«ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى»
اكتسيونەرلىك قوعامى 2010 جىلى شىعارعان
«ەلباسى» اتتى كىتاپتان الىندى.
نادەجدا كولكوۆسكايا, «نەجينكا-ەركە» جشس مال فەرماسىنىڭ بريگاديرى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى: – وتكەنىمە كوز جىبەرسەم, قۋانىشتان بالبۇل جانعان, جانىمدى نۇرلى شۋاققا بولەگەن قىزىقتى دا مازمۇندى كەزەڭدەر كوبىرەك بولعان سەكىلدى. قينالعان, تورىققان ءساتتەر دە كەزدەسپەي قالعان جوق, ونىڭ ءوزىن قيماستىق سەزىممەن ەسكە الامىن. وسى عۇمىرىمدا جادىمدا ءوشپەستەي ءىز قالدىرعان, ەستەن كەتپەس ۇمىتىلماس كەزدەسۋدى 2013 جىلى تاۋەلسىزدىك كۇنى مەرەكەسى قارساڭىندا باسىمنان وتكەردىم. «استاناعا باراسىز, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ قولىنان ماراپات الاسىز», دەگەن حابار جەتكەندە كوپكە دەيىن سەنە الماي ءجۇردىم. قاسيەتتى ەلوردانىڭ تورىندە مەملەكەت باسشىسى كەۋدەمە «قۇرمەت» وردەنىن تاققاندا باقىتتان باسىم اينالىپ, كوزىمە قۋانىش جاسى كەلدى. ەل جاعدايىن سۇراعان قىسقا تىلدەسۋدەن, اۋىلداستارىڭىزعا مەنەن سالەم ايتىڭىز دەگەن اق تىلەگىنەن قاراپايىم ادامدارعا دەگەن زور قامقورلىعىن اڭعاردىم. كەڭەس ۋاقىتىندا قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى الدىمەن ارداقتالىپ, نەشە ءتۇرلى قوشەمەت كورسەتىلەتىن. ونىڭ شەت جاعاسىن ءوزىمىز كوردىك.تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستاپقى جىلدارىندا وسى ءبىر قۇندىلىقتاردان قول ءۇزىپ قالعانىمىز جانعا باتاتىن. ەندى «ورنىندا بار وڭالار» دەمەكشى, تۇرمىس-تىرشىلىك جاقسارعاننان كەيىن پرەزيدەنتىمىز «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» عىلىمي تالدامالى ماقالاسىندا ەڭبەك ادامىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋ يدەياسىن العا تارتىپ, تاعىلىمدى داسۇرلەر مەن ۇردىستەردى ورنىقتىرۋدا ادامنىڭ جەكە ءومىرىندەگى, مەكتەپتەگى, قوعامدىق ورتاداعى ءتالىم-تاربيەلىك زور ماڭىزىن اتاپ كورسەتتى. بۇگىندە مەملەكەتتىڭ ستراتەگياسى الەۋمەتتىك-ەڭبەك قارىم-قاتىناسىنىڭ ءتيىمدى مودەلىن قۇرۋعا باعىتتالىپ, جاستار اراسىندا ماسىلدىقتى جويۋعا, ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىنداردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا, قوعامدىق ىنتالاندىرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا ارنالعان. بۇل شارالار مەن سياقتى الىس تۇكپىردەگى اۋىلدا جۇمىس ىستەيتىن ەڭبەك, شىعارماشىلىق ادامدارىنىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگىنە قوزعاۋ سالىپ, قولىنان كەلەتىن شارۋالاردى ساپالى اتقارۋ مۇمكىندىگىن تۋعىزعانى انىق. قازىردىڭ وزىندە ءبىز الەۋمەتتىك سالانى رەفورمالاۋدىڭ بىرقاتار اسپەكتىلەرى بويىنشا تمد ەلدەرىنەن العا وزىپ كەتتىك. جوعارىدا ايتقانىمداي, قازاقستان سەكىلدى مامىراجاي تىنىشتىق ورناعان ەلدە تۋىپ-وسكەنىمە مىڭ شۇكىرشىلىك دەيمىن. مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىنگى سانالى عۇمىرىم ەڭبەكتىڭ تايقازانىندا قايناپ, شىنىعۋمەن كەلەدى. ەسەپشى دە, بالا كۇتۋشى دە, كىتاپحاناشى دا بولدىم. مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جۇمىس ءوتىلىمنىڭ ءوزى 30 جىلعا جۋىقتاپتى. ساۋىنشى, تەحنيك-ۇرىقتاندىرۋشى ساتىلارىنان ءوتتىم. 