اتا-انا قۋانىشىنا سەبەپشى باعدارلاما

ەكۇ-عا 514 كۆوتا بولىنگەن

مەديتسينا سالاسى دامىعان ەلدەر قولدان ۇرىقتاندىرۋدىڭ ءادى­سىن ەرتەرەكتە زەرتتەپ, قولدانىسقا ەنگىزدى. بالالى بولۋدىڭ وسىنداي جولى بىزگە جەتكەندە ۇركە قاراعان اعايىن از بولمادى. ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرىپ وتىر­­عان جاندار بەدەۋلىكتىڭ ازابىن قايدان ءتۇسىنسىن؟ ەكى جاس­تىڭ ەرتەڭگە سەنىمىن وياتىپ, جىگەر­لەندىرەتىن دە كوز قۋانىشى بالاسى ەكەنى بەلگىلى عوي. سوندىقتان با­لالى بولۋدىڭ وسى ءادىسىن قوعام دۇرىس قابىلداي باستادى. سونى­مەن, ەلىمىزدە ەكستراكورپورال­دىق ۇرىقتاندىرۋ باع­­­دارلاماسى العاش 2010 جى­لى ەنگىزىلگەنىمەن, ەمحاناعا قا­يى­رىلىپ, كەزەگىن جىلداپ كۇ­تۋ­گە ءماجبۇر بولعان وتباسى­لار دا كو­بەيگەن ەدى. ويت­كەنى ەكسترا­كور­پورالدىق ۇرىقتان­دىرۋدىڭ قۇنى ەكىنىڭ بىرىنە قولجەتىمدى ەمەس. بۇعان دەيىن ەكۇ تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە جۇرگىزىلدى. الايدا مۇنداي ەم-شارالارعا قارجى از قارالدى. ناقتىراق ايتساق, جىلىنا شامامەن 900-1000 ەرلى-زايىپتىعا كۆوتا بولىنەتىن. بۇل ەم-شارا بۇگىندە ءمامس جۇيەسىندەگى مەديتسينالىق قىزمەتتەر تىزىمىنە ەندى, سوندىقتان ساقتاندىرىلعان پاتسيەنتتەردىڭ تەگىن كومەك الۋىنا مۇمكىندىگى بار.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن بىلتىر «اڭساعان ءسابي» باعدارلا­ماسى باستالىپ, بيىل دا ۇيلەسىمدى جالعاستى. باعدارلامانىڭ ماق­ساتى – قوسالقى رەپرودۋكتيۆتى تەح­نولوگيالاردىڭ كومەگىمەن وتبا­­سى­لىق-دەموگرافيالىق پروب­لە­ما­­لاردى شەشۋگە جاردەمدە­سۋ. «الەۋ­مەتتىك مەديتسينالىق ساق­­تاندىرۋ قورى» كەاق ەلوردا فيليالىنىڭ ۇسىنعان مالى­مە­تىنە سۇيەنسەك, بىلتىر مەدي­تسينا­لىق ساقتاندىرۋ قورى ەكسترا­كور­پورالدىق ۇرىقتان­دىرۋدىڭ 7 مىڭ تسيكلىن قارجىلاندىرۋ­دى جوس­پارلاعان. جاساندى ۇرىق­تان­دىرۋعا بولىنەتىن كۆوتا 2020 جىلمەن (1 105 ەكۇ قىزمەتى كورسە­تىل­گەن) سالىس­تىرعاندا 7 ەسەگە وسكەن. ساي­كە­سىنشە بيىل استانا قالاسى بو­­يىنشا ەكۇ-عا 514 كۆوتا ءبولىنىپ وتىر.

№2 قالالىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا ديرەكتورىنىڭ امبۋلاتوريالىق قىزمەت جونىندەگى ورىنباسارى ءارى استانا قالاسى بويىنشا ەكۇ جانە وتباسىن جوسپارلاۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋشى ساۋلە يبراەۆا پەرزەنت ءسۇيۋدى كۇتكەن وتباسىلارعا ەمحانالار بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ جاتقانىن ايتادى.

