بۇل جونىندە الماتىدا پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا مەن بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ بىرلەسكەن جوباسى اياسىندا “ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىقتارى مەن تەڭ مۇمكىندىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك كەپىلدەرى” قر زاڭىن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى” تاقىرىبىنا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەلدە ايتىلدى.
ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى, بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ دەپۋتاتتارى, بۇۇدب, ۇەۇ, عىلىمي قوعامداستىق وكىلدەرى قاتىسقان بۇل باسقوسۋدىڭ ماقساتى – ەلىمىزدە گەندەرلىك تەڭدىككە قول جەتكىزۋ جونىندەگى ۇلتتىق تەتىكتى قالىپتاستىرۋ جونىندە ۇسىنىمدار مەن سول بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارعا ارنالعان نۇسقاۋلىقتى تالقىلاۋ. ول ءۇشىن تاراپتار ايماقتاردا ءتورت دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزۋدى جوسپارلاسا, سونىڭ پيلوتتىق جيىنىن الماتىدان باستاۋدى ءجون كورىپتى.
– سەبەبى, الماتى قازاقستاننىڭ ينتەللەكتۋالدىق استاناسى, – دەدى پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سەرىك احمەتوۆ. – وعان قوسا, وڭتۇستىك وبلىستاردان دا وكىلدەر جينادىق. ونداعى ماقساتىمىز, مەملەكەتتىك ورگاندارعا ناقتى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن يدەيالار, جوبالار ۇسىنىلادى دەپ كۇتەمىز. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسى قابىلدانعان. سونى ىسكە اسىراتىن شارالاردى ۇكىمەت ورگاندارى دايىنداۋ ۇستىندە. سول ءىس-شاراعا ەكى گەندەرلىك ينديكاتوردى ويلاستىرىپ, ەنگىزۋدەمىز. ءبىرى – ەلىمىزدە 2016 جىلعا دەيىن بيلىكتەگى ايەلدەردىڭ سانىن 30 پايىزعا جەتكىزۋ, ەكىنشىسى, بۇگىندە قازاقستاندا ايەلدەردىڭ ورتاشا جالاقىسى ەرلەرمەن سالىستىرعاندا, رەسپۋبليكا بويىنشا 64 پايىز, ءبىز وسى ينديكاتوردى 2020 جىلى 80 پايىزعا كوتەرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز.
بۇگىندە قازاقستانداعى ايەلدەردىڭ قوعامداعى رولىنە توقتالساق, ساياسي بيلىكتەگىلەر 10,3 پايىزدى قۇراسا, مەملەكەتتىك قىزمەتتەگىلەردىڭ 58 پايىزى نازىك جاندىلاردىڭ ۇلەسىندە. ماسەلەن, 2 مينيستر, 5 ۆيتسە-مينيستر, 4 اۋدان اكىمى بار. بۇل قازاقستان دامۋىنىڭ ينديكاتورى بولىپ سانالسا كەرەك.
باسقوسۋدا “نۇر وتان” حدپ پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, جوبانىڭ ۇلتتىق ساراپشىسى جانارگۇل قۇسمانعاليەۆا “قر گەندەرلىك تەڭدىككە قول جەتكىزۋ جونىندەگى ۇلتتىق تەتىكتى قالىپتاسىرۋ بويىنشا ۇسىنىمدار” تانىستىرىلىمىندا بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەرگە توقتالا كەتتى.
– بىزدە گەندەرلىك ساياساتتى ءجۇرگىزەتىن قۇزىرلى ورگان قۇرىلماي, بۇل سالاداعى جاعداي كوپ وزگەرە قويمايدى. وسىعان وراي, قۇزىرلى مەكەمە قۇرىلسا, ونىڭ مارتەبەسى پرەزيدەنتتىڭ جانىنداعى اگەنتتىكتەن تومەن بولماۋى, ياكي قوعامداعى بارلىق سالانى قامتيتىن, حالىققا گەندەرلىك تەڭدىك جونىندە دۇرىس ماعلۇمات بەرەتىن, ادىستەمەلىك نۇسقاۋلار ازىرلەيتىن ءوز الدىنا جەكە مينيسترلىك بولۋى قاجەت, – دەدى ول.
ال ۇلتتىق كوميسسيا مۇشەسى, “ەكومەد” كلينيكاسىنىڭ جەتەكشىسى سالتانات بايقوشقاروۆا تالقىلاۋدىڭ دۇرىس ەكەندىگىن ايتا كەلە: “بۇگىندە الەۋمەتتىك جاعداي دەگەنىمىز نە؟ ول, مەنىڭشە, ايەلدەردىڭ ماسەلەسى. ويتكەنى, الەۋمەتتىك ماسەلەنى ايەلدەر جەتىك بىلەدى. سوندىقتان نەعۇرلىم پارلامەنتتە دەپۋتاتتارىمىز كوبىرەك بولعانى ابزال. ازىرگە بىزدە حالىق قالاۋلىلارى 17 پايىز عانا, ال دامىعان ەلدەردە 50 پايىزعا دەيىن بارادى. ماسەلەن, فينليانديادا 64 پايىز, ياعني, 19-دىڭ 12-ءسى ايەل مينيستر. جالپى ايەلدەر تابيعاتىنان الەۋمەتتىك ماسەلەنى, ءوز وتباسىنىڭ تاعدىرىن كوبىرەك ويلايتىن, جەمقورلىققا بارۋعا بەيىم ەمەس دەپ ايتىلادى. ويتكەنى, جاراتىلىسىنان جانى, جۇرەگى جۇمساق ايەل-انا جاقسىلىق جاساۋعا كوبىرەك ىنتالى. ماسەلەن, يزرايلدە بەدەۋلىكتى ەمدەۋ ماسەلەسى تۇگەلىمەن شەشىلگەن. ويتكەنى, بەدەۋلىكتى ەمدەۋدىڭ قاي ءتۇرىن, جوعارى وزىق تەحنولوگيالاردى قابىلدايسىز, ءبارى تەگىن. ويتكەنى, پارلامەنتتەگى وتىرعان ايەلدەر وتباسى ماسەلەسىنە سەرگەك قارايتىن كورىنەدى. سول سەبەپتى ايەلدىڭ, بولاشاق انالاردىڭ دەنساۋلىق ماسەلەسى وتە جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلگەن, – دەدى ول.
ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنان 50-گە جۋىق ساراپشىلار قاتىسقان القالى جيىن جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ ۇسىنىستارى قولدانىستاعى گەندەرلىك تەڭدىك جونىندەگى حالىقارالىق نورمالار مەن ۇلتتىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ءۇشىن قۇزىرلى ورگاندارعا جىبەرىلمەك.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى.