تورعاي تورىندەگى الامان ايتىس

قالىڭ كورەرمەننەن قاشىقتاۋ, ستاديوننىڭ قاق ورتاسىنا قۇرىلعان كەڭ ساحناعا كوتەرىلگەن بەلگىلى اقىن, جۇرگىزۋشى ءجۇرسىن ەرمان ايتۋلى دودادا ەسىمدەرى ەلگە ءماشھۇر جىر جامپوزدارىمەن قاتار, وسى وڭىرگە اتاعى جايىلعان توبىل-تورعاي اقىندارىنىڭ دا ونەر كورسەتەتىنىن حابارلاپ, بۇل جولعى ايتىستىڭ ءجونى بولەك, ماڭىزى ەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– تەك قازاق حالقىنىڭ ەمەس, كۇللى تۇركى جۇرتىنا ورتاق ۇلى تۇلعا, ۇلت ۇستازى, ءالىپبي جاساپ بەرگەن رەفورماتور احاڭنىڭ 150 جىلدىعىنا ارنالعان بۇل ايتىستا 14 اقىن الدارىڭىزعا شىقتى. وسىدان 100 جىل بۇرىن ورىنبوردا احمەت اتامىزدىڭ 50 جىلدىعى اتالىپ وتكەندە, تاعى ءبىر زاڭعارىمىز ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ: «احاڭنان باسقا جالپاق ەلدىڭ سىنىنا تولىپ, مەيىرىن قاندىرعان كىسىلەرى ساناۋلى. احاڭ اشقان قازاق مەكتەبى, احاڭ تۇرلەگەن انا ءتىلى, احاڭ سالعان ادەبيەتتەگى ەل­شىل­دىك ۇرانى – «قىرىق مىسال», «ماسا», «قازاق» گازەتىنىڭ 1916 جىلداعى قان جى­لاعان قازاق بالاسىنا ىستەگەن ەڭبەگى, ونەر-ءبىلىم, ساياسات جولىنداعى قاجى­ماعان قايراتىن ءبىز ۇمىتساق تا, تاريح ۇمىتپايتىن ىستەر», دەگەن ەكەن. ءيا, بۇگىن – ۇلت ۇستازىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, تاعىلىمىن دارىپتەيتىن كۇن. ءدال قازىر الدارىڭىزعا شىعاتىن ايتۋلى اقىندار وسى ۇدەدەن شىعىپ, جاقسى ايتىس جاسايدى دەگەن سەنىمدەمىن, – دەدى ءجۇرسىن ەرمان.

الامانعا سەرىكباي وسپانوۆ, ءاسيا بەركەنوۆا, امانجول ءالتاي, سەرىك قاليەۆ, ابىلاي ماۋدانوۆ تورەلىك ەتتى. اقىندار احاڭنىڭ رۋحاني مۇراسىن, ەلگە سىڭىرگەن ولشەۋسىز ەڭبەگىن جىرعا قوسىپ قانا قويماي, تالاي الىپتى دۇنيەگە كەلتىرگەن تورعايدىڭ بۇگىنگى جاعدايىن دا تىلگە تيەك ەتتى. ايتىس سۇيەر اعايىننىڭ دەلەبەسىن قوزدىرعان جىر دوداسىنىڭ ابدەن قىزا تۇسكەن شاعىندا اۋليەكول اۋدانىندا ورمان ءورتى بوي بەرمەي جاتقانىن ەستىگەن اقىندار ەلدىڭ اماندىعىن, ىرگەنىڭ بۇتىندىگىن جىرعا قوستى. توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ايتىستى دا ەرتە اياقتاۋعا تۋرا كەلدى.

قازىلار القاسى ايتىستىڭ باس بايگەسىنە ايبەك قاليەۆ لايىق دەگەن شەشىم شىعارىپ, جەڭىمپازعا قوستانايداعى «سارىارقااۆتوپروم» زاۋىتىنان شىققان سۋ جاڭا تەمىر تۇلپاردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى.

ءبىرىنشى ورىندى ۇلىتاۋ وبلىسىنان كەلگەن تولەگەن جامانوۆ جەڭىپ الدى. ەكىنشى ورىن ەلوردالىق ەركەبۇلان قاينازاروۆ پەن قىزىلوردالىق مەيىربەك سۇلتانحاننىڭ ەنشىسىنە تيسە, ءۇشىنشى ورىندى قىزىلوردا وبلىسىنان كەلگەن نۇرزات قارۋ مەن پاۆلودار وبلىسىنىڭ اقىنى جىگەر بوكەن ءوز­ارا ءبولىستى. شارانى ۇيىمداستىرۋشى­­لار ءبىرىنشى ورىنعا 2 ملن, ەكىنشى ورىنعا 1 ملن, ال ءۇشىنشى ورىنعا 500 مىڭ تەڭگە قارجىلاي سىيلىق تىككەن. جالپى, ايتىس­قا قاتىسقانداردىڭ ەشقايسىسى جۇل­دەسىز قالعان جوق. اقىنداردىڭ ارقاي­سىسىنا ­300 مىڭ تەڭگە كولەمىندە اقشالاي سىي­لىق تابىستالدى.

وسىلايشا, دۇرىلدەتىپ باستاعان توي-دۋماندى ءتۇن جارىمدا كۇڭىرەنىپ اياقتاۋعا تۋرا كەلدى. ساحناعا كوتەرىلگەن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان ابەنوۆ: «اۋليەكول اۋدانىنداعى ورمان ءورتىنىڭ سالدارىنان تۋىنداعان توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان بارلىق ءىس-شارا كەيىنگە شەگەرىلدى. وتكىزەتىن ۋاقىتى قوسىمشا حابارلانادى», دەدى.

جانگەلدين اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى سەرىك نۇرعازين دە ەل الدىنا شىعىپ, وبلىستىڭ ءبىر شەتىن الاپات ءورت جايپاپ جاتقاندا, مىنا جاقتا دۇركىرەتىپ توي وتكىزۋ ابەستىك بولاتىنىن ايتىپ, كوپشىلىكتى قىسىلتاياڭ شاقتا اۋىزبىرشىلىك تانىتۋعا شاقىردى.

قوستاناي وبلىسى