سەمەي ءوڭىرىن ءان مەن كۇيگە بولەپ جۇرگەن ورازعالي دەگەن سەرى بار. سەرى بولعاندا سۇڭعىلا سازدى ءانشى, بارماعىنان بال تامعان كۇيشى, قوبىزشى, ديريجەر, وركەستر ۇيىمداستىرۋشىسى, كومپوزيتور, پەداگوگ, تاعىسىن تاعى. ول مەڭگەرگەن ونەر تۇرلەرى وسىلايشا تىزبەكتەلە بەرەدى. «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى» دەسە دەگەندەي. قولىمىزعا قالام الىپ جازۋعا سەبەپكەر بولعان دا ونىڭ وسىنداي سان ءتۇرلى ونەر قىرلارىن اڭگىمەلەۋ.
قازاقتىڭ قارا قوبىزى – قاسيەتتى مۋزىكالىق اسپاپ. ورازعالي ەس بىلگەلى اكەسى جۇنىسبەك ۇستاعان قوبىز ۇنىنە تەبىرەنە, تەربەلە, قۇلاقتانا ءجۇرىپ ەسەيە كەلە ۇيرەنۋگە تالپىنىپتى. 1965 جىلى قارقارالىدان قاراعاندىعا كەلىپ, تاتتىمبەت اتىنداعى مۋزىكالىق ۋچيليششەگە وقۋعا قابىلدانىپ, قوبىزشى سايلاۋ نوكيننەن ءبىلىم الادى. ول كەزدەرى قاراعاندىدا ايگىلى امىرەمەن ۇزەڭگىلەس, كوزى ءتىرى ءانشى قالي بايجانوۆ, جاڭىل قارتاباەۆا, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءجاميلا شاشكينا, جازۋشى جايىق بەكتۇروۆ, كۇي ورىنداۋشى تۇڭعىشباي يگەنبەكوۆ, سونداي-اق, الەم جۇرتىنا تانىمال عالىم ەبىنەي بوكەتوۆ ءتارىزدى قالىپتاسقان زيالى ورتا بولعان. ورازعالي قولىنداعى قوبىزىن ويناتىپ سولاردىڭ كوزىنە تۇسەدى. ۇلكەندەردەن باتا الىپ قوبىزشى جىگىت اتانادى.
ورازعالي مۋزىكالىق ۋچيليششەنى بىتىرگەن سوڭ قارقارالى مەن قاراعاندىدا وتكەن بوزبالالىق شاعىن ارتتا قالدىرىپ 1969 جىلى الماتىداعى قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتورياعا وقۋعا ءتۇسىپ, جوعارى مۋزىكالىق ءبىلىم الۋعا تالپىنادى. ءبىلىم ورداسىن بىتىرگەن سوڭ سەمەي قالاسىنىڭ ءدام-تۇزى بۇيىرادى. ونداعى مۇقان تولەباەۆ اتىنداعى مۋزىكا ۋچيليششەسىندە تاپجىلماستان 27 جىل بويى ۇستازدىق ەتتى. ودان سوڭ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتا ستۋدەنت جاستاردى ونەرگە تاربيەلەدى. ينستيتۋت پروفەسسورى اتاندى. ءبىراز جىلدار امىرە قاشاۋباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك فيلارمونيانىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن دە اتقاردى. «قازىنا» ءانسامبلىن ۇيىمداستىردى. بۇگىنگى كۇندەرى ول فيلارمونيا جانىنداعى «بيبىگۇل» حالىق اسپاپتارى وركەسترىندە ون جىلدان استام ۋاقىت بويى باس ديريجەر, 2006 جىلى ورازعالي باسقارعان وركەستردىڭ استانا قالاسىندا وتكەن ءى حالىقارالىق «سارىارقا» فەستيۆالىنە قاتىسىپ جۇلدە الۋى, وركەستردىڭ ۇلكەن جەتىستىگى بولدى. ورازعالي – كوپتەگەن شەتەلدەردە دە ونەر كورسەتكەن ازامات.
