بۇل سوعىستىڭ اياقتالۋى قيىن
يراكتاعى راديكالدى يسلاميستەردىڭ باس كوتەرىپ, ورتالىق ۇكىمەتكە قارسى سوعىس اشقانىنا دا ايعا جۋىقتاپ قالدى. العاشىندا يسلاميستەر وزدەرىن «يراك جانە لەۆانت يسلام مەملەكەتى» دەپ اتاسا, ەندى ولار «يسلام حاليفاتى» اتاۋىنا كوشتى.
جاي اتاۋ عانا ەمەس, بۇل توپتىڭ قازىر ءمانى دە مىقتاپ وزگەرگەنى انىق. ەڭ الدىمەن, بۇل سوعىسقا سىرتتاعىلار دا بەلسەنە قاتىسا باستادى. باسىندا يسلاميستەر موسۋل قالاسىنا شابۋىل جاساعاندا, جاساقتارىنىڭ سانى نەبارى 3-5 مىڭدى قۇراسا, قازىر ونىڭ سانى بىرنەشە ونداعان مىڭدى قۇرايدى, ۇكىمەت اسكەرىنەن تارتىپ العان اسكەري تەحنيكاسى دا اجەپتاۋىر. تەك تەحنيكا عانا ەمەس, ولاردىڭ قولىنا ايتارلىقتاي قارجى دا تۇسكەن.
بۇلار عانا ەمەس, ولاردىڭ قارسىلاسى – يراك ۇكىمەتى دە ءبىرشاما ەسىن جيىپ, جاقتاستارىنىڭ ارقاسىندا ايتارلىقتاي «كۇشەيدى». كۇنى كەشە رەسەيدىڭ «سۋحوي» كومپانياسى يراك «ساتىپ العان» 10 سۋ جاڭا جويعىش ۇشاقتارىن ولاردىڭ اسكەري اۋەجايلارىنا قوندىردى. بۇرىن ءوز جەرىندە بولىپ, ەندى يراكقا اۋىسقان ءسۇننيت-يسلاميستەردى سيريانىڭ اسكەري-اۋە كۇشتەرى ارتىنان قۋىپ كەلىپ, بومبالاپ كەتتى. بۇل – داماسكىنىڭ باعدادقا جاساعان ۇلكەن كومەگى. ال يراننىڭ كومەگى بۇلار ءۇشىن باعاسىز. تەھران ازىرگە تەك قارۋمەن كومەكتەسەمىز, ادام جىبەرمەيمىز دەسە دە, بۇعان دەيىن يراننىڭ ءبىر گەنەرالىنىڭ ەكى مىڭداي ادامدى ەرتىپ كەلگەنىن جۇرت بىلەدى.
بۇل سوعىستىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – وندا كىمنىڭ كىمگە جاۋ ەكەنىن اجىراتا الماي, جۇرتتىڭ باستارى دال. كۇنى كەشە وزدەرىنىڭ اسكەرىن الىپ كەلىپ يراكتى ساددام حۋسەيندەي قانىشەر باسشىسىنان «قۇتقارعان» اقش مىناداي قيىن-قىستاۋ كەزدەردە سىرت قالا المايدى – اقىل ايتاتىن كەڭەسشىلەرىن جىبەرەدى, قاراجاتتان دا كومەكتەسەدى. وسىلايشا, سەنىڭ دوسىڭ – مەنىڭ دوسىم, سەنىڭ جاۋىڭ – مەنىڭ جاۋىم قاعيداتىمەن, اقش پەن يران بارريكادانىڭ ءبىر جاعىنان تابىلىپ وتىر. ءتىپتى, راديكالدى يسلاميستەرمەن كۇرەستە ولار باشار اسادپەن دە وداقتاسقا اينالماق.
