وعان قاتىسۋشىلار كەدەن وداعىنا ءدان ريزا
الماتىداعى «اتاكەنت» كورمە اۋماعىندا «اتاكەنت-ەكسپو» حالىقارالىق كورمە كومپانياسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى كاسىپورىندارى قاۋىمداستىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «جيھاز جانە ينتەرەر», «ساۋلەت جانە ديزاين», «ورمان جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى» اتتى حالىقارالىق كورمە ءوتتى. كورمەگە رەسەي, اۆستريا, گەرمانيا, يتاليا مەن قىتاي, تۇركيا سياقتى 16 تاياۋ جانە الىس شەتەلدەردەن كەلگەن كومپانيالار, 40-قا جۋىق الماتىلىق كاسىپورىندار ءوز ونىمدەرىن قويدى. شامامەن 130-دان استام كاسىپورىن قاتىسقان كورمە قازاقستاندىق كومپانيالارعا جاڭا بايلانىستار ورناتۋعا جانە بايلانىستاردى نىعايتۋعا, سونداي-اق, ينۆەستيتسيا تارتۋعا مۇمكىندىك بەرە وتىرىپ, وتاندىق جيھاز وندىرۋشىلەردىڭ ىشكى جانە سىرتقى نارىقتاعى ورنىن ارتتىرۋعا, ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىق كوكجيەگىنىڭ كەڭەيۋىنە ىقپال ەتپەك.
– الماتى ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى سالالارىنىڭ ءبىرى – وڭدەۋ ونەركاسىبى, سونىڭ ىشىندە جيھاز بەن اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى. بۇل سالانى دامىتۋ ءونىم ساپاسىن جاقسارتۋعا, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا, سونىمەن قاتار مەگاپوليس پەن جالپى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋ قارقىنىنا ىقپال ەتەتىن بولادى, – دەدى كورمەنى اشقان قالا اكىمى احمەتجان ەسىموۆ.
«جيھاز جانە ينتەرەر» كورمەسىنىڭ باستى ماقساتى – وزىق تەحنولوگيالار مەن جيھاز ونەركاسىبىندەگى جەتىستىكتەردى كورسەتۋ. كورمە بارىسىندا ءارتۇرلى موديفيكاتسياداعى جيھاز بەن باعىتتاردى, ماتراستار مەن جاتىن بولمە جاراقتارىن, الۋان ءتۇرلى قاپتاۋ ماتەريالدارىن, فۋرنيتۋرا جانە ينتەرەردىڭ ءسان ەلەمەنتتەرىن تاڭداۋ مۇمكىنشىلىگى ۇسىنىلدى. وعان الىس جانە جاقىن شەتەلدەردىڭ جەتەكشى كومپانيالارى قاتىستى. اتاپ ايتار بولساق, «ولمەكو», «تاۆولي-ترەيد», «سۆوبودا», «قىزىل وكتيابر», (رەسەي), «Emdawood» (ازەربايجان), «بوبرەيسكمەبەل», «گومەلدرەۆ», «پروگرەسس» گومەل جيھاز فابريكاسى, «پيسكدرەۆ» حولدينگى (بەلارۋس), قازاقستاندىق «الماتى-جيھاز», «امينا», «ايدار», «پاكس مەتالل قازاقستان», «Arida», «Askona», «Grand», «Kinza» جشس, ت.ب.
«ساۋلەت جانە ديزاين» كورمەسىنە پولشا, بەلارۋس, قىرعىزستان, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ تانىمال ديزاينەرلەرى, ءساۋلەتشىلەرى, دەكوراتورلارى مەن سۋرەتشىلەرىن بىرىكتىرەتىن ۇيىم «Desiqn Ideas Club» قازاقستان ديزاينەرلەرىنىڭ كلۋبى سياقتى كومپانيالار قاتىستى.
