زاڭسىز ميگراتسيا ەكى ەلدىڭ پروبلەماسىنا اينالدى

جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىڭ حابارلاۋىنشا, وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا مەليلياعا شامامەن 2 مىڭ ادام كەلىپ, 500-دەن استام بوسقىن سىم قورشاۋلاردى بۇزىپ شەكارالىق باقىلاۋ ايماعىنا كىرگەن. ماروككو شەنەۋنىكتەرى زاڭ بۇزۋشىلىق كەزىندە العان جاراقاتتارىنان 18 ادامنىڭ قايتىس بولعانىن مالىمدەدى. «كەيبىرەۋلەرى توسقاۋىلدىڭ توبەسىنەن قۇلاپ كەتتى», دەدى ماروككو وكىلى, سونىمەن قاتار شەكارانى كەسىپ وتپەك بولعان 140 قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرى مەن 76 ميگرانت جارالانعان.

بۇل يسپانيا مەن ماروككو وتكەن ايدا ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردى قالپىنا كەلتىرگەننەن كەيىنگى العاشقى جاعداي بولىپ وتىر. يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ جەرگىلىكتى اكىمشىلىگى 49 يسپاندىق پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ جەڭىل جاراقات العانىن حابارلادى. بۇعان دەيىن رەسمي مالىمدەمەدە ماروككو شەكاراداعى شابۋىلدارعا توسقاۋىل بولۋ ءۇشىن اسكەري كۇشتەرىن ورنالاستىرىپ, يسپانيانىڭ قاۋىپسىزدىك كۇشتەرىمەن «بەلسەندى ىنتىماقتاستىق ورناتتى», دەلىنگەن ەدى. يسپاندىق باق-تا وقيعا ورنىنان تروتۋارلاردا جاتقان, جارالانعان, كيىمدەرى جىرتىلعان ادامداردىڭ فوتوسۋرەتتەرىن جاريالادى. ال بريۋسسەلدەگى جيىندا ءسوز العان يسپانيا پرەمەر-ءمينيسترى پەدرو سانچەس بۇل «زورلىق شابۋىلعا» كىنالى دەپ ادام ساۋداسىمەن اينالىساتىن مافيالاردى ايىپتادى. ماروككو ۇكىمەتى بولسا «وتكەن اپتانىڭ اياعىندا قاۋىپسىزدىك كۇشتەرى ماروككو جاعىنداعى شەكارانى كەسىپ وتپەك بولعان ادامدارمەن «قاقتىعىستى», دەدى. ماروككوداعى قۇقىق قورعاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلى ومار نادجي بوسقىنداردىڭ بىرنەشەۋى نادورداعى اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعانىن حابارلادى.

يسپانيانىڭ سولتۇستىك افريكاداعى مەليليا مەن سەۋتا كىشكەنە عانا انكلاۆتارى ەۋرووداقتىڭ افريكا قۇرلىعىنداعى ادامدار جاياۋ كەسىپ وتەتىن جالعىز شەكارا, سوندىقتان بۇل انكلاۆتار ميگرانتتار مەن بوسقىنداردى ەرىكسىز تارتاتىن «ماگنيت» جەرگە اينالدى.

وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا يسپانيا ماروككونىڭ باتىس ساحاراعا اۆتونوميا قۇرۋ جوسپارىن قولداپ, ءوزىنىڭ كوپتەن بەرگى بەيتاراپتىق ۇستانىمىنا قايتا ورالىپ, ءبىر جىلعا سوزىلعان ديپلوماتيالىق «داعدارىستى» قايتا قالپىنا كەلتىرگەن ەدى. سودان كەيىن يسپانيا پرەمەر-ءمينيسترى پەدرو سانچەس راباتقا ات باسىن تىرەپ, ەكى ەل ۇكىمەتى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ «جاڭا كەزەڭى» باستالعانىن مالىمدەگەن بولاتىن. ەسكە سالساق, ەكى ەل اراسىنداعى داۋ مادريد باتىس ساحارا تاۋەلسىزدىگىن قولدايتىن پوليساريو مايدانىنىڭ جەتەكشىسى براحيم گاليگە 2021 جىلدىڭ ساۋىرىندە يسپانيا اۋرۋحاناسىندا COVID-19 ىندەتىنەن ەمدەلۋگە رۇقسات بەرگەن كەزدە باستالعان ەدى. بريتاندىق The Guardian ءباسپاسوزىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ءبىر ايدان كەيىن 10 مىڭعا جۋىق ادام ماروككو شەكاراسىنان سەۋتاعا ءوتىپ, ونى شەكاراشىلار بايقاماي قالعان. مۇنى كوپتەگەن رابات شەنەۋنىكتەرى «جازالاۋ امالى» دەپ قابىلداعان ەدى.

رابات بولسا باتىس ساحارانى ماروك­كو اۆتونوميالىق مارتەبەسى اياسىندا ەگە­­مەن­دىك الۋعا شاقىرادى. بىراق پولي­ساريو 1991 جىلعى اتىستى توقتاتۋ تۋرا­لى كەلى­سىمدە كەلىسىلگەندەي, بۇۇ-نىڭ باقى­لاۋىندا بولىپ, باتىس ساحارا ءوز مارتە­بەسىن ءوزى انىقتاعانى دۇرىس دەپ ەسەپتەيدى. قۇجاتتا سونداي-اق رەفەرەندۋم وتكىزۋ قاجەتتىگى ايتىلعان. ال ماروككو مەن يسپانيا باي­لانىس ورناتقانعا دەيىنگى بىرنەشە كۇن­دە مەليليادا جاپپاي شەكارادان ءوتۋ ارەكەت­تەرى بولعان. وعان 2 500 ادام قاتى­سىپ, 500-گە جۋىق ادام شەكارادان ءوتىپ كەت­كەن. ميگرانتتار مەن بوسقىنداردىڭ وزگە ەلدەرگە ءوتۋى ماروككومەن اراداعى ديپ­لو­ماتيالىق قارىم-قاتىناس اسىرەسە يس­پا­نيانىڭ كانار ارالدارىنا كەلەتىن ميگ­رانتتاردىڭ ازايۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. رەسمي مالىمەتتەرگە سايكەس ءساۋىر ايىن­دا كانار ارالدارىنا زاڭسىز كەلۋشىلەر سا­نى اقپان ايىمەن سالىستىرعاندا 70%-عا ازاي­عان. وسى ايدىڭ باسىندا پەدرو سانچەس «يسپانيا زاڭ­سىز يمميگراتسيا تراگەدياسىن قىسىم جاساۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانۋعا جول بەر­مەيدى» دەپ ەسكەرتتى. سونىمەن قاتار يس­پان بيلىگى يسپانيا 29-30 ماۋسىمدا ماد­ريدتە وتەتىن سامميتكە جينالعان كەزدە ناتو-نىڭ وڭتۇستىك قاناتىنداعى قاۋىپ­سىزدىك قاتەرلەرىنىڭ تىزىمىنە «زاڭسىز كوشى-قوندى» ەنگىزۋگە تىرىسادى», دەپ حابارلادى. وسى جىلدار ىشىندە مىڭداعان بوسقىن مەليليا مەن ماروككو اراسىنداعى 12 شاقىرىمدىق (7,5 ميل) شەكارانى, سەۋتانىڭ 8 شاقىرىمدىق شەكاراسىنداعى سىم دۋالدارعا ورمەلەپ, جاعالاۋ بويىمەن ءجۇزىپ نەمەسە كولىكتەرگە جاسىرىنۋ ارقىلى وتۋگە ارەكەتتەنگەن. ەكى اۋماق تا تىكەندى سىممەن ورالعان قورشاۋ, بەينەكامەرالار جانە باقىلاۋ مۇنارالارىمەن جابدىقتالعان.