كينو ءساندى ترەندكە اينالا باستاعالى اتالعان سالاداعى باياۋ قوزعالاتىن تەتىكتەرگە جان ءبىتىپ, بار قۋاتىمەن قىزمەتىنە كىرىسۋدى مۇرات تۇتقان بەلسەندىلىگى بايقالادى. كينەماتوگرافتىڭ وركەندەپ, ءارى قاراي دامۋى ءۇشىن تەتىكتەردىڭ سەرپىندى جۇمىس ىستەۋى قاجەت تە.
ءوز تاريحى مەن مادەنيەتىن, قۇندىلىعىن كورسەتۋگە جانتالاسىپ جاتقان جاھاندىق باسەكەدە ءاربىر جاڭاشىل شىعارماشىلىق يدەيانى قولداۋ, كينو ىسىنە يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ەنگىزۋ, ناتيجەسىندە جۇرت قىزىعىپ كورەتىن ءفيلمدى جارىققا شىعارۋ مۇراتى ماڭىزدى ەكەنى ءسوزسىز. وتاندىق كينونىڭ وسالدىعى, ونىڭ باسىنداعى كۇرمەۋلى ماسەلەلەر ءومىر بويى تالقىلانىپ كەلە جاتىر. جىل سايىن رەجيسسەرلەردىڭ قالىڭ شوعىرى ازىرلەنەدى, فيلمدەر جارىسا جارىققا شىعادى. دەگەنمەن كوپتىڭ اراسىندا كوڭىلگە ءۇمىت ۇيالاتار جىلتىراعان ساۋلەسىنىڭ دە بار ەكەنىن ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىلەرى جاريالادى.
وتكەن جىلى كوپتەگەن وتاندىق كينوكومپانيالار مەملەكەتتىك قارجىلىق قولداۋعا يە بولىپ قانا قويماي, جاڭا, جاس كينەماتوگرافيستەر ەسىمىنىڭ تانىلۋىنا ءوز تاراپىنان قوزعاۋ جاسادى. ارينە, كەز كەلگەن جۇمىستىڭ ناتيجەسى ستاتيستيكامەن ايقىندالاتىن بۇگىنگى كەزەڭدە كينو ءىسىنىڭ توڭىرەگىندە تىنىمسىز اتقارىلىپ جاتقان شارۋانى شوتقا سالىپ, ەسەپ-قيسابىن شىعاراتىن بولساق, كوڭىل توعايتاتىن كورىنىسكە تاپ بولامىز.
2022 جىلى كونكۋرستىق ىرىكتەۋگە سايكەس 62 كينوجوبا مەملەكەتتىڭ قارجىلىق قولداۋىنا يە بولعان. جىل قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننان ۇسىنىلعان فيلمدەر حالىقارالىق كينوفەستيۆالدەردىڭ 30-دان اسا جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. 13 شەت مەملەكەتتە قازاقستاننىڭ كينو كۇندەرى ءساتتى ءوتتى – وتاندىق كارتينالارعا پراگا مەن پاريج, سەۋل مەن مادريد, بەرلين مەن بۋرسا, تاشكەنت پەن باكۋ كورەرمەندەرى قوشەمەت كورسەتتى. ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن 12 كارتينا پروكاتقا شىقتى.
ۇكقمو باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان شوكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلى قازاقستاننىڭ پروكات نارىعى 20 ملرد تەڭگەنىڭ دەڭگەيىنە جەتتى, بۇل پاندەمياعا دەيىنگى كورسەتكىشتەرگە جاقىن. سالىستىرمالى مىسالعا جۇگىنەتىن بولساق, 2010 جىلدارى شامامەن 9 ملن بيلەت ساتىلاتىن بولسا, وتكەن جىلى 15 ملن بيلەت ساتىلعان, ورتاشا بيلەت باعاسى – 1300 تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە, بۇل, نەگىزىنەن, ونشا قىمبات ەمەس.
