تاۋەلدىلىكتىڭ ەمى – الدىن الۋ

ەرلان قاريننىڭ ايتۋىن­شا, ناشا­قور­لىق پەن ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس پرەزي­دەنتتىڭ سايلاۋالدى­ باع­دار­لا­­ما­سى­نىڭ باسىم­ باعى­ت­تارى­نىڭ­ ءبىرى بولىپ­ بەلگىلەندى. «پرە­زيدەنت جانىنداعى جاس­تار­ ساياساتى جونىندەگى كەڭەس سين­تە­تيكالىق ەسىرتكىنىڭ تارالۋىنا قاتىستى قاۋىپتى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كوتەردى. وعان بارشا قوعامنىڭ نازارىن اۋداردى. سوندىقتان بۇگىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى 2023-2025 جىل­دارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ كەڭەس الاڭىندا تالقىلانۋى بەكەردەن­بەكەر ەمەس. جوسپار بويىنشا جوبا 7 بولىمنەن جانە 64 پۋنكتتەن تۇرادى. ول ەڭ الدىمەن, ناشاقورلىقتان وڭالتۋدى جانە ەسىرتكىگە تاۋەلدىلەر سانىن ازايتۋدى كوزدەيدى. وسى ارادا مۇنداي جوسپاردىڭ 2016 جىلدان بەرى قابىلدانباعانىن ايتا كەتۋ كەرەك», دەدى ول Telegram-داعى پاراقشاسىندا.

ماماندار رەسمي ستاتيستيكا بويىنشا ەلىمىزدە ەسىرتكى تۇتىنۋشىلار سانى جىلدان-جىلعا ازايىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان, سينتەتيكالىق ەسىرتكىگە تاۋەلدىلەر قاتارى كەرىسىنشە كوبەيگەنىن ايتىپ دابىل قاعۋدا. سينتەتيكالىق ەسىرتكى نەمەسە پسيحوتروپتى زاتتار اسىرەسە جاستار اراسىندا كوپ قولدانىلادى. بىرىنشىدەن, ول زاتتاردى الۋ ءۇشىن ارنايى «نۇكتەلەرگە» بارىپ جۇرمەي, ينتەر­نەت ارقىلى قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگى, ەكىن­شىدەن, بىردەن «باۋراپ» الاتىن قاسيەتى وزىنە تاۋەلدى جاستاردىڭ تىم كوبەيۋىنە اكەپ سوقتىرۋدا. ماسەلەن, وتكەن جىلى ءتىپتى تانىمال «Mad Men» توبى جىگىتتەرىنىڭ سينتەتيكالىق ەسىرتكى جاساپ, ساتقانى ءۇشىن ۇستالىپ, سوتتالۋى بۇل پالەكەتتىڭ بەت الىسى قانداي قورقىنىشتى ەكەنىن اڭعارتسا كەرەك.

رەسمي ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر بويىن­شا, ەلىمىزدە ءداستۇرلى ەسىرتكى زات­تا­رىن­ تۇتىنۋشىلاردىڭ ورتا جاسى – 40-45 جاس ارالىعى بولسا, سينتەتيكالىق ەسىرتكى پايدالانۋشىلار نەگىزىنەن 30-35-تەگى جاستار, ال ۇشپا ەرىتىندىلەردى 20-25-ءتىڭ­­ اينالاسىنداعى جاستار تۇتىنادى ەكەن. 2017-2018 جىلدارى 13 پەن 18 جاس ارالىعىنداعى جاسوسپىرىمدەردىڭ ەسىرتكى تۇتىنۋ اۋقىمىن انىقتاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن ۇلتتىق زەرتتەۋ ولاردىڭ 1,6 پا­يىزى پسيحوبەلسەندى زاتتارعا تاۋەلدى ەكەندىگىن ايعاقتاعان. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-تاجى­ري­بەلىك ورتالىعىنىڭ پسيحياتر دارىگەرى گۇلميرا سادۋاقاسوۆانىڭ ايتۋىنشا, انو­­نيمدىك زەرتتەۋلەر سوڭعى ۋاقىتتا ەسىرتكىگە تاۋەلدى جاستاردىڭ قاتارى 2 پايىزعا جەتكەنىن كورسەتتى.

ءبىزدىڭ ويىمىزشا, مەملەكەت تاراپى­نان ەسىرتكىنىڭ تارالۋىنا قارسى جاسالا­تىن قادامدار ءوزىنىڭ جەمىسىن بەرۋى ءۇشىن ەڭ الدىمەن وتباسىنداعى اتا-انا باقىلاۋى كۇشەيتىلۋى كەرەك. وتباسىندا بەتىمەن كەتكەن بالانى قوعام تاربيەلەي المايدى.­ پسيحياتر گۇلميرا سادۋاقاسوۆا ەسىرتكىگە بوي الدىرا باستاعان جاستىڭ بو­يىندا ءجۇرىس-تۇرىسى مەن مىنەز-قۇلقىنىڭ وز­گە­رۋى, اگرەسسيانىڭ پايدا بولۋى, ەشنارسەگە قىزىقپاۋى, ال تاۋەلدىلىكتىڭ اۋىر كەزەڭىنە وتكەندە قورقىنىش سەزىمىنىڭ پايدا بولۋى سەكىلدى بەلگىلەر كورىنىس تاباتىنىن ايتادى.

ءاربىر اتا-انا بالاسىنىڭ ءجۇرىس-تۇرى­سى­نان وسى اتالعان وزگەرىستەردى بايقاپ, دەر كەزىندە قيمىل جاساسا, ونى ەسىرتكىگە تاۋەل­دىلىك قۇردىمىنان وڭاي قۇتقارىپ الا­دى. بالانى جالعىز تاستاۋ, ونىمەن سىرلاسپاۋ, پروبلەمالارىن سۇراپ, تال­قى­لاماۋ, جۇمىسباستىلىقپەن ءجۇرىپ قادا­عا­لاۋدى كوزدەن تاسا قالدىرۋ – كوبىنە ولار­دىڭ ءتۇرلى تەرىس جولدارعا ءتۇسىپ كەتۋى­نە سەبەپ بولاتىن قاتەلىكتەر. ء«بىر سوز­بەن­ ايتقاندا, ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ ەڭ ءبىرىن­شى توسقاۋىلىن تاربيەدەن ىزدەۋ كەرەك», دەيدى ماماندار. ال تاربيەنى تارك ەتكەن­ وتباسىدان ناشاقورلىققا, ءسپيرتتى ىشىم­دىك­تەرگە جانە قۇمار ويىندارعا تاۋەلدى بالا­لار ءوسىپ-جەتىلەتىنىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر.