2022 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,9 ترلن تەڭگەدەن اسا سوماعا زەينەتاقى تولەندى. ونىڭ ىشىندە بازالىق زەينەتاقىعا – 883,7 ملرد تەڭگە, ىنتىماقتى زەينەتاقىعا 2 022,6 ملرد تەڭگە جۇمسالدى. بۇل تۋرالى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى حابارلادى.
بيىل 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا ەلىمىزدە 2 ملن 295 مىڭ زەينەتكەر بار. بۇگىندە ولارعا بەرىلەتىن جيىنتىق زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 108 761 تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە ىنتىماقتى زەينەتاقى مولشەرى – 74 950 تەڭگە, بازالىق زەينەتاقى – 33 811 تەڭگە.
2018 جىلدىڭ شىلدەسىنەن باستاپ مەملەكەتتىك بازالىق زەينەتاقى تولەمى زەينەتاقى جۇيەسىندەگى ءوتىلىن ەسكەرە وتىرىپ, ءار ازاماتقا جەكە تاعايىندالىپ كەلەدى. بۇل رەتتە 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى جاعداي بويىنشا ىنتىماقتى جۇيەدە جۇمىس ىستەگەن ۋاقىتى, سونداي-اق مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى (مزج) تولەنگەن كەزەڭدەر زەينەتاقى جۇيەسىندەگى ەڭبەك وتىلىنە قوسىلادى. ەگەر ازاماتتىڭ زەينەتاقى جۇيەسىندەگى ءوتىلى 10 جىل نەمەسە ودان از جانە مۇلدە جوق بولسا, سونداي-اق بازالىق زەينەتاقى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 60%-ىنا تەڭ بولسا, سودان كەيىن 10 جىلدان اسقان ءار جىل ءۇشىن ونىڭ مولشەرى 2%-عا ارتادى. ال ەگەر ەڭبەك ءوتىلى 20 جىل بولسا, بازالىق زەينەتاقى تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 80%-ىن قۇرايدى. ەڭبەك ءوتىلى 30 جىل نەمەسە ودان كوپ بولسا, كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ەڭ جوعارى مولشەرىندە, ياعني 100% بەلگىلەنەدى.
ەگەر ءبىر اي ىشىندە مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا بىرنەشە رەت اۋدارىلسا, جيناقتاۋشى جۇيەگە قاتىسۋ مەرزىمى ءبىر ايدى قۇرايدى. وسىلايشا, مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى نەعۇرلىم تۇراقتى جانە تولىق كولەمدە اۋدارىلاتىن بولسا, زەينەت جاسىنا جەتكەندە بازالىق زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ مولشەرى سوعۇرلىم كوپ بولادى.
ءوز كەزەگىندە ازاماتتىڭ جاسىنا بايلانىستى زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ كولەمى 1998 جىلعى 1 قاڭتارداعى جۇمىس وتىلىنە (كەم دەگەندە 6 اي قاجەت) جانە زەينەتكەرلىككە دەيىنگى كەزەڭدەگى ورتاشا ايلىق تابىسىنا بايلانىستى بولادى.
ىنتىماقتى زەينەتاقىلاردىڭ كولەمى جىل سايىن ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن 2% ارتىپ كوتەرىلۋگە كەپىلدىك بەرىلەدى. بۇل 2014 جىلى قابىلدانعان زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنا سايكەس كەلەدى.
«2023-2025 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭعا سايكەس جاسىنا جانە ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارىنا بايلانىستى زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ كولەمى 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ الىناتىن مولشەردەن 10,5%-عا ارتتى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ىنتىماقتى زەينەتاقىنى ەسەپتەۋ ءۇشىن ەڭ جوعارى تابىس مولشەرى 46-دان 55 اەك-كە دەيىن ۇلعايتىلدى.
مەملەكەتتىك بازالىق زەينەتاقى تولەمىنىڭ كولەمى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى, سونداي-اق ەڭ تومەنگى مولشەردىڭ ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 54%-دان 60%-عا دەيىن ۇلعايۋىنا بايلانىستى ارتتىرىلدى.
وسىلايشا, بيىل قاڭتاردان باستاپ بازالىق زەينەتاقى تولەمىن ەسكەرە وتىرىپ, زەينەتاقىلاردىڭ ەڭ تومەنگى كولەمى 68 223 تەڭگەدەن (2022 جىلى) 77 417 تەڭگەگە دەيىن ارتتى.
«ەگەمەن-اقپارات»