ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسى اياسىندا وتكىزگەن كەزەكتى بريفينگىنە شەتەلدىك قوناقتار, ياعني قازاقستان-اۆستريا قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى اننا تسايتلينگەر, ەقىۇ پارلامەنتتىك توبىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى, نيدەرلاندتىق كوسكۋن چورۋز جانە ەگيپەتتىك كاسىپكەر, «لوس اميگوس» كومپانياسىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى گاليال ماحەر گاليال ەلگور قاتىستى.
قازاق سىرت كوز – سىنشى دەيدى. ەندەشە, شەتەلدىكتەردىڭ شىنايى پىكىرى ءبىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى. سول سەبەپتەن بولار, شەتەلدىكتەر سويلەگەندە, ءاربىر سوزىنە ءمان بەرىپ, ويىنان استار ىزدەپ وتىراتىن ادەتىمىز. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى دە بۇل جولى ءوزىمىزدىڭ ەمەس, وزگە ەلدىڭ ساراپشىلارىنا ءسوز تىزگىنىن بەرگەنى وسىدان بولار.
البەتتە, بريفينگكە قاتىسۋشىلار ەلباسى باستاماسىنان تۋىنداعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى باستاماعا وڭ باعا بەردى. قازاقستان باسشىسىن ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ جونىندەگى شارتقا قول قويىلاتىن تاريحي ساتىمەن قۇتتىقتاعان پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىنىڭ ەكس-دەپۋتاتى, ەقىۇ پارلامەنتتىك توبىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى كوسكۋن چورۋز بۇل شارتقا قول قويىلعاننان كەيىن وداقپەن تىعىز جۇمىس ىستەيتىندەرىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە ول نيدەرلاندتىڭ ەۋروپامەن دە, ازيامەن دە بىرلەسە جۇمىس ىستەي الاتىندىعىنا قۋانىشتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ءبىزدى بولاشاقتا نە كۇتىپ تۇرعاندىعىن بىلمەيمىز. الايدا بارلىعىن جاعىمدى تۇرعىدان قاراستىرۋدامىز. مەن ءبىزدىڭ ەل مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەرمەن ارىپتەستىكتى تەك ۇتىمدىلىق تۇرعىسىنان كورىپ تۇرمىن, دەدى كوسكۋن چورۋز. سونداي-اق, ول ءسوز اراسىندا ەۋروپا وداعىنىڭ العاشقى كەزەڭدەرىن ەسكە سالدى. «كەزىندە ەۋروپالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرىلعالى جاتقاندا ادامدار وعان كۇدىكپەن قاراعان بولاتىن. ال ولار بۇگىنگى كۇنى بۇل وداقتان كوپ پايدا كورىپ وتىر. قازاقستان, رەسەي مەن بەلارۋستىڭ بىرلەسكەن وداعىنىڭ دا بولاشاعى جارقىن بولاتىنىنا سەنەمىن», دەدى ول.
سونىمەن قاتار, «ەگەر ەكونوميكالىق تۇرعىدان باعالايتىن بولساق, ەۋروپا وداعى ميلليونداعان ادامعا بايلىق اكەلدى. ەۋروپا وداعىنسىز كوپتەگەن بانكتەر, ەۋروپا ەلدەرى تاراپ, قۇردىمعا كەتكەن بولار ەدى. ۇلكەن ەكونوميكالىق ماسەلەلەر تۋىندار ەدى», دەگەن كوسكۋن چورۋز مەملەكەتتەر اراسىندا ينتەگراتسيالىق بايلانىس ورناپ, وداقتىڭ قۇرىلۋى ەكونوميكالىق دامۋ تۇرعىسىنان پايدالى ەكەنىن العا تارتتى.
ەكونوميكالىق وداق كەدەندىك كەدەرگىلەردى جويىپ, ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە جول اشادى. بۇدان بولەك, ەلىمىزدە شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كوزىن تارتۋ كورسەتكىشى ارتادى. قازاقستان-اۆستريا قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى اننا تسايتلينگەر دە وسىنداي پىكىردە. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ءۇشىن 170 ملن. حالقى بار بازاردىڭ اشىلۋى – ۇلكەن مۇمكىندىك. «ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ سانى ارتىپ, دامۋىنا جول اشىلادى. ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەر, وتاندىق كاسىپكەرلەر ءونىمىنىڭ سۇرانىسقا يە بولىپ, الەمدىك نارىقتا ورىن الۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە سىرتقى رىنوكقا 700-دەن استام تاۋار شىعارىلادى. ەندى بۇل كورسەتكىش ارتا تۇسپەك.
