىكىنە قاراعاندا جوعارى بولادى. ەلەكترموبيلدىڭ بۇكىل قىزمەت ەتۋ مەرزىمىندەگى CO2 شىعارىندىلارىنىڭ ۇشتەن بىرىنەن استامى ءاۆتوموبيلدىڭ ءوزىن وندىرۋگە جۇمسالاتىن ەنەرگياعا تيەسىلى. بۇل ەلەكترموبيلدىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ سانالاتىن ليتي-يوندى باتارەيالاردى وندىرۋمەن بايلانىستى ەكەن.
الايدا ونىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزىمى ىشىندە ەلەكترموبيلمەن بايلانىستى پگ شىعارىندىلارى, ءتىپتى ەلەكترموبيل ءوندىرىسىنىڭ شىعارىندىلارىن ەسكەرگەن كۇننىڭ وزىندە, بەنزينمەن جۇمىس ىستەيتىن ورتاشا كولىكتەن تومەن بولادى. ۇلىبريتانياداعى كەمبريدج, ەكسەتەر جانە نيدەرلاندىداعى نەيمەگەن ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى دۇنيەجۇزىندە 95 پايىز جاعدايدا بەنزينمەن جۇرەتىن كولىككە قاراعاندا ەلەكترموبيلمەن ءجۇرۋ قورشاعان ورتا ءۇشىن قاۋىپسىز ەكەنىن انىقتاپتى.
Bloomberg New Energy Finance بولجامىنا سايكەس 2040 جىلعا قاراي بۇكىل الەم بويىنشا ەلەكترموبيلدەردىڭ ساتىلىمى جىلىنا 56 ميلليون بىرلىككە جەتەدى. ەۋروپالىق وداقتىڭ «جاسىل كۇن تارتىبىنە» سايكەس 2035 جىلعا قاراي ساتىلعان بارلىق جاڭا ماشينا ەلەكتر نەگىزىندە بولۋى كەرەك. 2025 جىلعا قاراي ەو-دا ساتىلعان ءاربىر بەسىنشى اۆتوموبيل ەلەكترموبيل بولادى دەپ كۇتىلەدى, ال 2035 جىلعا قاراي ىشتەن جانۋ قوزعالتقىشىنداعى اۆتوموبيلدەردىڭ ساتىلىمىنا مۇلدەم تىيىم سالىنادى.
نولدىك شىعارىندىلارعا ارالىق قادام رەتىندە جاڭا CO2 ستاندارتتارى, سونىمەن قاتار 2030 جىلعا قاراي جاڭا اۆتوموبيل شىعارىندىلارىنىڭ ورتاشا دەڭگەيىن 55 پايىزعا جانە 2030 جىلعا قاراي جاڭا فۋرگونداردى 50 پايىزعا تومەندەتۋدى تالاپ ەتەدى. اقش 2030 جىلعا قاراي بارلىق كولىك ساتىلىمىنىڭ جارتىسى ەلەكترموبيلدەرگە تيەسىلى بولادى دەپ جوسپارلاپ وتىر.