ادەتتە جاڭا تاعايىندالعان اكىمنىڭ وڭىرلەردى ارالاپ, اۋدانداردىڭ كۇش-قارىمىن سالىستىرمالى تۇردە باعامداپ, جوسپار-جوبالار تۇزەتىنى قالىپتاسقان جاعداي. اقمولا وبلىسىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان سەرگەي دياچەنكونىڭ اتباسارداعى اكتيۆ جينالىسىندا ءجۇزى جادىراپ, جالىنداتىپ سويلەگەنىن كوردىك. ونىڭ: “مەن بۇگىن اۋماعى عانا ەمەس, اتقارىپ جاتقان ۇلكەن ءارى ونەگەلى ىستەرى بار اۋدان تۇرعىندارىمەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسكەنىمە قۋانىشتىمىن”, دەگەن ءسوزدەرىن ءوزى ۇزاق جىلدار قىزمەت اتقارعان پارلامەنت مىنبەرىنەن ايتىلعانداي سەزىنگەنبىز. سەرگەي الەكساندروۆيچتىڭ مۇنىسى جاراسىپ تا تۇرعانداي ەدى. ويتكەنى, مەملەكەتتىك ماسەلەلەر ەل ىشىنەن باستاۋ الادى.
سول مەملەكەتتىك ماسەلەنىڭ ءبىرى – اگرارلىق سەكتوردى جاڭاشا دامىتۋ. اتباساردىڭ بۇل باعىتتاعى اتى وزىق, ياعني نازار سالارلىق ءتاجىريبەلەر جيناقتاعان دەسەك بولادى. ونى بىلتىرعى جىلى وسى اۋداننىڭ اۋماعىندا ەگىنشىلىك سالاسىن ءارتاراپتاندىرۋ, مايلى داقىلدار ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ, قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن جانداندىرۋ, جاستاردى اۋىلدا تۇراقتاندىرۋ, تاعى باسقا وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىعا سالعان وبلىستىق, ايماقتىق سەمينار-كەڭەستەر وتكىزىلگەنىنەن دە اڭعاراسىز.
“باستاۋ” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ كۇرەجولعا تاياۋ القابىنان اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى جولامان قاجەنوۆتىڭ كولىگىن تانىپ توقتاعانبىز. جانىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باستىعى جىلقايدار رىسكەلدينوۆ پەن سەرىكتەستىك ديرەكتورى تەمىرحان مۇقىشەۆ بار. كوز تانىستار “قۇتتى قوناق كەلسە, قوي ەگىز تابادى” دەپ اشىق-جارقىن امانداستى. “قويما مەن قورا ىرىسقا تولسىن” دەپ جاتىرمىز. “باستاۋلىقتار” بىلتىر ەرلەگەن. گەكتار تۇسىمدىلىگىن 21 تسەنتنەردەن اينالدىرىپ, اۋداندىق بايگەنىڭ تورىنەن كورىنگەن تەمىرحاننىڭ قولىن ىقىلاستانا قىسقانىمىزبەن, تۇيىقتاۋ جىگىت سىر اشا قويمادى. بىراق, باسشىلاردىڭ بۋىرقانعان كوكتەمگى دالا دەمىمەن تىنىستاپ تۇرعانىنان-اق بيىلعى بەرەكەنىڭ ولقى سوقپايتىنىن سەزدىك.
جىلقايدار دا اشىلىپ-شاشىلا قويمايتىن جان. ونى-مۇنى سۇراقتارمەن جۇلمالاپ جاتىرمىز. پاپكاسىنان الىپ ناۋقاندىق جۇمىس جوسپارىن, قوس پاراقتىق جەدەل اقپاراتتى قولىمىزعا ۇستاتتى. ەندى بۇرىلىپ الىپ جۇرە بەرەتىن شىعار دەسەك, ولاي ەتەتىن ءتۇرى كورىنبەيدى. “سىزدەردى نە قىزىقتىرادى؟” دەپ قويىن كىتاپشاسىن پاراقتاي باستادى. ء“بىزدى ءبارى قىزىقتىرادى”. كوزى الايىپ بارىپ, شەشىلىپ بەرسىن. قولىمىزداعى قاعازدى كوڭىلىندەگىدەي سويلەتە المايتىنىمىزدى بىلسە كەرەك.
– اۋدانىمىزدا 321 شارۋاشىلىق قۇرىلىمى تىركەلگەن, ونىڭ 53-ءى جشس, 268-ءى شارۋا قوجالىقتارى, – دەپ قويىلعان مىندەتتى اتقارا الاتىن قارىمىمىز بار دەگەندى اڭعارتىپ باستادى. بيىل 452284 گەكتارعا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارى ەگىلەدى. كوپ جىلعى تاجىريبە مەن ناقتى سۇرانىستى ەسكەرىپ, سالا قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋدى جالعاستىرامىز. نەگىزگى داقىل بيداي 386,5 مىڭ گەكتارعا سەبىلەتىن بولادى. بۇل 2009 جىلعىدان از. ەسەسىنە, بۇرشاق داقىلدارى بىلتىرعى 150 گەكتاردىڭ ورنىنا 750 گەكتارعا, مايلى داقىلدار 5796 گەكتاردىڭ ورنىنا 12151 گەكتارعا ۇلعايادى. بيىلعى ەرەكشەلىك پارلى القاپتار كولەمىن 26236 گەكتارعا كوبەيتىپ, 49648 گەكتارعا جەتكىزۋدە بولىپ وتىر. ياعني, ساپانى ارتتىرۋ ارقىلى ازدان كوپكە قول جەتكىزۋ مىندەتى قويىلىپ وتىر.