2005 جىلدان مال فەرماسىنىڭ بريگاديرىمىن. قاي سالادا جۇمىس ىستەسەم دە, ارلانعان جوقپىن. «وزات ساۋىنشى, «ۇزدىك تەحنولوگ-ۇرىقتاندىرۋشى» ماراپاتتارىم سونىڭ ءبىر ايعاعى بولسا كەرەك. ەندى, مىنە, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ بويتۇمارىنداي كوزگە اسا ىستىق كورىنەتىن ناگرادا ءۇيىمىزدىڭ ەڭ تورىندە ءىلۋلى تۇر. ونى ەلباسىمىزدىڭ قولىنان العانىمدى ماقتان ەتەمىن. سول ءبىر ماراپاتتاۋ راسىمىندەگى ەلباسىمىزدىڭ ءبىز سياقتى قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنا ارناپ ايتقان ۇلاعاتتى سوزدەرى مەن ۇمىتىلماس كەزدەسۋ جادىمنان شىعار ەمەس. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ع. مۇسىرەپوۆ اۋدانى, نەجينكا ەلدى مەكەنى. مەرۋەرت وتەكەشەۆا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى: – ءاربىر ادام بالاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا, ءوسىپ-ءونۋى مەن كەمەلدەنۋىنە ۇيىتقى بولاتىن ءبىر كۇش كەرەك. تىلسىم كۇش. سونداي-اق, ومىردە دە, ونەردە دە رۋحتاندىرىپ تۇراتىن ۇلكەن شابىت قاجەت. استانا – مەنىڭ ءومىرىم مەن ونەرىمدى شابىتتاندىرىپ, بۇلا كۇش قۇيعان كيەلى وردا دەر ەدىم. الەمدەگى ەڭ جاس استانالاردىڭ ءبىرى ءارى از عانا ۋاقىت ىشىندە كۇللى دۇنيەنى وزىنە قاراتقان استانانىڭ كۇن ساناپ كوركەيە تۇسكەنىنە قاراپ تۇرىپ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اقىل-پاراساتى مەن مەملەكەتىمىزدىڭ باس قالاسىن جاڭارتا تۇلەتىپ, ارىنە ءسان قوسىپ جاتقان وتانداستارىمىزدىڭ – قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنىڭ اتقارىپ جاتقان ۇلكەن ىسىنە تاڭدانباسقا شاراڭ جوق. مەن استاناعا كەلگەن كەزدە ونىڭ كوشەلەرىن جاياۋ ارالاعاندى ۇناتامىن. سەيىلدەي ءجۇرىپ, قالانىڭ سۇلۋلىعى مەن جاڭالىعىنا عانا ەمەس, حالقىنىڭ كوتەرىڭكى كوڭىلى مەن ومىرلىك ىرعاعىنا دا قانىعا تۇسەسىڭ. كوككە ۇمتىلعان الىپ عيماراتتار وزدەرىنىڭ بيىكتىگىمەن عانا ەمەس, ەشبىر قۇرىلىسقا ۇقسامايتىن قايتالانباس سيپاتىمەن دە كوڭىلىڭدى توعايتادى. پرەزيدەنتتىڭ اقورداسىنا تاياپ كەلگەندە ۇنەمى ايالداپ, ەلىمىز بەن جەرىمىزدىڭ تاعدىرىنا قاتىستى كەلەلى ىستەر اتقارىلىپ وتىرعان ەڭسەلى عيماراتقا كوزىمدى سۋارامىن. ءدال وسى اقوردادا قازاقستاننىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى ماسەلەلەر بار, مەملەكەتىمىزدىڭ الەمدىك ورتاداعى وزىندىك ورنى بار, ءتىپتى, ساعات ساناپ قۇبىلىپ جاتقان عالامي وقيعالارعا قاتىستى ماڭىزدى شارۋالار اتقارىلىپ, ونىڭ باسى-قاسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي ءوزى ارالاسىپ وتىرعانىن ويلاعاندا كەرەمەت تەبىرەنىپ كەتەتىنىڭ انىق. اقوردادان كەيىن مەن «بايتەرەككە» قاراي جاياۋ اياڭدايمىن. الىپ سامۇرىقتىڭ ۇياسىنا كوتەرىلگەندەي, «بايتەرەكتىڭ» باسىنا شىققاندا استانانىڭ بۇكىل تىنىس-تىرشىلىگىن الاقانداعىداي تاماشالاۋعا ءمۇمكىندىك مول. قالا كۇن ساناپ كەڭەيىپ بارا جاتقاندىعىمەن وتانىمىز استاناسىنىڭ ەركىن تىنىستاپ, ەرەن ىستەر اتقارۋىمەن قاتار, بارشا