– ەلوردادا 1 238 ەرلى-زايىپتى بەدەۋلىكپەن ەسەپتە تۇر. №2 قالالىق كوپبەيىندى اۋرۋحانانىڭ ايەلدەر دەنساۋلىعى بولىمشەسى استانا قالاسى بويىنشا ەكۇ-عا دايىندىق – قوسالقى رەپرودۋكتيۆتى تەحنولوگيالار ارقىلى كومەك كورسەتۋ بويىنشا ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمە جانە ۇيلەستىرۋ ورتالىعى بولىپ سانالادى. بيىل ەلورداعا 514 كۆوتا ءبولىندى. قوعامدىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسىنىڭ جۇمىس كوميسسياسى ەسەپتە تۇرعاندارعا بولىنگەن كۆوتالاردى 100% ءبولىپ تاراتتى. 2021 جىلدان باستاپ ەلوردانىڭ مساك ۇيىمدارى بۇرىن ەمدەلمەگەن جانە جەكە مەديتسينالىق ورتا­لىقتارعا قارالعان بەدەۋلىگى بار پاتسيەنتتەردى انىقتاپ, ەسەپكە الۋدا. «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى ارقىلى كوپتەگەن ەرلى-زايىپتى ءۇشىن ءمامس شەڭبەرىندە ەكۇ ءراسىمى قولجەتىمدى بولدى. كۆوتانى كۇتۋ مەرزىمى ايتار­لىقتاي قىسقاردى جانە بەدەۋلىكتىڭ تۇرلەرىن انىقتايتىن كورسەتكىشتەر اياسى كەڭەيدى, – دەيدى ساۋلە جامانتايقىزى.

بيىل ەلوردادا جىل باسىنان بەرى 24 مىڭنان اسا ءسابي دۇنيەگە كەلىپتى. ونىڭ ىشىندە 4 ۇشەم بار. ال بىلتىر «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى بويىنشا استانا قالاسىنا 487 كۆوتا ءبولىنىپ, 182 انا بالا كوتەرگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ تامىز ايىنداعى تاپسىرماسى بو­يىنشا №2 كوپبەيىندى اۋرۋحانا با­زاسىندا ۇرىقتى قورعاۋ ورتالى­عى اشىلعان. وسى اۋرۋحانا بازا­سىندا نەوناتالدى حيرۋرگيا بار. وندا بيىل جىل باسىنان بەرى 137 وپەراتسيا جاسالعان. سونىڭ ىشىندە شالا تۋعان نارەستەگە باۋىر گامورتوماسى دياگنوزى بو­يىنشا جاسالعان ەرەكشە وپەراتسيا ءساتتى وتكەن. باۋىردىڭ سول جاق بولىگىنىڭ رەزەكتسياسىنا وپەراتسيا جاساۋ بارىسىندا ىسىك سالماعى 900 گرامم, ال بالانىڭ سالماعى 2 500 گرامم بولىپتى. بالا 43 كۇننەن سوڭ جاعدايى قاناعاتتانارلىق دەڭگەي­دە ۇيگە شىعارىلعان. سونداي-اق سالماعى 720 گرامم شالا تۋعان با­لاعا دا وپەراتسيا جاسالسا, قازىر نا­رەستە ءۇي جاعدايىندا باقىلاۋدا. ەل بويىنشا تەك ەلوردادا عانا جۇكتى ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىن ۇدايى باقىلاۋ ماقساتىندا كون­سۋلتاتيۆتى-دياگنوستيكالىق بو­لىم­شەلەر اشىلعان. استانا قا­لا­سىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسە­بىنەن 5 نەوناتولوگ, 6 اكۋشەر-گينەكولوگ جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسە­بىنەن شەتەلدە وقىسا, ەندى تاعى 12 اكۋشەر-گينەكولوگتىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋ جوسپاردا بار. استانا قالاسى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى­نىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, №1 كوپسا­لالى قالالىق اۋرۋحاناعا 250 ورىن­دىق پەريناتالدىق عيمارات سالۋ جوسپارلاندى. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ورتا­لىق جول اۋرۋحاناسىنىڭ ورنىنا پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ قۇرى­لىسىن جوبالاپ, قارجىلاندىرۋ جوسپارلانعان.