ول «كيەلى قوبىز قۇدىرەتى» دەگەن كىتاپ جازدى. وندا قوبىز جايلى تاريح كوشىندەگى ۇمىت قالعان بەيمالىم دەرەكتەردى ورتاعا سالىپ, قىزىقتى دالەلدەرمەن ايشىقتادى. ءابۋ ناسىر ءال-فارابي, شوقان ءۋاليحانوۆ, الكەي مارعۇلان, احمەت جۇبانوۆ, بولات سارىباەۆتاردىڭ قوبىز جايلى ايتقاندارىن قورىتىندىلاي كەلە, تىڭ مالىمەتتەر كەلتىرگەن ورازعاليدىڭ بۇل كىتابى مۋزىكا سۇيەر ورتادا قۇندى وقۋ قۇرالى بولىپ وتىر.
ورازعالي شاكىرتتەرىن زەرتتەۋشىلىكپەن قاتار, شەشەندىك سوزگە دە, بىلىمدارلىققا دا, ىسكەرلىككە دە باۋلىپ كەلەدى. مۇنداي قاسيەت وعان كونسەرۆاتوريا قابىرعاسىندا جۇرگەندە ىقىلاس قوبىزشىنى ءپىر تۇتقان ۇستازى, قازاقتىڭ ماڭدايالدى قوبىزشىسى اتانعان داۋلەت مىقتىباەۆ پەن فاتيما بالعاەۆادان جانە حالقىمىزدىڭ كونە مۋزىكالىق اسپاپتارىن زەرتتەۋ عىلىمىنىڭ نەگىزىن سالعان بولات سارىباەۆ ىلىمىنەن دارىعان. داۋلەتتەن قىلقوبىز, بوكەڭنەن سىبىزعى ۇيرەنەدى. 1969 جىلى بولات سارىباەۆ ۇيىمداستىرعان قازاقتىڭ تۇڭعىش كونە مۋزىكالىق اسپاپتارى انسامبلىنە قاتىسىپ ءبىلىمىن شىڭدايدى. وسىلايشا, قازاقتىڭ تۇپتەگى سانالاتىن تۇركى دۇنيەسىنىڭ كۇمبىرلەگەن كونە كۇيى ونىڭ قۇلاعىنا ستۋدەنتتىك شاعىنان ۇيىرىلگەن. كونسەرۆاتوريا قابىرعاسىندا قازاقتىڭ كاسىبي دارەجەسى جوعارى ديريجەرى تۇرعىت وسمانوۆتان, اتاقتى كومپوزيتور لاتيف حاميديدەن ءۇلگى-ونەگە, ءبىلىم الادى. ەسىمى ەۋروپاعا تانىلعان ايگىلى ديريجەر تولەپبەرگەن ابدىراشەۆپەن قىزىقتى ستۋدەنتتىك شاقتارىن بىرگە وتكىزگەنى, ديريجەرلىك ونەرگە قاتار قانات قاققانى تاعى بار.
تەگىندە سەمەي جەرى: اباي, شاكارىم, اقتايلاق بي, اقتامبەردى جىراۋ, دۋلات باباتاي ۇلى, ءارىپ, كوكباي ءتارىزدى شاشاسىنا شاڭ جۇقپاعان نەبىر ءدۇلدۇل اقىندار ەلى عوي. بۇل ەلدىڭ قاي ونەرپازى دا بابالار رۋحىمەن قاناتتانعان. امىرە قاشاۋباەۆ, جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ, مادەنيەت ەشەكەەۆ, جانىبەك كارمەنوۆ, بولات سىبانوۆ, كەلدەنباي ولمەسەكوۆ ءتارىزدى انشىلەر, تەمىرجان بازارباەۆ, تۇرسىنعازى راحيموۆ سەكىلدى ەلگە تانىلعان كومپوزيتورلار وسى ءوڭىردىڭ ماقتانىشى. بۇل ورايدا كومپوزيتور ورازعاليدىڭ دا ءوز بيىگى بار.