«ورمان جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى» كورمەسىنە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى وزىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن يتاليا, قىرعىزستان, بەلارۋس, گەرمانيا, تايۆاننان جەتەكشى كومپانيالار كەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە العاش رەت ساراۆاك شتاتىنىڭ يندۋستريالىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ باسشىلىعىمەن (مالايزيا) اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى قاۋىمداستىعى كورمە شەڭبەرىندە قازاقستان مەن مالايزيانىڭ اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى وكىلدەرى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ىسكەرلىك ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
– 2011 جىلى قازاقستان-رەسەي-بەلارۋس كەدەن وداعىنىڭ قۇرىلۋى كوپتەگەن كەدەرگىلەردى جويدى, – دەدى بىزبەن اڭگىمەسىندە مينسكىدەن كەلگەن «پروگرەسس» ااق جيھاز فابريكاسى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اندرەي پەسكۋن. – سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان نارىعىنا بەلارۋس تاۋارلارىن جەتكىزۋ كۇرت ۇلعايدى. وسى ءۇش جىل كولەمىندە تاۋار اينالىمى ءۇش-ءتورت ەسەگە ارتتى. بۇگىنگى كۇنگە فابريكا قازاقستاننىڭ 14 قالاسىنا ءوز ونىمدەرىن ساتادى.
بىلۋىمىزشە, بەلارۋس تاۋارلارى قازاقستاندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. بىزدە جەتكىزۋ جاعىنان ەش كەدەرگى جوق, تۇتىنۋشىلار ريزا. ويتكەنى, ءۇش مەملەكەت اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ساۋدا-ساتتىق جاساۋدا جۇمىسىمىزدى جەڭىلدەتتى. ويتكەنى, كەدەننەن تاۋار ءوتكىزۋ, قۇجاتتاردى راسىمدەۋدە كەدەرگىلەر بولىپ, كوپ ۋاقىت جوعالتاتىنبىز. سونداي-اق, بۇرىندارى ققس (ندس) تاۋاردى العاندا تولەنسە, قازىر تاۋار كەلگەننەن كەيىن توقسان كۇن ىشىندە تولەۋىڭىزگە بولادى. كەدەندىك باج سالىعىن دا الىپ تاستادى. بىزدەر تاۋارلارىمىزدى ققس-ءسىز جىبەرەمىز, ساتىپ الۋشى قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر ققس-تى عانا تولەيدى.
پەسكۋن مىرزانىڭ ايتۋىنشا, بەلورۋسسياداعى جيھاز شىعاراتىن جەتەكشى كاسىپورىننىڭ بىرىنەن سانالاتىن فابريكا 1963 جىلدان جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇگىندە رەسەي, قازاقستان, تاجىكستان مەملەكەتتەرىمەن تىعىز ساۋدا-ساتتىق بايلانىستا. قازاقستان ەكسپورت كولەمىنىڭ 40 پايىزىن پايدالاناتىن تۇراقتى سەرىكتەسى. سونىڭ نەگىزىندە جىل سايىن تاۋار اينالىمى ارتا تۇسۋدە. قازىرگى تاڭدا تەك ديۆاننىڭ 40 ءتۇرىن, ال ءبىر ايدا 4 مىڭ بىرلىك جيھاز جاساپ شىعارادى ەكەن. بەلارۋس جيھازىنىڭ برەندى كەڭەس وداعىنان بەلگىلى. بىلتىرعى وتكەن كورمەدە التى ارىپتەس تاپقان. سوندىقتان مۇنداي كورمەلەر تۇتىنۋشىلار ءۇشىن دە, ءونىم وندىرۋشىلەر ءۇشىن دە وتە قاجەت شارا.