قازاقستاندىقتارعا ۇلكەن سەنىم مەن سەرپىن بەرىپ تۇرعاندىعى قاتتى قۋانتادى. قاراپايىم قازاق ازاماتى رەتىندە مەنى استانادا 2017 جىلى وتەتىن ەكسپو كورمەسى تۋرالى جاقسى حابار شىنايى قۋانتتى. الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىندەگى ءىرى قالالاردا عانا وتەتىن بۇل كورمە, ءسوز جوق, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ابىرويىنا – ابىروي, ايبارىنا – ايبار قوسارى حاق. ارينە, بۇل دا قازاق ەلىنىڭ الەمدىك قوعامداستىقتاعى ءبىر بيىكتى باعىندىرعانىن جانە ءبىزدىڭ ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك ساياسي ورتاداعى ابىرويىن بايقاتسا كەرەك. قازاقستان – ايداي الەمگە ءوزىنىڭ ناقتى ۇستانىمدارىن, ونىڭ ىشىندە ادامزات كەلەشەگى ءۇشىن اسا باعالى قۇندىلىقتارىن پاش ەتكەن ەل جانە سول ۇدەدەن شىعىپ كەلە جاتقان مەملەكەت. يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ, ءدىني اۋىزبىرلىك, ونەر, ءبىلىم, عىلىم سالالارىنا تەرەڭىرەك دەن قويۋ, ۇلتارالىق تاتۋلىق سەكىلدى اسا ءنازىك ماسەلەلەردە كىم-كىمگە دە ۇلگى بولارلىق ىستەر اتقارىپ كەلەدى. استانا تورىندە وتكىزىلىپ جۇرگەن يگى شارالار, حالىقارالىق باسقوسۋلار, ادامزات بولاشاعى جارقىن بولا ءتۇسسە ەكەن دەپ قابىلدانىپ جاتقان قۇندى باعدارلامالار – وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ماقساتىمىز بەن باعىتىمىزدى ايقىنداپ تۇر. بىزگە بىرەۋ بىلاي ءىستەڭدەر دەپ ۇيرەتىپ وتىرعان جوق. وسىنداي ماڭىزدى ىستەرگە باستاپ ءجۇرگەن – ءبىزدىڭ ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ونەر ادامى بولساق تا ومىردە بولىپ جاتقان قۇبىلىستارعا, ەلىمىزدە ورىن العان جاڭالىقتار مەن كۇندەلىكتى تىنىس-تىرشىلىككە ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن, ادامي ساراپپەن كوز تىگىپ وتىرامىز. قازىر الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە ازاماتتىق قاقتىعىستار, قىرعي-قاباق سوعىستار, ميعا كىرمەيتىن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ورىن الۋدا. سونداي وقيعالاردى كورگەندە جاعامىزدى ۇستاپ تىكسىنسەك تە, ءوزىمىزدىڭ تىنىش مەملەكەتتە, بەرەكەلى ەلدە, تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتى تۋ ەتكەن جاقسى قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانىمىزعا شۇكىرشىلىك ەتەمىز. سودان دا بىزدەر, ونەر مەن شىعارماشىلىق ادامدارى قاشاندا ەلباسىنىڭ ۇسىنىستارىن شىنايى قولداپ, ءار كەزدە جانىنان تابىلىپ جاتامىز. استانا كۇنىن ۇلكەن مەرەكەلىك ءسان-سالتاناتپەن اتاپ ءوتۋ ۇلتتىق داستۇرىمىزگە تەرەڭدەپ ەندى. ءلايىم, مەرەكەمىز كوپ بولسىن, بەرەكەمىز ارتا بەرسىن! استانانىڭ العاشقى قازىعى قاعىلعان ۇلى كۇندى ءبىزدىڭ ۇرپاعىمىزدىڭ دا كەرەمەت قىلىپ تويلاۋىن جازسىن! ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى حالقىن جاقسى ومىرگە جەتكىزەمىن دەگەن ۇلكەن ۇمىتپەن دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا باستاپ كەلە جاتسا, حالقى دا ونىڭ الەمدىك ابىرويى مەن ادامي اقىل-پاراساتىنا زور سەنىم ارتىپ, سوڭىنان ەرە بەرەدى. ءبىزدىڭ كۇشىمىز – بىرلىكتە! ءبىزدىڭ بىرلىگىمىز – تاتۋلىقتا! الماتى.