ورەكەڭ ەس بىلگەلى ىڭىلدى اۋەنىمەن, ىرعاقتى انىمەن, جان تەربەتەر كومپوزيتور رەتىندە دە ءوز جانىنان اۆتورلىق ءان شىعارۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. ول – قازاقتىڭ حالىق, ۇرمەلى اسپاپتار وركەسترىنە, سونداي-اق, حور مەن جەكە اسپاپتارعا ارنالعان بىرنەشە شىعارمانىڭ, ون كۇيدىڭ, جۇزگە تارتا ءان اۆتورى. بۇعان قوسا 300-دەي شىعارمانى حالىق اسپاپتارى وركەسترىنە وڭدەپ ءتۇسىردى. اندەرى «قازاقستانىم مەنىڭ» جانە «كەل, بيلەيىك, ءساۋلەشىم» اتتى 2 جيناققا ەنىپ, 2013 جىلى «بالاباقشا اندەرى» جانە «مەكتەپ اندەرى» دەگەن ەكى حرەستوماتيالىق كىتابى جارىق كوردى.
ايگىلى كومپوزيتور تەمىرجان بازارباەۆ: «ورازعالي سەيىتقازىنىڭ كومپوزيتورلىعى جايىندا قورىتا كەلە ايتارىم, بۇگىنگى كۇنى ول وزىندىك قولتاڭباسى قالىپتاسقان دارىندى سازگەر. سازگەر مۋزىكاسىنىڭ ەرەكشەلىگى, ۇلتتىق ءان ناقىشىنىڭ ەۋروپانىڭ كلاسسيكالىق مۋزىكا ناقىشىمەن جانە ۇلتىمىزدىڭ اسپاپتىق مۋزىكا جانرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىمەن بىتە قايناسۋىندا», دەپ ءادىل باعاسىن بەرگەن بولاتىن.
«ۇستازدىق ەتكەن جالىقپاس, ۇيرەتۋدەن بالاعا», دەپ اباي اتامىز ايتقانداي, ۇستاز ەڭبەگى شاكىرتتەرىمەن دە باعالانادى. ورازعاليدىڭ قولىنان قاناتتانىپ, ۋفا كونسەرۆاتورياسىنىڭ سىبىزعى كلاسىن ءبىتىرىپ كەلگەن شاكىرتى تالعات مۇقىشەۆ بۇل كۇندەرى ءبىلىم مەكەمەسىندە ەڭبەك ەتەدى. ك.جامانشالوۆا, ج.جايلاۋباەۆا, ن.بەكجانوۆ, ج.قوجاحمەتوۆا, م.كوشكىنباەۆا, س.ءشارىپوۆا, ك.ەلۋباەۆا, ش.بوشانوۆا ءتارىزدى شاكىرتتەرى رەسپۋبليكا كولەمىنە تانىمال.
قاداۋ-قاداۋ ەڭبەكتەرىمەن تانىلعان ونەر جۇلدىزى, ۇستاز, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ورازعالي سەيىتقازى بۇگىندەرى ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرعان, جەتى نەمەرە ءسۇيىپ وتىرعان ونەگەلى وتباسىنىڭ وتاعاسى. بويىنداعى تۇنعان ونەرىمەن, قاراپايىم مىنەزىمەن جۇرگەن ورتاسىنا قادىرلى. سەمەي ءوڭىرىنىڭ ماقتانىشى. «ەڭبەك شيراتادى, ءومىر ۇيرەتەدى», دەپ ءوزى ايتقانداي, شيراتقان ەڭبەكتىڭ, ۇيرەتكەن ءومىردىڭ جاقسى جەمىسى, ادەمى كورىنىسى دەپ بىلەمىز.
جارقىن شاكارىم.