ورفاندىق اۋرۋلار – بالالاردا, ەرەسەكتەردە سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلار. قازىرگى تاڭدا جاھاندا 7 مىڭعا جۋىق سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋ تۇرلەرى بار. ال قازاقستاندا بۇل اۋرۋلار 10 مىڭ ادامعا 1 جاعدايدان تىركەلگەن. ەلىمىزدە 40 مىڭنان استام ادام سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋمەن اۋىرادى, ونىڭ 80 %-ى گەنەتيكالىق سيپاتقا يە.
ورفاندىق اۋرۋلاردىڭ ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى, ەندوكرينولوگ دارىگەر راشيد كاراەۆتىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن جىلدىڭ 1 اقپانىنداعى جاعداي بويىنشا, 40 مىڭنان استام پاتسيەنت ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇر, 67%-دى قۇرايتىن ولاردىڭ 27 مىڭعا جۋىعى – 18 جانە ودان جوعارى جاستاعى پاتسيەنتتەر. ولار ەلىمىزدىڭ ءاربىر ايماعىندا بەيىندى مامانداردىڭ باقىلاۋىنا الىنعان. نۇر-سۇلتان قالاسىندا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلارعا شالدىققان 2 501 پاتسيەنت, ولاردىڭ 72%-ى ەرەسەكتەر, ال الماتى قالاسىندا – 5 307, ولاردىڭ 76%-ى 18 جانە ودان جوعارى جاستاعى پاتسيەنت ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇر.
«قازىرگى تاڭدا ورفاندىق اۋرۋلارعا تيىسىنشە كومەك كورسەتىلەدى. بىزدە ارنايى مينيسترلىك بەكىتكەن بۇيرىق بار, اتالعان بۇيرىق بويىنشا 66 ورفاندىق اۋرۋلاردىڭ ءتىزىمى بەكىتىلگەن. بۇل اۋرۋلارعا ارنايى ءدارى-دارمەكتەردىڭ دە ءتىزىمى بەلگىلەنگەن. قازىرگى تاڭدا ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ تەك 26 ورفاندىق اۋرۋلار بويىنشا جۇرگىزىلەدى. تەگىن ءدارى-دارمەكپەن رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋدە جەرگىلىكتى اكىمدىك بيۋدجەتى بويىنشا دا قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى بار. مىسالى, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورفاندىق اۋرۋلارعا ورتالىقتاندىرىلعان امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە 40 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇرگىزىلگەن. ورفاندىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ وتە قىمبات ءدارى-دارمەكتەردى قاجەت ەتەدى. بۇل – كوبىنەسە بىزدە تىركەلمەگەن ءدارى-دارمەكتەر. سەبەبى مۇنداي ءدارى-دارمەكتەردى كوبىنە ءىرى شەتەلدىك فارمكومپانيالار وندىرىسىندە عانا شىعارادى. سول دارىلەردى الىپ, ناۋقاستارعا جەتكىزۋ وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. بۇگىندە بيۋدجەت ارقىلى ءبىر ورفاندىق اۋرۋمەن اۋىراتىن ادامدى قامتاماسىز ەتۋ شامامەن ورتا ەسەپپەن 300 مىڭنان 10 ملن-عا دەيىن بارادى. بۇل سوماعا قاراپ-اق ونىڭ سالماقتى دارىلەر ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى», دەدى ءدارى-دارمەك ساياساتى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان ءجۇسىپوۆ.
2021 جىلى جۇرگىزىلگەن ارنايى ستاتيستيكا دەرەكتەرى بويىنشا, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ورفاندىق اۋرۋمەن اۋىراتىن 12 مىڭنان استام بالا تىركەۋدە تۇر. بۇل سان جىلدان-جىلعا كوبەيىپ كەلەدى. 2016 جىلدان بەرى ناۋقاستاردىڭ سانى 1 300-گە دەيىن كوبەيگەن.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات ۆەدومستۆونىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسىندا 2022 جىلى ورفاندىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە ارنالعان دارىلىك زاتتاردىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلەتىنىن حابارلاعان. «2022 جىلى ورفاندىق اۋرۋلارمەن سىرقاتتانعان بالالاردى ەمدەۋگە ارنالعان دارىلىك زاتتاردىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلەتىن بولادى», دەپ مالىمدەگەن-ءدى مينيستر. بايقاعانىمىزداي, ورفاندىق اۋرۋلار مەن ءاربىرىن ەمدەۋگە ارنالعان دارىلىك زاتتار تىزبەسىنە 5 جاڭا اۋرۋ جانە 19 جاڭا دارىلىك پرەپارات ەنگىزىلگەن.
2020 جىلى, قاراشا ايىندا ەلىمىزدە «ورفاندىق اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەرگە كومەك كورسەتۋ قاۋىمداستىعى» قۇرىلعان بولاتىن.
ء«بىزدىڭ قاۋىمداستىقتىڭ نەگىزگى ماقساتى – سيرەك كەزدەسەتىن پاتولوگياسى بار ناۋقاستارعا ۋاقتىلى دياگنوز قويۋدى, ەمدەۋدى, وڭالتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق قايىرىمدىلىق كومەك پەن الەۋمەتتىك قولداۋدى ۇيىمداستىرۋ. ءبىز بارلىق پاتسيەنت پەن قوعامدىق ۇيىمعا بىرىڭعاي قاۋىمداستىققا بىرىگۋدى ۇسىنامىز. ولاردىڭ وسىنداي ۇەۇ-عا بەلسەندى قاتىسۋى ماڭىزدى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قۇجاتتاردى قابىلداۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋعا, سيرەك اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردىڭ ماسەلەلەرىن ۇلتتىق دەڭگەيدە شەشۋگە ىقپال ەتۋگە جانە ەلدەگى سيرەك اۋرۋلار بويىنشا ۇلتتىق جوسپارلاردى نەمەسە ستراتەگيالاردى, ونىڭ ىشىندە جاڭا ورفاندىق پرەپاراتتاردى ەنگىزۋ جانە ەمدەۋدىڭ وزىق ادىستەرى بويىنشا قابىلداۋ مەن ىسكە اسىرۋعا ىقپال ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ورفاندىق اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەرگە كومەك كورسەتۋ قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشىسى باقىت بايعاليەۆا.
جاقىندا عانا 4 جاسار اينامكوز ەسىمدى ورفاندىق اۋرۋمەن اۋىراتىن سابيگە الەمدەگى ەڭ قىمبات ءدارى ەگىلگەنى جونىندە قازاقستاندىق اقپارات قۇرالدارى جارىسا بايانداعان بولاتىن. ج ۇلىن-بۇلشىقەت اتروفياسى دياگنوزى قويىلعان قىزعا زولگەنسما پرەپاراتى ساتىپ الىنعان. پرەپاراتقا ارنايى «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ كومەگىمەن قول جەتكىزىلدى. باقىت بايعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, ورفاندىق اۋرۋلارى بار ناۋقاستارعا كومەك كورسەتۋ قاۋىمداستىعى «قازاقستان حالقىنا» قورىنا ورفاندىق اۋرۋلار جونىندەگى ساراپتاۋ كوميتەتى رەتىندە 4 بالاعا زولگەنسما پرەپاراتىن ساتىپ الۋدى ماقۇلداپ, ۇسىنىستار بەرگەن. بۇگىندە گەنەتيكالىق تالداۋ جانە وسى دياگنوزدى راستاۋعا قورىتىندى بەرەتىن ساراپتامالىق كەڭەستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۇمىس جۇرۋدە.
قورىتا ايتقاندا, ورفاندىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردى ەمدەۋ ءىسى جىلدان-جىلعا جۇيەلى جولعا قويىلىپ, شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل اۋرۋ تۇرىمەن كۇرەسەتىن ءدارى-دارىمەكتەر قورى ەلىمىزدە مولىنان ءوندىرىلىپ, جاعداي بۇدان دا وڭالا تۇسەر دەگەن سەنىم بار.