– بىزگە نەگە بەلارۋس جيھازى ۇنايدى؟ – دەدى ءوزىن ءلاززات ارىستانوۆا دەپ تانىستىرعان بەلارۋس جيھازدارىن ساتاتىن «ە-Lira LTD GOLD» جشس-ءنىڭ مەنەدجەرى. – ويتكەنى, ولار ءبىرىنشى ورىنعا ساپانى قويىپ, قۇرال-جابدىقتاردى جاڭارتقانىمەن, بۇرىنعى كەڭەس وداعى كەزىندەگى تەحنولوگيالاردى ساقتاپ قالعان. ۋكرايناعا, رەسەيگە قاراعاندا بۇلاردىڭ ءونىمىنىڭ ساپاسى وتە جوعارى. ءويتكەنى, ولاردا ءالى كۇنگە تەحنيكالىق باقىلاۋ ءبولىمى (وتك) جۇمىس ىستەيدى. بۇل جۇيە ۋكراينا, رەسەيدە ساقتالماعان. وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن تۇتىنۋشىلار جيھازدىڭ سۇلۋلىعىنا قىزىعاتىن بولسا, قازىر ساپاسىنا قاتتى كوڭىل بولەدى. بىزدەر بۇرىن قىتاي, پاۆلودار, قىرعىزستاننىڭ جيھازدارىن ساتقانبىز. شىنى كەرەك, ءۇش-ءتورت جىلدان كەيىن قايتادان سول كليەنت كەلىپ, ساپاسىنىڭ تومەن ەكەنىن ايتىپ, سەنىمسىزدىك بىلدىرەتىن. سوندىقتان نارىقتا تۇراقتى قالۋ ءۇشىن ءوز ءونىمىنىڭ ساپاسىنا جاۋاپ بەرەتىن زاۋىت, فابريكالارمەن جۇمىس ىستەۋدى ۇيعاردىق. ماسەلەن, «پروگرەسس» فابريكاسى ون جىلعا دەيىن ءوز تاۋارىنا كەپىلدىك بەرەدى. ونىڭ ۇستىنە ولاردىڭ ءونىمى الەۋمەتتىك جاعىنان ورتا دەڭگەيدەگى ساتىپ الۋشىلارعا ارنالعان. تۇتىنۋشىلارعا ۇنايدى. ايىنا ءبىر جارىم ۆاگون, ياعني شامامەن 50-60 بىرلىك, ياعني 5-6 ملن. تەڭگەنىڭ تاۋارىن ساتامىز. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن «ە-Lira LTD GOLD» جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى باعدات بەكەتقىزى جيرەنباەۆا ماسكەۋدە وتكەن حالىقارالىق كورمەدە «پروگرەسستىڭ» ونىمدەرىن كورىپ, ۇناتىپ, كەلىسىمشارتقا وتىرعان ەدى. سودان بەرى وسى جيھازداردى ساتۋمەن اينالىسامىز. جامان ەمەس.
سونىمەن قاتار, ءلاززات قۇربىمىز الدىمەن بۇدان ءۇش جىل بۇرىن قۇرىلعان ءۇش مەملەكەتتىڭ كەدەن وداعىنا, جۋىردا قول قويىلعان وسى ءۇش مەملەكەتتىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتىنا قاتىستى ءۇلكەن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ءويتكەنى, كەدەندىك كەدەرگىلەردەن قۇتىلعان. ءتىپتى تاۋاردىڭ قايدا كەلە جاتقانىن ءبىلىپ وتىراتىن كورىنەدى. ول ساتۋشىعا ىڭعايلى. مىسالى, بۇرىن وسى ءىس-شارالار ءبىر جارىم-ەكى اي كولەمىندە ءراسىمدەلەتىندىكتەن تاۋارلارى تاۋسىلىپ, سالوندارى بوساپ, كليەنتتەرىن جوعالتىپ الاتىن. قازىر تاۋارلارى قازاقستاننىڭ شەكاراسىنا كىردى دەگەننەن ەكى اپتا ارالىعىندا تۇتىنۋشىلارعا تاپسىرىس بەرگەن جيھازىنىڭ ءدال قاي ۋاقىتتا قولدارىنا تيەتىنىن ايتا الادى.
كورمە جۇمىس جاساعان ءتورت كۇندە سەمينار, دوڭگەلەك ۇستەلدەر ءوتىپ, ولاردىڭ شەڭبەرىندە ماماندار جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ودان ءارى دامۋ جولدارى جونىندە پىكىر الماسىپ, تاجىربيە ءبولىسىپ, بيزنەس-بايلانىستارىن نىعايتتى. ەڭ باستىسى, الماتىدا جىل سايىن داستۇرگە اينالعان كورمەگە قاتىسۋشىلار سەنىمدى سەرىكتەستەر مەن جاڭا تۇتىنۋشىلار تابۋدا.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.