ءار تسيفرعا ماعىنا-ءمان بەرەتىن ماماننىڭ سوزىنە قاراعاندا, ديقاندار جىلدىڭ ەڭ جاۋاپتى ناۋقانىنا تىڭعىلىقتى دايىندىقپەن كىرىسىپ وتىر. قىسقى ۋاقىتتا 213,4 مىڭ گەكتارعا قار توقتاتىلىپ, 51638 توننا تۇقىم باپتالدى. ونىڭ 93 پايىزى 1 جانە 2 كلاستىق ونگىشتىك ستاندارتقا جەتكىزىلگەن. كۇن قىزىسىمەن تۇقىم قورى دارىلەنىپ, اشىق اسپاندا جەلدەتىلۋدە. كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا 872 تراكتور, 137 توپىراق قوپسىتقىش, 126 كۋلتيۆاتور, 1458 تۇقىم سەپكىش جانە 78 قۋاتتى سەبۋ كەشەنى قاتىستىرىلادى ەكەن. وسى ورايدا, سوڭعى ءۇش جىلدا اۋداننىڭ تەحنيكا پاركى اناعۇرلىم جاڭارعانىن ايتۋىمىز كەرەك. ياعني, جالپى قۇنى 7 ميلليارد تەڭگەگە 87 تراكتور, 78 سەبۋ كەشەنى, 180 استىق كومباينى, 17 تىڭايتقىش شاشىراتقىش جانە باسقا قۇرالدار ساتىپ الىنعان.
جۇمىس جوسپارى بويىنشا ناۋقاندىق جۇمىستاردى الاڭسىز اتقارۋعا 6805 توننا ديزەل وتىنى قاجەت بولسا, ونىڭ 65 پايىزى قويمالارعا جەتكىزىلىپتى. قالعانى كەپىلدىك كەستەگە ساي تاسىمالدانىپ جاتىر. اۋدانعا 600 توننا مينەرالدى تىڭايتقىش بولىنگەن. ونىڭ سىرتىندا, شارۋاشىلىقتار 789 توننا تىڭايتقىشقا تاپسىرىس بەرىپ, اقشاسىن تولەپ قويدى. ونىڭ 600 تونناسى تاسىمالدانىپ الىنعان. سونداي-اق, تۇقىم سەبۋ الدىندا 20500 گەكتار القاپ حيميالىق جولمەن وڭدەلمەك.
بارلىق مەحانيزاتورلار مەديتسينالىق بايقاۋدان وتكىزىلگەندىگى دە ماڭىزدى. ولار دالا قوستارىنا شىعىپ, اگرەگاتتارىن قۇراستىرىپ, جابدىقتاۋ جۇمىستارىن اياقتاپ جاتىر. جەكەلەگەن شارۋاشىلىقتار ىرىكتەپ ىلعال جابۋدى باستاپ تا كەتتى.
باقبەرگەن امالبەك,
اقمولا وبلىسى,
اتباسار اۋدانى.
قاراسايلىق ديقانداردىڭ ۇتىمدى ىستەرى
كوكتەم – ديقان قاۋىمى ءۇشىن جاۋاپتى شاق. ويتكەنى, ءبىر كۇنگى تىنىمسىز تىرلىك ەرتەڭگى مولشىلىققا نەگىز قالايتىنىن ولار ءتۇسىنەدى. سوندىقتان دا ەگىستىكتى اگروتەحنيكالىق شارالارعا ساي وڭدەۋ جۇمىستارى جالعاسقان. اۋدانداعى 13 اۋىلدىق اكىمدىك اۋماعىنداعى 44770 گەكتارعا ەگىلەتىن داقىلداردىڭ تۇقىمى زەرتحانادا ساراپتامالىق تەكسەرۋدەن وتكەن. ەندى از كۇندە 1036 توننا ماساقتى ءداندى داقىل, 15600 توننا كارتوپ, 6 توننا كوكونىس, 21 توننا جوڭىشقا جەرگە سىڭىرىلەتىن بولادى. بۇل جۇمىستاردىڭ بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتالۋىنا 833 تراكتور مەن 1221 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى, 667 اگرەگات قاتىستىرىلۋدا.
جىل سايىن سالانىڭ تابىستى قورىتىندىلانۋىنان شارۋا قوجالىقتارىنىڭ وزدەرىن جاڭا تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋى جاقسارعان. اعىمداعى جىلى عانا ولار 11 ملن. تەڭگە تۇراتىن جاڭا تراكتورلار الىپ, ماشينە-تراكتور شەبەرحاناسىن جاڭارتسا, ناۋقانعا قاجەتتى جانار-جاعارمايمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلىپتى.
مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالاندىرىلعان ارزان باعامەن 310 توننا مينەرالدى تىڭايتقىش الىنىپ, شارۋالارعا ءبولىپ بەرىلەتىن بولىپتى. دەسەك تە كەيبىر اۋىلدىق اكىمدىكتەردەگى ەگىستىك جەر تولىق پايدالانىلماي, بوس جاتقاندىقتان, بيىل بۇل كەمشىلىكتەن قورىتىندى شىعارۋ ماسەلەسى جان-جاقتى قولعا الىنىپتى. سونىمەن قاتار جاندوسوۆ اۋىلىنداعى الما باعىنىڭ كولەمىن قالپىنا كەلتىرۋ, كۇتۋ, ءونىم مولشىلىعىن جاساۋ جونىندە دە ناقتى ىستەر قولعا الىنعانى قۋانتادى.
كۇمىسجان بايجان,
الماتى وبلىسى.