پاندەميا اياقتالدى ما؟

دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى وتكەن اپتادا بۇكىل الەمدە 12 ميلليوننان استام ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانىن حابارلادى. ىندەت نەگىزىنەن ازيا ەلدەرىندە تارالىپ جاتقانى اي­تىلدى. وڭتۇستىك كورەيا مەن قى­تايدا سوڭعى اپتادا ىندەت جۇقتىر­عاندار سانى ايتارلىقتاي وسكەن. قىتاي بيلىگى 30-عا جۋىق ايماقتا stealth omicron شتامىمەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ كورسەتكىشى ورشىگەنى تۋرالى حابارلادى. قى­تايدىڭ ءىرى قالالارى – شانحاي مەن شەنيان كارانتينگە جابىلىپ, تولىق لوكداۋن جاريالاندى. سوعان قاراماستان, بۇكىل الەمدە قاۋىپسىزدىك شارالارى جەڭىلدەي باستادى. ماسەلەن, وڭتۇستىك كورەيا COVID-19 تارالۋىنا باي­لانىستى توقتاتىلعان ۆيزاسىز رە­جىمدى الىپ تاستادى. قازىر 46 ەلدىڭ ازاماتى ەلگە كىرە الادى. ولار 2022 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ قىسقا مەرزىمدە ۆيزاسىز جۇر­ۋگە قۇقىلى. كەلۋشىلەر وڭتۇس­تىك كورەيادا ءۇزىلىسسىز 60 كۇن­نەن اسپايتىن مەرزىمدە قالا الا­دى. الايدا تۋريزم ءۇشىن ەلگە كىرۋگە ءالى تىيىم سالىنعان: وقۋعا, ەمدەلۋگە نەمەسە شۇعىل گۋما­ني­تارلىق ماقساتتارعا بارۋعا عانا رۇقسات ەتىلەدى.

ۆيرۋستىڭ جاڭا شتامى تۋرالى سولتۇستىكتەگى كورشىمىز رەسەي دابىل قاقتى. كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا شتامى رەسەيدىڭ بارلىق ايماعىندا انىقتالدى جا­نە ونىڭ تارالۋ ايماعى ءوسىپ جات­قانى حابارلاندى. «روسپوترەبناد­زوردىڭ» مالىمەتىنشە, stealth omicron تۇراقتى ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, رەسەيدىڭ ورتالىق بو­لىگىندە انىقتالعان بارلىق جاڭا جاعدايدىڭ جارتىسىنان كوبى – «وميكروننىڭ» وسى نۇسقاسى. سونىمەن قاتار عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ىندەت كۇرت وسپەۋى دە مۇمكىن. ويتكەنى حالىقتىڭ كوپ بولىگى ۆاكتسينا سالدىرعان نەمەسە كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعاننان كەيىن يممۋنيتەتى قالىپتاسقان.

بۇكىل الەمدە ىندەتتىڭ قايتا ءورشي باستاعانى بايقالىپ, ۇلىبريتانيا مەن ەۋروپانىڭ كەيبىر بولىكتەرىندە احۋال وزگەرىپ, قىتاي مەن گونكونگتا ەكى جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە ىندەتتىڭ ەڭ جوعارى كورسەتكىشى تىركەلىپ جاتقاندا, وسىعان دەيىن ۆيرۋستى اسا اۋىر وتكىزگەن ءۇندىستان سەكىلدى ەلدەردىڭ جاعدايى نە بولادى دەگەن سۇراقتار پايدا بولا باستادى. ماماندار ءۇندىستان ىندەتتىڭ ءتورتىنشى تولقىنىنا دايىندالۋى كەرەك پە دەپ الاڭدايدى. دەگەنمەن قازىر ەلدەگى احۋال تۇ­راقتى, ال قازىر الەم ەلدەرىندە تا­رالىپ جاتقان «وميكرون» شتامى ءۇندىستاندا قىستا ءوتىپ كەتكە­نى ايتىلدى.

ىندەت باستالعالى قاتاڭ شا­را­لار قابىلداعان ەلدەردىڭ ءبىرى جاڭا زەلانديا بولدى. ەلدە COVID-19 شەكتەۋلەرىن ەداۋىر جەڭىلدەتۋگە دايىن ەكەندىگى ايتىلا باستادى. پرەمەر-مي­نيستر دجاكيندا اردەرن مۇنى «ەل ءۇشىن جاڭا باستاۋ» دەپ اتادى. نەگىزگى وزگەرىستەرگە سىرتتا ماس­كادان باس تارتۋ جانە كەيبىر سالالاردا جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن ۆاكتسيناعا قويىلاتىن تالاپتاردى جەڭىلدەتۋ جاتادى. الايدا حالىق ەل ۇكىمەتىنىڭ قاتاڭ شارالارىنا ريزا ەمەس ەكەنىن ايتىپ, كوشەگە شىعىپ, نارازىلىعىن ءبىلدىردى.

جاقىندا قازاقستاندا دا ساۋىر­دەن باستاپ عيمارات ىشىندە ماسكا تاعۋ مىندەتتى ەمەس ەكەنى حا­بارلاندى. وسىلايشا, تۇرعىندار بۇرىنعى قالىپتى ومىرىنە قاي­تا ورالىپ جاتىر. قوعامدىق ورىن­داردا ءىرى ءىس-شارالار دا كەدەرگىسىز ءوتىپ, ناۋرىز مەيرامى قالا ورتالىقتارىندا كەڭىنەن اتالىپ وتكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك.

جالپى, ددۇ مالىمەتى بويىن­شا الەم بويىنشا 476 ميلليوننان استام ادام ىندەت جۇقتىرعان جانە 6 ميلليوننان استام ادام قايتىس بولعان. ىندەت جۇقتىرعاندار سانى ءبىر تاۋلىكتە 1 608 935-كە, قايتىس بولعاندار 5 143-كە وسكەن. ىندەتتىڭ ەڭ كوپ راستالعان جاعدايلارى اقش-تا تىركەلگەن – 79 139 385. ودان كەيىنگى ساتىدا ءۇندىستان (43 016 372), برازيليا (29 729 991), فرانتسيا (23 903 547) جانە ۇلى­بريتانيا (20 613 821) تۇر. ولىمگە اكەلگەن جاعدايلار دا اقش-تا كوپ بولدى – 967 905, ەكىنشى – برازيليا (657 998), ءۇشىنشى ورىندا ءۇندىستان (516 755).

ىندەت تولىعىمەن جويىلماي, الەم ەلدەرى پاندەميامەن «قوش­تاسۋعا» دايىن با؟ ەلدەر ۇكى­مەتتەرى قاۋىپسىزدىك شارالارىن جەڭىل­دەتكەنىمەن, ادامزات قالىپ­تى ومىرگە بىردەن قايتا قويماسى انىق. دەگەنمەن پاندەميا مەن ۆي­رۋسقا قاتىستى كوزقاراس وزگەرىپ, دايىندىق ارتقانى بەلگىلى.