وكىلدەرىنىڭ مالىمدەۋىنشە, «يسلام حاليفاتى» سيريا مەن يراك اۋماعىمەن شەكتەلمەيتىن ءتۇرى بار. ولار وزدەرىنە قوسىلۋعا, قولداۋ كورسەتۋگە بۇكىل الەم جيحادشىلارىنا ۇندەۋ تاستاپ وتىر. ونداي ادامدار كورشى ءبىراز ەلدەن تابىلۋى مۇمكىن. ساراپشىلار وندايلاردىڭ يوردانيادا بارشىلىعىن ايتادى. يوردانيا باسشىلىعى بۇدان كادىمگىدەي شوشىپ, باسقا ەلدەن كومەك سۇراۋى دا مۇمكىن. سوندا كىمنەن؟ يزرايلدەن. ال يزرايل كومەك بەرە الا ما؟ شاماسى كەلەدى, ارينە. قارىم-قاتىناسى دۇرىس ەلگە كومەكتەن باس تارتۋ قيىن. باس تارتپاعاندا, وسىلايشا ءسۇننيت-يسلاميستەرگە قارسى كۇشكە قوسىلار بولسا, اتا جاۋى سانالاتىن يرانمەن وداقتاس بولىپ شىعا كەلەدى!
كۇن وتكەن سايىن بۇل سوعىستىڭ ءدىني سيپاتى كۇشەيىپ كەلەدى. ءبىر ءدىننىڭ ەكى تارماعى ءبىرىن ءبىرى جويعىسى كەلەدى. مۇنى قويايىق, ءتىل تابىسايىق دەۋدىڭ ورنىنا ەكىنشىسىن جويۋ ءۇشىن باسقالاردان قارۋ سۇرايدى, قاراجات سۇرايدى. سودان دا بۇل سوعىستىڭ ءبىتۋى قيىن. ولاردىڭ ءبىرى ەكىنشىسىن جويىپ بىتىرگەنشە, وزدەرى دە جويىلىپ, ءۇشىنشى بىرەۋلەرگە جەم بولادى.
يسلام – ىنتىماق ءدىنى دەيمىز. بۇل دىننەن قازىر ىنتىماق كەتىپ تۇر. مۇنى اشىق ايتقان ءجون. اللا الدىندا ادال بولۋ ءۇشىن دە ايتقان ءجون. بۇل سوعىستىڭ سۇننيتتەر مەن شيتتەردىڭ اراسىنداعى سوعىس ەكەنى دە بەلگىلى. سۇننيتتەرگە – ساۋد ارابياسىنىڭ, شيتتەرگە يراننىڭ بۇيرەگى بۇرادى. بۇل ەكى ەل ءوز باعىتىن وزگەرتپەي تۇرعاندا, سوعىستىڭ ءبىتۋى نەعايبىل. وسىندايدا ولاردى ىنتىماققا شاقىراتىن, بىرلىككە باستايتىن بەدەلدى ۇيىم قايدا, بەدەلدى ەل قايدا, بەدەلدى تۇلعا قايدا دەيدى ەكەنسىڭ. ازىرگە يسلام الەمىندە ولار تابىلماي تۇر.
ءسوز بەن ءىستىڭ سايكەسپەيتىنى جامان
كحدر ورتالىق تەلەگراف اگەنتتىگى ءوز ەلىنىڭ مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىنىڭ وڭتۇستىك كورەيا ۇكىمەتىنە ءوزارا اسكەري اگرەسسيانى توقتاتۋ جونىندە ۇسىنىس جاساعانىن جاريالادى.
بۇل الەمدى ەلەڭ ەتكىزەتىن-اق حابار عوي. بىراق سول الەمنىڭ ەلەڭ ەتكەنىنە كۇمانداناسىڭ. ويتكەنى, جۇرتتىڭ پحەنيان جاقتان ەستىلەتىن سوزگە كۇدىگى كوپ. بۇلار بۇكىل الەمدى شۋلاتقالى قاشان! جۇرتتى يادرولىق قارۋمەن قورقىتادى. وقتىن-وقتىن سول قارۋىن كورسەتىپ, شوشىندىرادى. ەندى بىتىمگەرشىلىك باستاما جاساعانىنا قاراپ, ونىڭ سوزىنە جۇرتتىڭ سەنۋى دە قيىن.
«جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس» دەگەن بار, سەنىمسىزدەۋ بولسا دا, ىنتىماققا شاقىرۋ قارۋمەن قورقىتۋدان جاقسىراق. كحدر ءوز ۇسىنىسىندا نەنى ايتادى؟ وسى جۇمادان باستاپ, ۋاقىتشا وڭتۇستىك كورەياعا قارسى ناسيحاتىن توقتاتپاق, سەۋلگە سەن دە سولاي ەت دەيدى. سونىمەن بىرگە, سارى تەڭىزدەگى داۋلى شەكارالىق ايماقتاعى اتىستى, اسكەري ارەكەتتەردى توقتاتۋدى ۇسىنادى.
