استانادا «اmanat» پارتياسىنان سايلانعان ءماجىلىس جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ العاشقى رەسپۋبليكالىق فورۋمى ءوتتى. ساياسي ءىس-شارادا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن 3 مىڭعا جۋىق فراكتسيا مۇشەسى باس قوستى. جيىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەفورمالارىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا وڭىرلەردى دامىتۋ, سونداي-اق ءماسليحاتتاردىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋ تەتىكتەرى جان-جاقتى تالقىلاندى.
فورۋمنىڭ شىمىلدىعى رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جيىلعان بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتاردىڭ كوك بايراققا قۇرمەت كورسەتىپ, ءانۇران ورىنداۋىمەن باستالدى. جينالعان قاۋىمنىڭ الدىندا العاش بولىپ ءسوز تىزگىنىن العان «اmanat» پارتياسىنىڭ توراعاسى ەرلان قوشانوۆ القالى وتىرىستىڭ ماقسات-مىندەتىن ايقىنداپ, حالىقتى تولعاندىرعان كوكەيكەستى تۇيتكىلدەردى تىزبەكتەدى.
– ەلىمىزدە ءۇش جارىم مىڭعا جۋىق ءماسليحات دەپۋتاتى بولسا, سونىڭ ەكى جارىم مىڭى, ياعني 77 پايىزى وسى زالدا وتىر. مۇنداي باسقوسۋلار بيلىك تارماقتارىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن نىعايتىپ, ورتاق كونسترۋكتيۆتى شەشىمدەر قابىلداۋعا جول اشادى دەپ سەنەمىن. فورۋمنىڭ باستى ماقساتى – مەملەكەت پەن قوعام الدىندا تۇرعان, حالىقتى تولعاندىرىپ وتىرعان وزەكتى دە وتكىر ماسەلەلەردى بىرلەسىپ, اشىق تالقىلاۋ, ولاردىڭ شەشۋ جولدارىن ىزدەۋ. بۇل – ۋاقىت تالابى. الەمدەگى كۇردەلى گەوساياسي, گەوەكونوميكالىق احۋالدى كورىپ-ءبىلىپ وتىرسىزدار. وسىنداي اۋمالى-توكپەلى كەزەڭدە ەل پرەزيدەنتى بۇرىن-سوڭدى بولماعان تۇبەگەيلى ينستيتۋتسيونالدى وزگەرىستەردى قولعا الدى. بۇل – ءبىر جاعىنان وراسان تاۋەكەل بولسا, ەكىنشى جاعىنان مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى مەن قوعامدى ساۋىقتىرۋدىڭ, جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋدىڭ جالعىز ءارى توتە جولى. حالقىمىز بۇل وزگەرىستەرگە تەرەڭ تۇسىنىستىك تانىتىپ, قىزۋ قولداپ وتىر. ەڭ باستىسى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەفورمالارى ءىس جۇزىندە ناتيجەسىن بەرىپ تە جاتىر. بارلىق سالادا ىلگەرىلەۋشىلىك بار. وتكەن ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بەس بىردەي تاعدىرشەشتى ساياسي ناۋقان وتكىزدىك. ەلدەگى ساياسي وزگەرىستەر بۇگىنگى رەفورمالاردىڭ تەمىرقازىعىنا, بولاشاقتاعى ەل دامۋىنىڭ كەپىلىنە اينالدى. تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا, مەملەكەت باسشىسى «ادىلەتتى قازاقستان» مەن «ادال ازامات» تۇجىرىمدامالارىن ۇسىندى. ادىلەت پەن ادالدىق – اجىراماس ۇعىمدار. ال وسى ۇعىمداردىڭ سالتانات قۇرۋى ءۇشىن قوعامدىق سانا مەن الەۋمەتتىك قۇندىلىقتار وزگەرۋى كەرەك. سوندا عانا كوزدەگەن ماقساتىمىزعا جەتەمىز. وسى جولدا «Amanat» پارتياسى بارلىق يگى ءىستىڭ العى شەبىندە جۇرۋگە ءتيىس. حالىقتىڭ سەنىمى بىزگە كۇش بەرەدى. بارشامىزدى ءبىر ميسسيا – مەملەكەت پەن حالىققا ادال, رياسىز قىزمەت ەتۋ ميسسياسى بىرىكتىرەدى. وتكەن جىلى, پارتيا سەزىندە مەملەكەت باسشىسى: ء«ماسليحات دەپۋتاتىنىڭ ءتوس بەلگىسى ونى حالىق سايلاعانىن بىلدىرەدى جانە دەپۋتات تەك حالىقتىڭ مۇددەسى ءۇشىن قىزمەت ەتۋى كەرەك», دەگەن ەدى. سوندىقتان بىزگە قويىلاتىن تالاپ تا اسا جوعارى بولاتىنىن ەستەن شىعارمايىق, – دەدى «اmanat» توراعاسى.
بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتا 3415 دەپۋتات جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 76,9 پايىزى – وڭىرلىك فراكتسيانىڭ مۇشەلەرى. فورۋمعا جيىلعان وسى ازاماتتاردىڭ باستى مىندەتى دەپۋتاتتاردىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ, پارتياداعى ىشكى وزگەرىستەردى بەكىتۋ, ءوزارا قارىم-قاتىناس پەن سەنىمدى نىعايتۋ. سونداي-اق تاجىريبە الماسىپ, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىمەن تىكەلەي ديالوگ قۇرۋ.
– قازىر قوعامنىڭ سۇرانىسى كۇشەيدى. الايدا ازاماتتار بىزدەن ورىندالمايتىن نارسەنى سۇراپ وتىرعان جوق. ولار بەرگەن ۋادەلەرىمىزدىڭ ۋاقىتىندا ءارى ساپالى ورىندالۋىن, رەفورمالاردىڭ ناقتى ناتيجەسىن تاعاتسىزدانا كۇتىپ وتىر. ولاي بولسا, دەپۋتاتتاردىڭ بەل شەشىپ جۇمىسقا كىرىسەتىن شاعى كەلدى. بۇل, اسىرەسە, ءماسليحات دەپۋتاتتارىنا قاتىستى. سىزدەر – پارتيانىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى وكىلىسىزدەر. بۇكىل وڭىرلىك ساياساتقا ىقپال ەتەسىزدەر. سىزدەردىڭ مويىندارىڭىزداعى جۇك جەڭىل ەمەس. بۇرىن حالىق اكىمدى ىزدەيتىن, قازىر دەپۋتاتتان سۇرايدى. فراكتسيالاردىڭ ءرولى مەن قىزمەتىن جاڭاشا قاراستىرۋ قاجەت. ماجىلىستە ءبىز وسى جولدان ءوتىپ جاتىرمىز. ماسليحاتتارمەن بىرگە پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسى دا 70% جاڭاردى. ساياسي باسەكەلەستىك كۇشەيدى. ەلەكتورالدى الاڭ دا, كوڭىل كۇي دە وزگەردى. بۇل پارلامەنتتەگى ءپليۋراليزمدى كۇشەيتتى. ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار جۇپتاسىپ, پارمەندى جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس. ول ءۇشىن ءوزارا بايلانىستى بارىنشا نىعايتامىز. بىرىنشىدەن, ءماجىلىس فراكتسياسىنداعى زاڭ جوبالارى مىندەتتى تۇردە وڭىرلىك فراكتسيالاردا تالقىلانۋى قاجەت. ەكىنشىدەن, وڭىردەگى دەپۋتاتتار وزەكتى ماسەلەلەردى ءجيى كوتەرەدى. سوندىقتان ءبىز ءماسليحات دەپۋتاتتارىن ماجىلىستەگى جۇمىس توپتارىنا, پارتيالىق الاڭدار مەن جوبالارعا بەلسەندى تۇردە تارتىپ جاتىرمىز. بۇل تاجىريبە جالعاسادى. ۇشىنشىدەن, فورۋمعا دايىندىق كەزىندە ارنايى ساۋالدامالار جۇرگىزدىك. وندا ءماجىلىستىڭ, قوعامدىق كەڭەستەر مەن فراكتسيالاردىڭ قاتىسۋىمەن ورتالىق اپپاراتتا تاعىلىمدامالار ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلدى. بۇل – جاقسى ءۇردىس, مۇنى قولدايمىن. پارتيالىق مەنەدجمەنت اكادەمياسىنا وسى جۇمىستى جەدەل قولعا الۋدى تاپسىرامىن, – دەدى ەرلان قوشانوۆ.
بۇدان بولەك, باسقوسۋدا «Amanat» پارتياسى مۇناي كومپانيالارىنداعى ۆاحتالىق اۋىسىمنىڭ ۋاقىتىن رەتتەۋ ماسەلەسىن قولعا الىنعانىن ايتىپ, سايلاۋالدى باعدارلامادا اۋىلعا باراتىن جاس مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە 10 ميلليون تەڭگە كوتەرمەاقى تولەۋ مىندەتىن قويعاندارىن ەسكە سالدى. القالى جيىندا ءسوز تىزگىنىن جالعاعان پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ «اۋىل اماناتى» جوباسىنا 1 ترلن تەڭگە بولىنەتىنىن مالىمدەدى.
– «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ باستى ماقساتى – اۋىلدى جەرلەردەگى حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ. 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما اياسىندا حالىققا جەڭىلدىكپەن نەسيەلەر بەرىلەدى. بۇل رەتتە وڭدەۋ سالاسىنا قاتىستى جىلىجايلار, ءسۇت, ەت ءوندىرىسى, قۇس جانە بالىق شارۋاشىلىعى سەكىلدى جوبالار, وسىمدىك شارۋاشىلىعىن, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن جابدىقتاۋ جانە باسقا باعىتتاعى بيزنەس جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كوزدەلگەن. شاعىن نەسيە الۋ ءۇشىن ءوتىنىم بەرۋشى جەكە كاسىپكەر بولىپ تىركەلۋى كەرەك. جوبا 7 جىل ىشىندە 1 ميلليوننان استام اۋىل تۇرعىنىن قامتيدى. جالپى, اگروونەركاسىپ كەشەنىندە 536 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 300-گە جۋىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. بيىل 4,4 ملن ادامدى كوتەرىلگەن الەۋمەتتىك تولەمدەرمەن قامتۋعا 4,6 ترلن تەڭگە ءبولىندى. حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ءىس-شارالارى اياسىندا 3 ميلليوننان اسا ادامنىڭ تابىسى ارتتى. سونىڭ ىشىندە بيۋدجەت سالاسىنداعى 1,2 ملن قىزمەتكەردىڭ جالاقىسى 30 پايىزعا دەيىن ۇلعايتىلدى. 1 ميلليوننان اسا جۇمىسشىنىڭ جالاقىسى 10-نان 50 پايىزعا دەيىن كوتەرىلدى. جاردەماقىلار 900 مىڭعا جۋىق ادامدى قامتي وتىرىپ, 23 پايىز كوبەيدى. ستۋدەنتتەردىڭ شاكىرتاقىسى 20 پايىزعا كوتەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن 1 ميلليونعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلادى, – دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
ال مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تۇركىستانداعى ۇلتتىق قۇرىلتايدا كوتەرگەن باستامالارى تۋرالى ويىن ورتاعا سالدى. ول ءسوز اراسىندا 2019 جىلدان 2022 جىلعا دەيىن ساياسي رەفورمالاردىڭ 4 پاكەتى جۇزەگە اسقانىن ايتىپ ءوتتى.
– وسى رەفورمالاردىڭ اياسىندا ءۇش جىل ىشىندە 20 زاڭ قابىلداندى. پرەزيدەنت بىلتىرعى ناۋرىز ايىنداعى جولداۋىندا اۋقىمدى ساياسي جاڭعىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە باستاما كوتەردى. بۇل باستامالار كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ نەگىزىن قالادى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, كونستيتۋتسيامىزداعى 98 باپتىڭ 33-ىنە, 9 ءبولىمنىڭ 8-ىنە تۇزەتۋ ەنگىزىلدى. اتا زاڭىمىزدىڭ ۇشتەن ءبىرى وزگەردى. بۇدان كەيىن 7 كونستيتۋتسيالىق زاڭعا, 15 كودەكسكە جانە 29 زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. مۇنىڭ ءبارى بيلىك تارماقتارى اراسىندا تەپە-تەڭدىكتى ساقتايتىن مەملەكەتتىك ساياسات قۇرۋدىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىردى. پرەزيدەنت ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءبىلىم, مادەنيەت, عىلىم سالالارىن دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل قوعامنىڭ دامۋىنداعى نەگىزگى ءۇش دەڭگەيى بولۋعا ءتيىس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇركىستانداعى سويلەگەن ءسوزىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى دە وسىندا. ادەتتە ءبىز مادەنيەت, عىلىم, ءبىلىم جايىندا ەكىنشى نەمەسە ءۇشىنشى كەزەكتە عانا ايتامىز. پرەزيدەنت كەرىسىنشە بۇل سالارعا ەرەكشە باسىمدىق بەرىپ وتىر. ول ايماقتارداعى مادەنيەت وشاقتارىن, اۋىل مەكتەپتەرىن, بالالار كىتاپحانالارىن, كىتاپ شىعارۋ ءىسىن, تەاتر مەن كينونى, مۋزەي جۇمىسىن دامىتۋعا باسا نازار اۋداردى, – دەدى ەرلان قارين.
سونداي-اق پارتيانىڭ اتقارۋشى حاتشىسى ەلنۇر بەيسەنباەۆتىڭ مودەراتورلىعىمەن وتكەن جيىندا دا وزەكتى, وتكىر تاقىرىپتار قاۋزالدى. بۇدان بولەك, فورۋم بارىسىندا الماتى قالاسى ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ءاسيا اقانوۆا, جاڭاوزەن قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى اسقار نوعاەۆ, قاراعاندى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ەۆگەني بۋسلاەۆ, اباي وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى شاعانگۇل جاناەۆا, قىزىلوردا وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى مۇحتار نيازوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان سايروۆ ءسوز سويلەدى. ءىس-شارانىڭ ەكىنشى ءبولىمى 11 پانەلدىك سەسسيامەن جالعاستى.