قازاقستاننىڭ تانىمالدىلىعى ما, الدە تارتىمدىلىعى ما سوڭعى جىلدارى ەلىمىزگە قونىس اۋدارۋشىلار سانى ارتتى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, وتكەن جىلدىڭ وزىندە ەلىمىزگە 18 مىڭعا جۋىق ادام كوشىپ كەلگەن. ياعني 2021 جىلمەن سالىستىرساق بۇل كورسەتكىش 57,5 پايىزعا وسكەن. مۇنىڭ سىرى نەدە؟
ەلىمىزگە قونىس اۋدارعانداردىڭ ءبىرى – اناستاسيا ەۆسەەۆا. ول 2012 جىلى كورشىلەس رەسەيدەن شىمكەنت قالاسىنا كوشىپ كەلىپتى. ون ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ياكۋت قىزى قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن, ءتىلىن دە جەتىك مەڭگەرىپ العان.
– بۇگىندە قۇشاعى كەڭ قازاق كوپتەگەن ۇلىستى ءوز ماڭىنا ۇيىستىرىپ وتىر. مەنى دە جاتسىنبادى. العاش كەلگەن كەزىمنەن باۋىرىنا باستى. قازاق – ءتالىمى مول سالت-ءداستۇر مەن مادەنيەتكە باي حالىق. سانكت-پەتەربۋرگتە وقىعانىمدا قازاق دياسپوراسىمەن جاقسى ارالاستىم, ءتۇرلى ءىس-شارالارىنا بەلسەندى قاتىستىم. جىل سايىن ناۋرىز مەيرامىن بىرگە تويلايمىز. ۇلتتىق تاعام ەت, باۋىرساق ازىرلەپ, بىرگە قازاقشا اندەر ايتاتىنبىز. وسىدان كەيىن قازاقستانعا ءبىر كۇنى بارامىن دەپ ماقسات تۇتتىم. ءسويتىپ, وقۋىمدى اياقتاي سالا ويلانباستان ارمانىمدى جۇزەگە اسىردىم. العاش شىمكەنت قالاسىندا تۇردىم. ياكۋت حالقىنىڭ اس دايىنداۋ مازىرىندە ۇقساستىق كوپ. ماسەلەن, ءبىز باۋىرساققا ۇقساس قۇيماق پىسىرەمىز. قىمىزدى ياكۋتتار دا ءسۇيسىنىپ ىشەدى. تىلىمىزدە دە اسا ايىرماشىلىق جوق دەپ ويلايمىن. مىسالى, قازاق تىلىندەگى «بار», «كەل» سياقتى سوزدەر ماعىناسى مەن ايتىلۋى جاعىنان بىردەي. سودان بولار, قازاق ءتىلىن ەش قيىندىقسىز مەڭگەرىپ الدىم. ءارى وڭتۇستىك ءوڭىر تازا قازاقي ورتا عوي. ءسويتىپ, 2017 جىلى جۋرناليست قۇربىم ءاليا تالاسوۆا وبلىستىق «اقتوبە» تەلەارناسىنا جۇمىسقا شاقىردى. سول ساتتەن بەرى اقتوبە قۇتتى قونىسىما اينالدى, تۇراقتاپ قالدىم. مۇندا جاڭالىقتار بولىمىندە ءتىلشى, ديكتور جانە تاقىرىپتىق باعدارلامالار جۇرگىزۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدىم, – دەدى ا.ەۆسەەۆا.
تەلەارنادا ءبىلىمى مەن بىلىگىن شىڭداعان ياكۋت قىزى قازىر اقتوبە جۇرتشىلىعىنا جاقسى تانىس. قات-قابات جۇمىستارىمەن قاتار, ول قوعامدىق مادەني ءىس-شارالارعا اتسالىسۋدان دا تارتىنعان ەمەس.
– ۋاقىت وتكەن سايىن قازاقستانعا ءوز ەلىمدەي باۋىر باسىپ قالدىم. ۇلتىم وزگە بولسا دا, جانىم – قازاق. مەنىڭ بۇل جاقتا ءوز ورتام, قولداۋشى جاناشىر جاقىندارىم بار. سوندىقتان وسى ەلدىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىمدى قوسقىم كەلەدى. ماسەلەن, قازىر الەۋمەتتىك جەلىنىڭ دامىعان زامانى عوي, YouTube-تەن ارنا اشۋدى جوسپارلاپ ءجۇرمىن. قازاقستاندى وزگە ۇلتتىڭ كوزىمەن الەمگە تانىستىرعىم كەلەدى. ءتىپتى رەسەيدەگى ءوزىمنىڭ دوستارىم مەن تۋىستارىم دا قازاق ەلى تۋرالى تەرەڭىرەك بىلۋگە قۇمارتادى. بۇعان قوسا بىرنەشە جىل بويى مەن ەكاتەرينا گولوتينانىڭ جەتەكشىلىگىمەن «دوبرو», «Zello help» جانە «انتيكوۆيد 19» ەرىكتىلەر قوزعالىستارىنىڭ ەڭ ۇزدىك كومانداسىنىڭ قۇرامىندا ۆولونتەر بولدىم. سوڭعى ءۇش جىلدا ءبىز 15 مىڭنان استام وتباسىنا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتتىك. بۇل دا قازاق باۋىرلارىما دەگەن شىن جۇرەكتەن جاساپ جۇرگەن كومەگىم, – دەدى ياكۋت قىزى.
سوناۋ قيىن-قىستاۋ زاماندا ەلىمىزدە تابان تىرەپ, كيەلى مەكەننەن پانا تاپقان ءتۇرلى دياسپورا وكىلدەرى بۇل كۇندە اۋىزبىرشىلىكپەن تاتۋ-ءتاتتى عۇمىر كەشىپ جاتىر. قازىر ولاردىڭ قاتارىنا قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرى مەن مادەنيەتىن جاتسىنباي قابىلداعان اناستاسيا ەۆسەەۆا سىندى جاستار دا كەلىپ قوسىلدى.