تەڭىز بەتى تازا ما؟

كاسپيدە «مۇناي-2014» كوماندالىق-شتابىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋى ءوتتى

ەرتە مە, كەش پە, كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىنان «قارا التىن» الىناتىنى داۋسىز. اسىرەسە, مۇناي مەن گاز قورى جونىنەن الەمدە تەڭدەسى جوق «قاشاعان» كەنىشى بۇعان دايىن تۇر. العاشقى ساتتە وسى كەنىشتەگى بىرنەشە جاساندى ارالدارداعى ۇڭعىمالاردان مۇناي وندىرىلەتىندىگى جوسپارلانىپ وتىر. وندىرىلەتىن مۇنايدى «بولاشاق» مۇناي مەن گازدى كەشەندى دايىنداۋ قوندىرعىسىنا دەيىن تاسىمالداۋ قۇبىرى دا تارتىلعان. ال «بولاشاق» تەڭىز تابانىنان وندىرىلگەن مۇنايدى ءتۇرلى قوسپالاردان ايىرۋعا جانە دايىن. «قاشاعاننان» «قارا التىن» الۋعا قام جاساعان NCOC كونسورتسيۋمى جىل سايىن مۇ­ناي توگىلىمدەرى بولا قالعان جاع­داي­دا شۇعىل ارەكەت ەتۋ ءۇشىن وقۋ-جاتتىعۋ شاراسىن وتكىزىپ كەلە­دى. وتكەن اپتادا توتەنشە جاع­داي­لار مينيسترلىگىمەن بىرگە وسى ماقساتتاعى «مۇناي-2014» كو­مان­دالىق-شتابىنىڭ وقۋ-جات­تىعۋ شاراسىن ماڭعىستاۋ وبلى­سىن­داعى باۋتينو ايلاعىندا وتكىزدى. مۇنايلى تۇبەك اتانعان ماڭ­عىستاۋ وڭىرىندە ءۇش تەڭىز ايلاعى – اقتاۋ, قۇرىق جانە باۋتينو بار. ءۇش ايلاق تا مۇناي-گاز جوبالارىنا قىزمەت كورسەتەدى. اتالعان ايلاقتار ارقىلى تەڭىز كەمەلەرىمەن قوندىرعىلار, كومىرسۋتەكتەر مەن كاسپي تەڭى­زىندەگى جاساندى ارالدارعا ماتە­ريال­دىق قۇندىلىقتار, سونىمەن بىرگە, ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس جاساۋشىلار تاسىمالدانادى. ال تۇپقاراعان تۇبەگىندەگى باۋتينو ايلاعىندا NCOC-تىڭ تەڭىزدەگى مۇناي توگىلىمدەرىنە قارسى شۇعىل ارەكەت ەتۋ جانە زارداپتاردى جويۋ بازاسى ورنالاسقان. وسى ايلاقتىڭ اكۆاتورياسىندا وتكەن وقۋ-جاتتىعۋ شاراسىنا 165 ارنايى مامان, 9 ورتكە قارسى قىزمەت تەحنيكاسى, ايماقتىق توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ سۋدان قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ ەكى كاتەرى, Agip KCO كومپانياسىنىڭ ءتورت كەمەسى, اپاتتىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ ارناۋلى كولىكتەرى, سونىمەن بىرگە, «اق بەرەن» اسكەريلەندىرىلگەن وتريادىنىڭ ەكى تەحنيكاسى قاتىستىرىلدى. ...مۇناي تولتىرىلعان تانكەردى سۇيرەۋگە كەلگەن كەمە سوقتىعىسىپ قالدى. سۋ كولىكتەرىنىڭ سوقتى­عى­سۋىنان مۇناي قۇيىلعان قازاندا جارىقشاق پايدا بولىپ, تەڭىزگە توگىلدى. وسى ساتتە تانكەردە ءورت تۇتانىپ, ەكيپاج مۇشەلەرى زارداپ شەكتى. توتەنشە وقيعا تۋرالى قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنە شۇعىل حابارلاندى. ارادا ساناۋلى مينۋتتەر وتكەندە وقيعا ورنىنا قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ تەحنيكالارى جەتتى. ەكى كەمە تانكەردەگى ءورتتى سوندىرۋگە كىرىستى. سۇڭگۋىرلەر زارداپ شەككەن ادامداردى دەرەۋ قۇتقاردى. جاعالاۋدا كۇتىپ تۇرعان «جەدەل جاردەم» زارداپ شەككەندەردى مەديتسينا ورتالىعىنا الىپ كەتتى. ال وقيعا ورنىندا, ياعني, تەڭىز سۋىنا توگىلگەن مۇناي ارناۋلى قۇرىلعىمەن جينالدى. شىنىمەن كاسپي تەڭىزىنە مۇناي توگىلدى دەپ ويلاپ قالماڭىز. بۇلار «مۇناي-2014» كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋىندا شارتتى تۇردە كورسەتىلگەن كورىنىستەر. ارناۋلى قىزمەت ماماندارى دا, NCOC كونسورتسيۋمىنا قاراس­تى كومپانيالار ماماندارى دا توتەنشە جاعداي تۋىنداي قال­سا, شۇعىل ارەكەت ەتۋدىڭ قىر-سى­رىنا قانىق ەكەنىن تانىتتى. وقۋ-جاتتىعۋ شاراسىن ۇيىم­داس­تىرۋشىلارمەن بىرگە, كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىنداعى رەسەي جانە ازەربايجان ەلدە­رى­نىڭ توتەنشە جاعدايلار مينيس­تر­لىكتەرىنىڭ وكىلدەرى دە باقىلاپ تۇردى. توتەنشە جاعدايلار مينيس­ترى­نىڭ ورىنباسارى جانبولات سمايى­لوۆتىڭ ءپى­كىرىنشە, وقۋ-جاتتىعۋ شاراسىن وتكى­زۋ­دەگى ماق­سات – كاسپي تەڭىزىندە مۇناي توگىلە قالعان جاعدايدا جۇمىلدىرىلعان اپاتتىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ, كومپانيالار مەن وزگە دە قىزمەتتەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلدارىنىڭ دايىندىعىن تەكسەرۋ. مۇناي توگىلىمدەرىنىڭ زاردابىن جويۋ ءۇشىن شۇعىل ارەكەت ەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ. – سولتۇستىك كاسپي جوباسى الەمدەگى ەڭ ءىرى حالىقارالىق جوبالاردىڭ ءبىرى بولۋىمەن ەرەكشەلەنىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە كاسپيدىڭ ءبىز مۇناي وندىرەمىز دەپ جوسپارلاعان بولىگى ەكولوگيالىق سەزىمتال ايماعىنا جاتادى. دەمەك, بىزگە كاسپيدىڭ ەكوجۇيەسىن ساقتاپ قالۋدا اسا جوعارى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلىپ وتىر, – دەپ ءمالىم ەتتى وقۋ-جاتتىعۋ شاراسىنان كەيىن NCOC-تىڭ اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جاقىپ ماراباەۆ. NCOC كونسورتسيۋمىندا تەڭىزدەگى مۇناي توگىلىمدەرىن جويۋ جونىندە ارنايى توپ جاساقتالعان. بۇل توپ كونسورتسيۋمنىڭ كاسپي تەڭىزىندەگى نىساندارىندا, اتىراۋ قالاسى مەن باۋتينو ايلاعىنداعى بازادا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان. جىل سايىن ارناۋلى توپ مۇشەلەرىمەن 50-دەن استام ءتۇرلى دەڭگەيدەگى وقۋ-جاتتىعۋلار وتكىزىپ تۇرادى. ايتقانداي, وقۋ-جاتتىعۋلاردى وتكىزۋ جانە مامانداردى دايىنداۋ, سونىمەن بىرگە, اپاتتى مۇناي توگىلىمدەرىن جويۋدى جوسپارلاۋ, ارەكەت ەتۋ ادىستەرىن جانە قۇرالداردى پايدالانۋدى ۇدايى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا كەشەندى باعدارلاما جاساقتالىپتى. تۇيىندەي ايتقاندا, تەڭىز تابانىنان مۇناي ءوندىرۋ كەزىندە كەز كەلگەن اپات بولا قالسا, قۇتقارۋ قىزمەتتەرى دە, قۇتقارۋشىلار دا جەدەل ىسكە كىرىسۋگە ءازىر ەكەنىن بايقاتتى. جولداسبەك شوپەعۇل, «ەگەمەن قازاقستان». اتىراۋ وبلىسى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن راحىم قويلىباەۆ.