ەڭبەك ادامىنا انىقتاما بەرىپ كورەيىكشى؟ بىزدىڭشە, ەڭبەك ادامى دەگەنىمىز – ەرىنبەگەن ادام. مەملەكەتكە الاقان جايماي-اق, ءوزىنىڭ يدەياسىمەن شاعىن كاسىپ باستاپ, وزگە دە ادامداردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ءبىر ماقسات اياسىندا جۇمىلدىرا العان تۇلعا. دەمەك كەز كەلگەن ازامات قولىنان كەلەتىن ءىستى قورىقپاي ءبىرىنشى باستاعان جان. ال جەتىسۋدا – مۇنداي ەڭبەك ادامدارى كوپ.
ماسەلەن, كەربۇلاق اۋدانىنا قاراستى سارىوزەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ايجان ارتىقباەۆانى الىپ قارايىقشى. ءوز كاسىبىن شىر اينالدىرىپ, اۋىلداستارىنىڭ كوز قۋانىشىنا اينالىپ وتىر. بالا كۇنىنەن ءوزى ءسۇيىپ جاسايتىن ءتاتتى تاعامداردى حالىققا ۇسىنىپ, كاسىپتىڭ كوزى ەتكەن. كاسىپكەر سۇيگەن ءىستىڭ ەش ۋاقىتتا شارشاتپايتىنىن, كەرىسىنشە, ودان ءلاززات الىپ, ىسكە دەگەن قۇلشىنىستى ارتتىراتىنىن ەرەكشە سەزىممەن جەتكىزدى.
ايجان مەكتەپتى «التىن بەلگىگە» بىتىرگەن. ءسويتىپ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-ءدىڭ فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ, اياقتاعان سوڭ ەسەپشىلىكتى دە وقىعان. ەكى جوعارى ءبىلىمى بار مامانعا بۇل بيزنەستى جۇرگىزۋگە قازىر ۇلكەن كومەگىن تيگىزىپ جاتىر. ول مۇنى اڭگىمەلەسۋ كەزىندە ايتتى.
«ادام ءوزى قالاعان ىسپەن اينالىسقاندا عانا ۇلكەن جەتىستىككە قول جەتكىزە الادى. مەن وعان سۇيگەن كاسىبىممەن شۇعىلدانۋ كەزىندە تەرەڭ كوز جەتكىزدىم. بيزنەستەن بىردەن پايدا تابام دەپ ويلاۋ – قاتە. بۇل ۇلكەن شىعىنعا ۇشىراتادى. سۇيگەن ءىستىڭ بارلىق قيىندىعىنا جەمىسىن كورگەنشە شىداۋ كەرەك. بىردە سۇرىنسەڭ, بىردە قايتا تۇراسىڭ, كەدەرگىلەردەن دە وتەسىڭ. وسىلايشا شىڭدالىپ, ۇشتالىپ بارىپ ءبىر ىزگە تۇسەسىڭ. ءار ءىستى ءوز مامانىنا تاپسىرعان دۇرىس. سوندا عانا جۇمىس جاندانادى. بيزنەستە ءبىلىمدى, جان-جاقتى بولۋ باستى شارت ەكەنىن ەستە ۇستاعان ءجون», دەيدى كاسىپكەر كەلىنشەك.
قازىر ول – «كارىباەۆا» جەكە كاسىپكەرلىگىنىڭ جەتەكشىسى. كاسىپكەردىڭ تاعام ونىمدەرى «داستارقان» اتتى تاۋارلىق برەندپەن شىعارىلادى. تاعام دايىنداۋعا قاجەت ونىمدەرى وزدەرىنىڭ «نۇرداۋلەت» شارۋا قوجالىعىنان اكەلىنەدى. بۇل شارۋاشىلىقتا 500-600 باس ۇساق مال, 100 باس ءىرى قارا باعىلادى. سونداي-اق 300 شاقتى تاۋىق بار. ياعني ەت, ءسۇت, جۇمىرتقا ونىمدەرىنىڭ ءبارى تاعامداردى ازىرلەۋگە قولدانىلادى. ۇندى ساتىپ الادى. دايىن ونىمدەرى – 500-600 ادامعا شاقتالعان توي-تومالاق, اس ءمازىرى سياقتى ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە سۇرانىستا.
تاۋىق, سيىر ەتىنەن ءمانتى, تۇشپارا, كوتلەت, سامسا, شۇجىق ونىمدەرى دايىندالادى. ال سۇتتەن كىلەگەي, ىرىمشىك, قۇرت جاسايدى. قول جايماسى مەن باۋىرساق, توقاش, چەبۋرەك, باسقا دا نان تۇرلەرىنە تاپسىرىس كوپ. تۇراقتى تۇردە سۇرانىس بەرەتىندەرى دە از ەمەس. باسىم بولىگى – سارىوزەك اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى. ونىمدەرى الەۋمەتتىك جەلىدەگى ارنايى پاراقشا ارقىلى جارنامالانادى. تۇتىنۋشىلار كوبىنە سول ارقىلى بايلانىسىپ, الماتى, تالدىقورعان قالاسىنان تاپسىرىس بەرەدى. سەبەبى ولاردىڭ حيميالىق قوسپاسىز دايىندالاتىن تابيعي تازا ونىمدەرگە قىزىعۋشىلىعى جوعارى. ياعني تاۋار وتىمدىلىگى تالاپقا ساي.
«بىزدە 6 ادام جۇمىس ىستەيدى. ءبارى – جەرگىلىكتى تۇرعىندار. ولاردىڭ ارنايى كاسىپتىك ءبىلىمى بولماسا دا ىستەگى تاجىريبەلەرى مول. قىز-كەلىنشەكتەر ءارتۇرلى ءىس-شارالارعا قاتىسىپ, تاجىريبەلى مامانداردان بىلمەگەندەرىن ۇيرەنىپ, بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرىپ قايتۋعا مۇمكىندىك جاسالادى. اقىلى كۋرستارعا دا قاتىسامىز. تاعام ازىرلەۋ وڭتۇستىكتە جاقسى دامىعان. جاسىراتىنى جوق, قازىر بىزدە تاماق ونەركاسىبى بويىنشا مامان تابۋ قيىن. سول سەبەپتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا سۇراۋ جىبەرەمىز. ال وسى سالادا ءبىلىم العان جاستار بىزگە كەلمەيدى, ءىرى قالالارعا كەتەدى. ماسكەۋدەن وقۋ بىتىرگەن ەت تەحنولوگىمەن دە تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيمىز», دەيدى ا.ارتىقباەۆا.
كاسىپكەر ء«بىر اۋىل, ءبىر ءونىم» جوباسىنا ۇسىنىس بەرگەن. الداعى ۋاقىتتا تاۋار اينالىمىن جاقسارتىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن نارىقتى كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. سونداي-اق دايىن ونىمدەردى ەكسپورتقا شىعارۋ جوسپاردا بار.