جولداما الۋدىڭ تالاپتارى جەڭىل

ورايى كەلگەندە دارىگەرلەردەن ەكۇ-عا كىمدەردىڭ جەدەل كۆوتا الۋ­عا مۇمكىندىگى بار دەگەن سا­ۋال­­دىڭ جاۋابىن انىقتاۋعا تىرىس­تىق. نەگىزى ەكۇ ەم-شاراسىن تەرا­پيالىق جولمەن ەمدەلمەيتىن ناۋ­قاستار پايدالانادى ەكەن. ەكۇ-عا ەرلى-زايىپتىلارمەن قاتار, رەسمي نەكەدە تۇرمايتىن وتباسىلار ءوتىنىش بەرە الادى. ارينە, رەسمي نەكەدە بولماعان سوڭ, سىرقاتتانعانداردىڭ ءوزارا جازباشا كەلىسىمى قاجەت. سونداي-اق ەكۇ ەم-شارالارىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بەلگىلەگەن رەپرودۋكتيۆتى جاس (18-دەن 49 جاس­قا دەيىن), قالىپتى سوماتيكالىق كۇي, قالىپتى ەندوكريندىك كۇي, قانا­عاتتانارلىق وۆاريالدىق رەزەرۆ سىندى مەديتسينالىق پارامەتر بويىنشا قازاقستان ازاماتتارى پايدالانا الادى. بالالى بولۋدى اڭساپ جۇرگەندەردىڭ ىشىندە ەكستراكورپورالدىق ۇرىقتاندىرۋعا جولداما بەرىلمەيتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. مۇنداي فاكتورلاردى دارىگەر ناۋقاستىڭ مەديتسينا­لىق ساراپتاماسىنان انىقتايدى. قاراپ وتىرساق, ەكۇ-عا تالاپ ەتىل­گەن قۇجاتتاردىڭ ءتىزىمى كوپ ەمەس. ءارى ەمحاناعا قايىرىلعان كۇننەن باستاپ بارلىق پروتسەدۋرا تەگىن. دارىگەرلەردىڭ ايتقانىن ەكىنشى بالاسىن كۇتىپ جۇرگەنىنە 14 جىلدان اسقان انا دا قۋاتتادى.

– «اڭساعان ءسابي» باعدارلاما­سى تۋرالى جەرگىلىكتى ەمحانادان ەستىدىك. ءوزىم قارالىپ جۇرگەن ەمحانا جولداما بەرگەن سوڭ №2 قالالىق كوپبەيىندى اۋرۋحانادا ۇدايى تەكسەرۋدەن ءوتىپ ءجۇرمىز. بۇعان دەيىن جاراتقاننىڭ قالاۋىمەن ءبىر بالامىز دۇنيەگە كەلدى. قازىر ول 16 جاستا. ۇزاق جىلدان بەرى گينەكولوگ دارىگەردىڭ ەسەبىندە تۇردىق. كۇيەۋىم ەكەۋمىز ءجىتى تەكسەرۋدەن ءوتىپ, كۆوتاعا كەزەككە تۇردىق. ەكىنشى بالانى كۇتىپ جۇرگەنىمىزگە دە 14 جىلدان اسىپ بارادى. جاسى­مىز بولسا 35-كە تايادى. كۆوتانى 7-8 اي كۇتتىك. بىلتىر ءساۋىر ايىنان ەكۇ-عا اناليزدەر تاپسىرىپ, تەكسەرىس­تەن ءوتىپ, بالالى بولماۋىمىزدىڭ سەبەبىن بىلدىك. انالارعا باقىت سىيلاعان باعدارلامانى قولعا العان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە, دارىگەرلەرگە العىس ايتامىن. ءبىر بىلگەنىمىز, ەكۇ-عا قولى جەتپەي جۇرگەن وتباسىلار دا از ەمەس ەكەن. بالاسىن اڭساپ جۇرگەن وتباسىلار ءسابيلى بولسىن دەپ تىلەيمىز. ءبىز دە كوپ ۇزاماي بالا سۇيەتىنىمىزگە ىشتەي سەنەمىز, – دەيدى ول.