«ەڭ قىزىعى, وسى 20 ملرد-تىڭ 40 پايىزىن, ياعني 8 ملرد-قا جۋىعىن وتاندىق فيلمدەر جيناعان. بيىل پروكاتقا شىققان 450 ءفيلمنىڭ 64-ءى وتاندىق. بۇل فيلمدەردىڭ جالپى سانىنىڭ 14%-ى جانە ولار بىزگە پايدانىڭ 40%-ىن بەردى. بۇل وراسان زور كورسەتكىش», – دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ۇكقمو قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن فيلمدەردىڭ ىشىندە ءابسوليۋتتى رەكوردتىق كورسەتكىش «دوس-مۇقاسان» فيلمىنە تيەسىلى. اتى اڭىزعا اينالعان مۋزىكالىق توپتىڭ تاريحىن باياندايتىن فيلم پروكاتتان 503 ملن تەڭگە قاراجات جينادى. بۇل – تالانتتى جاس رەجيسسەر ايدىن ساحاماننىڭ دەبيۋتتىك جۇمىسى.
بۇگىندە وتاندىق كينويندۋستريادا جاس كينەماتوگرافيستەردىڭ بەلسەندى جۇمىسى بايقالادى. 2020-2021 جىلدارى جاس كينەماتوگرافيستەر مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن 33 كينوجوبانى, ونىڭ ىشىندە 14 كوركەم, 7 دەبيۋتتىك, 10 قىسقامەتراجدى جانە 2 دەرەكتى ءفيلمدى جارىققا شىعاردى. ال 2022 جىلى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ كونكۋرسىنا قاتىسۋشىلار اراسىندا جاستاردىڭ ۇلەسى ايقىن بولدى – «دەبيۋت» سەكتسياسىندا (شامامەن 90%), «انيماتسيادا» (شامامەن 85%), «الەۋمەتتىك ماڭىزى بار كوركەم فيلمدەر» سەكتسياسىندا (شامامەن 70%), «دەرەكتى فيلمدەر» سەكتسياسىندا (شامامەن 65%) جانە «كەڭ اۋديتورياعا ارنالعان كوركەم فيلمدەر» سەكتسياسىندا (80%).
جاقىندا وتكەن «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالىندە قازاقستان كينەماتوگرافياسى ءۇشىن جەكە ۇلتتىق كونكۋرس بولىنگەنىن جانە كينوفەستيۆال كۇندەرىنىڭ ءبىرى «جاستارعا جول!» ۇرانىمەن وتكەنىن ساراپشىلار اتاپ ءوتتى. كونكۋرستىق باعدارلامالار اياسىندا دارىندى وتاندىق رەجيسسەرلەردىڭ فيلمدەرى كورسەتىلدى. كورسەتىلىمدەر ءساتتى ءوتىپ, كورەرمەندەر ريزالىعىن ءبىلدىردى, ال سىنشىلار بۇل جاستاردى قازىردىڭ وزىندە «قازاقستان كينوسىنىڭ جاڭا تولقىنى» دەپ اتاي باستادى.
ارينە, بۇل جەتىستىكتەردىڭ سىرتىندا «تسيفرلاندىرۋ» ولشەمىنە سىيمايتىن جەتىستىكتەر دە بار. بۇعان فرانتسيانىڭ ۇلتتىق كينەماتوگرافيا جانە انيماتسيا ورتالىعىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم, جەتەكشى ستريمينگ پلاتفورمالارىنا قازاقستاندىق كارتينالاردىڭ شىعۋى جانە تاعى باسقا جاڭالىقتاردى جاتقىزۋعا بولادى. باستىسى, مۇنىڭ ءبارى بولاشاق جەتىستىكتەردىڭ تاماشا نەگىزى ءارى باستاماسى ىسپەتتى. ال بۇدان دا ماڭىزدىسى, كوڭىل جەلپىندىرەتىن اۋقىمدى سان-تسيفر «باسەكە», «ساپا» دەگەن بيىك ولشەمنىڭ كەپىلى بولا ما؟ ماسەلە – وسىندا.