سىرتتاي قاراعاندا, ءجون سياقتى-اۋ. بىراق ەكى ەل اراسىنداعى, اسىرەسە, شيەلەنىستەگى ەلدەر اراسىنداعى ماسەلە بۇلاي وڭاي شەشىلمەيدى. مەن بىلاي ەتەمىن, سەن دە سولاي ەت دەگەن بولمايدى. مۇنداي ماسەلە ۇلكەن دەڭگەيدەگى كەلىسسوزدە تالقىلانىپ, شەشىلەدى. ال پحەنياننىڭ بۇل ۇسىنىستارى جاي جۇرتتى الداۋسىراتىپ, ارزان بەدەل جيناۋعا باعىتتالعانى انىق.
مۇنىڭ جاي ءسوز ەكەنىن وسى اپتانىڭ باسىندا كحدر باسشىسى كيم چەن ىننىڭ جاساعان مالىمدەمەسىنەن دە ايقىن اڭعارۋعا بولعانداي. ول كورەيا ۇلتتىق ارمياسىنىڭ قورعانىستى كۇشتەرىن نىعايتۋدى بارلىق جولمەن جۇزەگە اسىرۋ مىندەتىن ايتتى, بۇل ەلدەگى قاۋىپسىزدىك پەن تىنىشتىقتى قامتاماسىز ەتەدى جانە رەۆوليۋتسيانىڭ جەڭىستەرىن قورعايدى ەكەن. سونداي-اق, ونىڭ ايتۋىنشا, «بەرىك بەيبىتشىلىك ءبىر جاقتىڭ اسا مىقتى بولىپ, وعان ەشكىم قارسى شىعۋعا باتا المايتىن جاعدايدا عانا مۇمكىن بولماق». ءبىر جاق دەپ ول ءوز ەلىن ايتىپ وتىر, ارينە.
بۇعان دا سەنۋدەن بۇرىن جۇرت كۇلەتىن شىعار. ويتكەنى, ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتى بەلگىلى دارەجەدە ونىڭ ەكونوميكاسىنا دا بايلانىستى. وڭتۇستىك كورەيادا ىشكى جالپى ءونىم كولەمى سولتۇستىككە قاراعاندا 30 ەسەدەي, ال سىرت ەلدەرمەن تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 160-170 ەسەدەي جوعارى. ال پحەنيان ءوزىن كۇشتى سانايدى. قايتىپ كۇلمەسسىڭ! وسىدان دا ءبىراز قورىتىندى جاساۋعا بولار.
بۇل ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس تۋرالى ايتقاندا, وڭتۇستىك كورەيا كحدر-مەن قوسىلۋ باعىتىن ۇستانادى. وسى جولدا ناقتى ءىس-ارەكەتتەرى دە بار. سول قوسىلۋدان ولار وزدەرىنە ۇلكەن ەكونوميكالىق اۋىرتپالىق تا كەلەتىنىن بىلەدى. بىراق تاريحتىڭ تالكەگىمەن ءبولىنىپ, سولتۇستىكتە تاۋقىمەتتى تىرشىلىك جاساپ جاتقان باۋىرلاس حالىققا ريزىعىمەن بولىسپەك. مۇنداي جولعا پحەنيان ەشقاشان دا كەلىسپەيدى. وندا سولتۇستىكتەگى بۇكىل ساياسي جۇيە, بيلىك تولىقتاي كۇيرەيدى.
ال ەندى كحدر-ءدىڭ مىناۋ ۇسىنىسىنا قايتا ورالار بولساق, ساراپشىلار ونى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارىنا قاتىستىرادى. ساپار كەزىندە قىتاي باسشىسى ءوزىنىڭ كورەيالىق ارىپتەسى پاك كىن حەمەن پحەنياننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىن دا ءسوز ەتەرى انىق. سولتۇستىك كورەيا باسشىلىعى وسى كەزدە وزدەرىنىڭ «بىتىمگەرشىلىگىن» كورسەتىپ قالعىسى كەلگەنى دە داۋسىز.
ماماديار جاقىپ, «ەگەمەن قازاقستان».