ەكۇ-عا جولداما الۋ ءۇشىن ەرلى-زايىپتىلار الدىمەن وزدەرى تىركەلگەن ەمحاناعا جۇگىنۋى قاجەت. ۇيىم ماماندارى پاتسيەنتتى بەدەۋ­لىگى بار پاتسيەنتتەردىڭ ەلەكتروندىق ديسپانسەرلىك تىزىمىنە ەنگىزەدى جانە تەكسەرۋ-زەرتتەۋ تاعايىندايدى. بەدەۋ دياگنوزىن انىقتاۋ بارىسىندا ەرلى-زايىپتىلار №2 قالالىق كوپسالالى اۋرۋحانانىڭ ايەلدەر دەنساۋلىعى بولىمىنە بارادى. وندا دياگنوزدى تولىق جانە قوسالقى تەكسەرۋ, پاتسيەنتتەردى ەمگە الدىن الا دايىنداۋ سىندى ءىس-شا­رالار جۇرگىزىلەدى. قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جۇمىس كوميسسياسى ءمامس اياسىندا قول­دان ۇرىقتاندىرۋدى ماقۇلداعان جاع­دايدا ايەلدى «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى» پورتالىنا تىركەيدى جانە قوسالقى رەپرودۋكتيۆتى تەحنو­لو­گيا (قرت) قىزمەتىن كورسەتەتىن كلي­­نيكادا راسىمگە دايىنداي باس­تايدى. ناۋقاس ەكستراكورپورال­دى ۇرىقتاندىرۋدا كلينيكانى ءوزى تاڭداۋعا قۇقىلى. باستىسى, بالالى بولۋدى اڭساعان ەرلى-زايىپتىلار ءۇمىتىن ۇزبەي ءبىرىن-ءبىرى قولداۋى ماڭىزدى. مۇنى ءبىز ەمەس, №2 كوپ­بەيىندى اۋرۋحانا دارىگەرلەرىنىڭ باقىلاۋىندا تۇرعان 33 جاستاعى كەلىنشەك ايتىپ وتىر.

– انە-مىنە دەگەنشە 33 جاسقا كەلىپپىز. ساناپ وتىرسام, بالالى بولۋدى 8 جىل كۇتىپپىز. سول ۋاقىت ارالىعىندا وتاعاسى ەكەۋمىز دار­گەرلەرگە قارالۋدان قول ۇزبەدىك. №9 قالالىق ەمحانا مەن №2 قالالىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا دارىگەرلەرىنىڭ قولداۋى ءبىزدى جىگەرلەندىردى. ءبىرىنشى رەت جۇكتىلىكتى جوسپارلاۋ ورتالىعىنا بىلتىر جەلتوقسان ايىندا قايى­رىلدىم. ياعني ەكۇ-عا كۆوتا الۋ ءۇشىن باردىم. بىرەر ايدا كوميسسياعا قۇجات دايىندادىق. وندا دا دارى­گەرلەر ءبىزدىڭ استى-ۇستىمىزگە ءتۇسىپ, كوپ جۇگىردى. كوميسسيا كۆوتا الۋعا رۇق­سات بەرگەن سوڭ, كوپ ۇزاماي ءبىرىن­شى مۇمكىندىكتەن قۇرساققا بالا ءبىتىپ, 3 اپتادا پەرزەنتىمىزدىڭ جۇرەگى سوعىپ تۇرعانىن بىلدىك. قازىر №2 كوپبەيىندى اۋرۋحانادا دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندامىن. جۇكتىلىكتىڭ العاشقى ايلارىندا ءبىراز قيىندىق بولىپ, دارىگەرلەر­دىڭ كومەگىمەن قازىر جاعدايىمىز وڭالىپ قالدى. مۇنى مەديتسينالىق تەكسەرىستەردەن كەيىن ءبىلىپ وتىرمىز. بارلىق ەم-شارانىڭ اقىسى مەملەكەتتەن تولەنۋدە. بۇيىرسا, قاڭتار ايىنىڭ باسىندا تۇڭعىشىمىزدى كۇتىپ وتىرمىز, – دەگەن جاس انا قۋانىشىن جاسىرا المادى.

الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ قورىنىڭ شاراپاتىمەن استانادا ەكۇ-عا 514 كۆوتا بو­لىنگەن دەدىك. سايكەسىنشە, قازىر قالاعا بولىنگەن كۆوتالار كىمدەرگە بەرىلەتىنى ناقتىلانعان. بىراق بۇل تىزىمدەگى 514 ەرلى-زايىپتى بيىلدان قالماي بالالى بولادى دەگەن ءسوز ەمەس. سەبەبى ەڭ اۋەلى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن باستى نازاردا ۇستايتىن دارىگەرلەر پاتسيەنتتەردى ءجىتى تەكسەرۋدەن وتكىزىپ, ەكۇ-عا دا­يىن بولعانىن كۇتەدى.