«بۇگىن ءبىز تاريحي وقيعانىڭ كۋاگەرلەرى بولۋدامىز. ونىڭ كەلەشەگi تۋرالى كوپ ايتىلۋدا, ءالi دە ايتىلا بەرمەك. بۇگiن مەن قازاقستان-اۆستريا قاۋىمداستىعىنىڭ اتىنان كەلiپ وتىرمىن. بiزدiڭ ماقسات قازاقستاننىڭ مۇددەسiن ەۋروپادا قورعاۋ, قازاقستانعا ەۋروپالىق ينۆەستورلاردى, مامانداردى, تەحنولوگتاردى تارتۋ بولىپ تابىلادى. ەۋروپالىق ينۆەستورلار قازاقستاندى پەرسپەكتيۆالى نارىق رەتiندە كورەدi. ەۋرازيالىق ىقپالداستىقتىڭ ارقاسىندا قازاقستان شەتەلدiك ينۆەستورلار ءۇشiن باستاپقى الاڭ بولادى. قازاقستاندى شەتەلدىك ينۆەستورلار بيزنەسكە قولايلى, بولاشاعى زور ەل رەتىندە سانايدى. ەۋروپالىق ينۆەستورلار قازاقستانعا كەلە وتىرىپ, قازاقستاننىڭ دا, رەسەي مەن بەلارۋستiڭ دە نارىعىن يگەرۋدi كوزدەيدi», دەدى اننا تسايتلينگەر.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ءار تاراپقا دا تيگىزەر پايداسى مول, دەپ جالعادى ءسوزىن اۆستريالىق مەيمان. قازىرگى كەزدە قازاق جەرىندە شەتەل مەملەكەتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 30-عا جۋىق يننوۆاتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ەندىگى رەتتە قازاقستان بازارىنا دەگەن قىزىعۋشىلىق ودان ارى ارتا تۇسەدى. وسىعان بايلانىستى ينۆەستورلاردىڭ قاتارى دا كوبەيەدى». سونىمەن قاتار, ول ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق توڭىرەگىندە قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەر قاعاز جۇزىندە قالماۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. اننا تسايتلينگەر مالىمدەگەندەي, ەۋروپا ينۆەستورلارى قازاقستاننىڭ وسى باعىتتاعى الەۋەتىن مويىندايدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرامىنا ەنىپ وتىرعان قازاقستان ەندى ەۋروپالىق وداق توڭىرەگىندە, تمد ەلدەرى اراسىندا باستى ينتەگراتسيالىق الاڭعا اينالاتىن بولادى.
ال كاسىپكەر گاليال ەلگور ينتەگراتسيالىق ساياسات ەڭ الدىمەن كاسىپكەرلەر ءۇشىن اسا قاجەت ەكەنىن العا تارتتى. «ينتەگراتسيا – بۇل قازىرگى قالىپتاسىپ جۇرگەن جاڭا ۇران. ينتەگراتسيا ارقىلى ادامدار ءبىر-بىرىنە جاقىنداي تۇسەدى. جاقىنداسقان ادامدار جۇمىلا ءجۇرىپ, دامۋدىڭ كەڭ داڭعىلىنا تۇسە الادى. بۇل رەتتە بۇگىنگى ينتەگراتسيالىق كەلىسىمدى مەن وتە ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل الدىمەن وداققا مۇشە ەلدەر حالىقتارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋعا جاعداي جاسايدى. مۇمكىن, جاقسىلىقتىڭ ءبارى بىردەن بولا قويماۋى دا ىقتيمال. بىراق بولاشاقتا ينتەگراتسيا يگىلىگىن مىندەتتى تۇردە كورەدى, جاقسى مۇمكىندىكتەرىنە قول جەتكىزەدى. مەن مۇنايشىمىن, سول سەبەپتى بۇل سالاداعى زور مۇمكىندىكتەردى بىلەمىن. بۇل باعىتتاعى قازاقستاننىڭ قۋاتىن, بايلىعىن باعامدايمىن. قازاقستان الەمنىڭ مينەرالدى بايلىعىنىڭ ايتارلىقتاي بولىگىنە يە. ال ونىڭ ءبارىن يگەرۋ, ءوندىرىستى دامىتۋ, ءونىمدى نارىققا شىعارۋ ءۇشىن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتىڭ پايداسى زور. ال بۇگىنگى شارت وسى مۇمكىندىكتەردى اشىپ, بارلىق ينۆەستورلارعا ءتيىمدى الاڭ تۋدىرعالى تۇر. ەندى ءبىز سىزدەردەگى 17 ملن. ەمەس, 170 ملن. حالقى بار نارىقتى ايتاتىن بولامىز. بۇل – بيزنەس ءۇشىن وتە اۋقىمدى نارىق. مۇنايشى رەتىندە, قازاقستان ماعان قاشاندا جاقىن, قازاقستاندىقتار ءبىزدىڭ اعايىنىمىز», دەدى گاليال ەلگور.
سونداي-اق, ول قازاقستان ءونىمىن نەگىزگى ساتىپ الۋشىلاردىڭ قاتارىندا يتاليا, قىتاي, نيدەرلاند, فرانتسيا, ششۆەيتساريا جانە اۆستريا مەملەكەتتەرى بار ەكەندىگىن, ال بۇل دەگەنىمىز, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنىڭ ايتارلىقتاي جوعارىلاعانىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ول ءوز ءسوزىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىن جەتىلدىرە تۇسەدى دەپ اياقتادى.