تەمىرجول تاسىمالىنداعى تۇيتكىل

ەلىمىزدەگى جۇك تاسىمالى اينالى­مىنىڭ 50 پايىزدان استام ۇلەسى قازاق­ستان تەمىر جولىنا تيەسىلى. سالا بويىن­شا وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سا­لىس­تىرعاندا قاتىستى نەگىزگى وندىرىستىك كور­سەت­كىشتەردى ورىنداۋدىڭ وڭ دينا­مي­­كاسى بايقالادى. بيىلعى جىلدىڭ 6 ايىن­دا تاريفتىك جۇك اينالىمى 130,4 ملرد توننا كم نەتتونى قۇراعان, بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 8,6%-عا جوعارى. ترانزيتتىك جۇك اينالىمى 39,1%-عا ءوسىپ, 27,8 ملرد توننا-كيلومەتر نەت­توعا جەتكەن. كونتەينەرلىك ترانزيت 26%-عا وسكەن. قازاقستاننان قىتايعا ەكسپورتتىق جۇكتەردى تاسىمالداۋدىڭ ءوسىمى قامتاماسىز ەتىلىپ, كولەمى 5,7 ملن تون­نادان استى. بۇل وتكەن جىلعى دەڭ­گەيدەن 27%-عا ارتىق.

جولاۋشىلار اينالىمى 5,7 ملرد جو­لاۋشى-كم, بۇل 2022 جىلعى دەرەكتەن 1,2% جوعارى. جىلدىق جولاۋشىلار تەمىرجول تاسىمالىنىڭ ۇشتەن ءبىرى جازعى كەزەڭگە كەلەدى, كورسەتكىش جىلدىق جولاۋشىلار اينالىمى جالپى ۇلەسىنىڭ 32%-ىن قۇ­رايدى. 2023 جىلدىڭ 1 ماۋسىمى مەن 20 شىل­دەسى ارالىعىندا «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق پويىزدارىمەن 2,1 ملن استام ادام تاسىمالدانعان. جالپى, 2022 ­جى­لى ۇلتتىق تاسىمالداۋشى پويىزدارىن 13,9 ملن جولاۋشى پايدالاندى. وتكەن جىلى جازدىڭ ءۇش ايىندا 4,4 ميلليون جولاۋشى (ايىنا ءبىر ميلليوننان استام جولاۋشى) تاسىمالداندى. كۇزگى كەزەڭدە تاسىمالداۋ ۇلەسى 23% نەمەسە 3,3 ملن جولاۋشىنى, قىسقى كەزەڭدە 20% نەمەسە 2,8 ملن جولاۋشىنى, كوكتەمگى كەزەڭدە 25% نەمەسە 3,4 ملن جولاۋشىنى قۇرايدى. تەمىرجول جەلىسى بويىنشا 14 تاسىمالداۋشى قىزمەت كورسەتەتىن 140 مارشرۋت تۇراقتى جۇرەدى.

ەسەپتى كەزەڭدە شامامەن 600 كم تەمىر­جول جوندەلدى, بۇل وتكەن جىلعى كەزەڭ­نەن 100 كم ارتىق. وسى جىلى جون­دەۋ جۇمىس­تارىنىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا 1 126 كم ماگيسترالدى ساۋىقتىرۋ جوسپارلانۋدا. دوستىق – مويىنتى ۋچاسكەسىندە ەكىنشى جولداردىڭ قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.

جىلجىمالى قۇرام پاركىن جاڭار­تۋ بويىنشا جۇمىستار دا جۇيەلى جۇرگى­زىلۋدە. 36 لوكوموتيۆ, 48 فيتينگتىك پلاتفورما جانە 14 جولاۋشىلار ۆاگونى ساتىپ الىندى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 139 لوكوموتيۆ, 620 جۇك جانە 50 جولاۋشىلار ۆاگونى جەتكىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.

كەڭەستە قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ جانە ەڭبەكتى قورعاۋ ماسەلەلەرى ەرەكشە ءسوز بولدى. قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن بۇزعانى ءۇشىن بىرقاتار ماماندارعا ءتيىستى تارتىپتىك جازا قولدانىلىپ, جاۋاپتى باسشىلار لاۋازىمىنان بوساتىلعانى ءمالىم ەتىلدى. قالاي دەگەندە دە, وندى­رىستىك قاۋىپسىزدىكتىڭ ناشارلاۋى الاڭ­دا­تا­دى. انىقتالعان ەسكەرتۋلەردى جويۋ, وندى­رىستىك جاراقاتتانۋدى ازايتۋ, سون­داي-اق سانيتارلىق-تۇرمىستىق ەڭبەك جاعداي­لارىن جاقسارتۋ بويىنشا شۇعىل شارالار قابىلداۋ قاجەت.

قوزعالىس جۇمىسىن ارتتىرۋ, جولاۋ­شى­لارعا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاق­سارتۋ, ساپاسى تومەن پويىزدار, توز­عان ۆا­­گوندار سانىن ازايتۋ جونىندە ناق­تى­لى تاپ­سىرمالار بەرىلدى. كۇزگى-قىسقى كە­زەڭدە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جۇكتەردى (اس­تىق, كومىر) تاسىمالداۋدى ساپالى, ۋاق­­تى­لى ورىنداۋعا باسا نازار اۋدارىل­دى.