قازاق دالاسىندا عىلىممەن اينالىسقان تۇلعالار جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى – مويسەي گەندەلمان. ول اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ءونىمدى ەڭبەك ەتىپ, جەرگە ورنالاستىرۋ عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاعان. وسى ورايدا استانا قالاسى مەملەكەتتىك ارحيۆىندە عالىمنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان «شەكسىز ولكە مايتالمانى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
اتالعان ءىس-شاراعا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ارحيۆتەر جانە قۇجاتتامانى باسقارۋ كوميتەتى مۇرىندىق بولدى. ارحيۆشىلەر ارنايى س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى اگرونوميا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىن قوناققا شاقىرعان. مۇنداعى ماقسات – جاستاردىڭ عىلىمعا دەگەن قۇشتارلىعىن وياتىپ, جاس ۇرپاقتى ۇلت تاريحىن بىلۋگە تارتۋ.
م.گەندەلمان 1941 جىلى 26 ماۋسىمدا قاتارداعى ەرىكتى رەتىندە مايدانعا اتتانادى. گيتلەر راديوستانسالاردىڭ شاقىرۋ بەلگى جۇيەلەرىن انىقتاعانى ءۇشىن «ەرلىگى ءۇشىن» جانە «جاۋىنگەرلىك ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالدارىن العان. سوعىستى تىنىق مۇحيتتا اياقتاپ, اسكەردەن بوساردا ءوز پولكىنىڭ جاۋىنگەرلەرىنە «شارتتى قارسىلاستىڭ راديوستانسالارىنىڭ تاكتيكالىق جانە تەحنيكالىق مالىمەتتەرى» وقۋلىعىن قالدىرادى. جەڭىستى بەرليندە قارسى الادى. رەيحستاگتىڭ قابىرعاسىنا شەگەمەن: «سىزدەر ەندى بىزگە كەلمەس ءۇشىن مويسەي ودەسسادان كەلدى» دەپ جازۋ قالدىرىپ, مايدانداستارىنىڭ قوشەمەتىنە يە بولادى.
جيىن بارىسىندا ستۋدەنتتەردىڭ نازارىنا قازاق كسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرى, پروفەسسور م.گەندەلماننىڭ جەكە ارحيۆ قورىنىڭ قۇندى تاريحي قۇجاتتارىنىڭ كورمەسى جانە ولاردىڭ رەسمي تۇساۋكەسەرى ۇسىنىلدى. سونداي-اق ارحيۆ قويماسى بويىنشا تانىستىرۋ ەكسكۋرسياسى وتكىزىلىپ, فوتوتاسپاعا جازىلعان ارحيۆتىك قۇجاتتاردى تسيفرلاندىرۋدىڭ تاڭعاجايىپ ۇدەرىسى كورسەتىلدى. ايتا كەتەيىك, ءىس-شارا «ارحيۆ جانە بولاشاق ۇرپاق» جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان.