اقتوبە وبلىسى – ەلىمىزدەگى جاسىل جەلەگى از وڭىرلەردىڭ ءبىرى. ايماقتا مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ جالپى اۋماعى 500 مىڭ گەكتاردان ءسال-اق اسادى. وڭىردە جەتى ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسى بار. الداعى بەس جىلدا ەلىمىزدە 2 ملرد ءتۇپ اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن بىلتىر وڭىرلىك جوسپار قۇرىلدى. كەشەندى جوسپارعا سايكەس, اقتوبە وبلىسىندا الداعى بەس جىلدا 30 744 گەكتار القاپقا 61 ملن ءتۇپ اعاش وتىرعىزۋ كەرەك. وتكەن جىلى 1 200 گەكتار جەرگە 2 ملن ءتۇپ كوشەت وتىرعىزىلدى. بيىل وسى جۇمىس تاعى دا جالعاسىن تابادى.
جاقىندا وتكەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ ءVىى سەسسياسىندا دەپۋتاتتار مۇعالجار اۋدانى اۋماعىندا ورقاش ورمان مەكەمەسىنىڭ قۇرىلۋىن ماقۇلدادى. ونىڭ اۋماعى 57 مىڭ 469 گەكتاردى قۇرايدى. بۇل جەر ەجەلدەن كوكجيدە تۇششى جەراستى سۋ قورىمەن جالعاسقان تابيعي وازيس. ورقاش شاتقالىنىڭ قۇمدى بەلدەۋىندە ەجەلدەن قايىڭ, كوكتەرەك, قاراعاش, قاراعاي وسكەن بىرەگەي ورمان القابى بولسا دا, كوپ جىلدان بەرى قورعاۋسىز قالعان. توعاي قاراۋىل ورمانشىسى بولماعان سوڭ توزالى. بىرتىندەپ اعاشى سيرەي بەرەدى دە, اقىرى جوعالىپ, ءشوبى از قۋ جازىققا اينالادى. ورقاش تا سونداي جەر. كەڭەس وكىمەتى جىلدارى كوكجيدە جەراستى سۋ قورى ەرەكشە قورعاۋعا الىنىپ, جيەگىندەگى ورقاشتىڭ قۇم بەلدەۋىندەگى توعايىنا دا بالتا تيگەن ەمەس. بىراق سوڭعى وتىز جىلدا ورقاش توعايى دا مۇناي كومپانيالارىنىڭ تاپتاۋىنا ءتۇستى. جەراستى مۇنايىن الىپ جاتقان كوكجيدە قۇمىنىڭ تابيعي كەشەنى, قۇمجارعان قۇمى مەن جەم وزەنى اڭعارىنداعى ورقاش توعايىنىڭ مۇشكىل جاعدايىنا جەرگىلىكتى تۇرعىندار بىرنەشە جىلدان بەرى قاتتى الاڭداپ كەلەدى.
بيىلعى ساۋىردەن باستاپ اۋداندارداعى بارلىق ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرىندەگى قۋراعان اعاشتار 15 ملن ءتۇپ جاس وسكىنمەن الماستىرىلىپ, بوس جاتقان 5 165 گەكتار الاڭعا قۇرعاق كليماتقا ءتوزىمدى اعاش كوشەتتەرى مەن كوپجىلدىق بۇتالار ەگىلەدى. كوشەتتەر ويىل, قوبدا جانە مارتوك اۋدانىنداعى ورمان شارۋاشىلىقتارىنداعى تالىمباقتاردان الىنادى. اقتوبە وبلىسىنداعى رەسپۋبليكالىق, وبلىسارالىق ماڭىزى بار تاسجولداردىڭ بويىنداعى اعاشتار دا كوپ جىلدان بەرى كۇتىمسىز قالىپ, قۋراعان. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا ساۋىردەن باستاپ اۆتوكولىك جولدارىنىڭ بويىنداعى 77 مىڭ گەكتار جەرگە كوشەتتەر مەن بۇتالار ەگىلەدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, اقتوبە وبلىسىندا تەك بايعانين اۋدانىنان باسقا اۋدانداردىڭ بارىندە دە مەملەكەتتىك ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرى جۇمىس ىستەيدى. بىراق جاسىراتىنى جوق, ۇزاق جىلدان بەرى وسى مەكەمەلەر قاراۋسىز قالدى. ورمانشىسى, تەحنيكالارى بولماعان سوڭ تاراپ كەتكەن, نە قاعاز جۇزىندە عانا قالعان مەكەمەلەرگە ءۇش جىلدان بەرى وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ, شتاتتار اشىلىپ, بىرنەشە تراكتور, جەر جىرتاتىن تەحنيكالار ساتىپ الىندى. قايتا جاڭارتىلعان شارۋاشىلىقتاردىڭ اراسىنان قارابۇتاق جانە تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرى عانا جاقسى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
سونىڭ ىشىندە ويىل جانە تەمىر ورمان شارۋاشىلىقتارى ءحىح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ورىنبور گەنەرال گۋبەرناتورىنىڭ بۇيرىعىمەن قۇرىلعان. پاتشا بەكىنىسى جانىنان قۇم بەلدەۋىنە كوشەتتەر ورىنبوردان اكەلىنىپ, ونى سولداتتار وزدەرى كۇتكەن. تاعى ءبىر تاريحى ەجەلدەن باستاۋ الاتىن ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسى ىرعىز بەكىنىسى جانىندا, ىرعىز وزەنىنىڭ بويىندا قۇرىلعان. بىراق زامانىندا جايقالعان تال-تەرەگى كوپ القاپ 1980 جىلدارى قۋراپ جوعالعان. كەڭەس وكىمەتى ورناعانعا دەيىن تولعاناي ورمان شارۋاشىلىعى دەپ اتالعان تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسىنىڭ قازىرگى اۋماعى – 77 مىڭ گەكتار. جۇزگە جۋىق تال-تەرەك, بۇتا ءتۇرى وسەتىن القاپتىڭ ورتاسىنان ءدىڭى وتە جۋان, وتە بيىك جۇزجىلدىق ەمەندەر ۇشىراسادى. بۇگىندە تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسىنىڭ 13 مىڭ گەكتارى عانا ورمانمەن كومكەرىلگەن. تەمىر وزەنى تارتىلعان سوڭ جاعاسىنداعى توعاي القابى دا سيرەپ قالدى. بۇگىندە تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسىندە 77 ورمانشى جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن وسى مەكەمەنىڭ شتاتىندا التى ورىن بوس تۇر. سونىڭ ىشىندە تراكتور-مەحانيزاتورلار جەتىسپەيدى. ادەتتە تەمىر, مۇعالجار اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى ورمانشى بولۋعا ەمەس, مۇنايشى بولۋعا قۇشتار. سەبەبى, ورمانشىنىڭ ەڭبەكاقىسى 100 مىڭ تەڭگەگە جەتىپ جىعىلادى. ورمانشى بولۋ ءۇشىن تابيعاتتى سۇيە ءبىلۋ كەرەك. ەكىنشى جاعىنان وسى ماماندىقتى قالايتىن ادام ازداپ رومانتيك تە بولادى. كۇنى-ءتۇنى جاياۋ ءجۇرىپ, توعايدى ارالاۋ, جەر بەدەرىن جاقسى تانۋ, ءار اعاشتى, ءار بۇتانىڭ قايدا ءوسىپ تۇرعانىن, ونىڭ كۇتىمىن جاقسى ءبىلۋ كەز كەلگەن ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى.
جاز باستالسا, دالا ءورتى كوبەيەدى. ورمان ورتەنسە, ونى ءسوندىرۋ وتە قيىن. قاساقانا ءورت قويۋشىلاردى ايتپاعاندا, شىلىمىن دا ءجوندى سوندىرمەي ءورت تۇتاندىراتىن جاۋاپسىز ادامدار قاتارى كوپ. ادامدارىمىزدا ەكولوگيالىق مادەنيەت دەڭگەيى تومەن ەكەنىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ءورت شىقسا ونى سوندىرۋگە كۇرەگىنەن باسقا ەشتەڭەسى جوق ورمانشىنىڭ شاماسى جەتە بەرمەيدى. سول سەبەپتى ورماندا كۇشتى كۇزەت بولۋى ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءورت سوندىرەتىن كولىكتەر قىراعى كۇزەتتە تۇرۋى ءتيىس. قالانىڭ ءورتىن سوندىرە الماي جاتقاندا, دالانىڭ ءورتىن سوندىرۋگە اسىقپايتىن جايباسارلىعىمىز تاعى بار. وسى ماسەلەلەر ورماندى كوبەيتۋ ءۇشىن اعاشتى ەگىپ قانا قويماي, ونىڭ كۇزەتىن كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن تاعى ەسكە سالادى.
اقتوبە وبلىسى