ءبىزدىڭ اۋىلدا ەرتەرەكتە ۇلكەندەر بالالارىن «ماس كەلە جاتىر» دەپ قورقىتاتىن. «ماس كەلە جاتىر» دەگەن ءسوز كادىمگىدەي ۇرەي تۋدىراتىن. شەت جاعاسىنا كۋا بولعان سوڭ ايتامىز. ءتىپتى تۇندە بالا ۇيىقتاماي قويعان جاعدايدا الگىندەي ءسوزدى ايتسا, تىنىشتالىپ, ءۇن-ءتۇنسىز جاتا قالعانىن بىلەمىز. «تەزىرەك كوزىڭدى جۇمىپ, ۇيىقتاماساڭ, بوجەكەي ءبىزدى الىپ كەتەدى. بوجەكەي سەنى جەيدى-ءى!» دەگەنى سياقتى عوي.
بۇل ءبىزدىڭ جاقتاعى قازاقتاردىڭ ادەتى مە, الدە باسقا دا ايماقتاردا بار ما, بىلە قويمايمىن. ورتالىق قازاقستاننىڭ ءبىراز جەرىندەگى اۋىلدارعا ءتان. كەيىن وسىنداي قورقىتىپ-ۇركىتۋلەرگە كۇلەتىن جاعدايعا جەتتىك. «ماس كەلە جاتىرى» نە ءتايىرى! سويتسەم, ماس دەگەندەرى كەڭەس كەزىمەن ىلەسە كەلگەن كەرەناۋ ادەت, كەردەڭ مىنەز-ق ۇلىق, اۋىلعا الباستىداي بولىپ كىرگەن ورىس اراعى ەكەن-اۋ.
سول كەزدە الگىندەي بوجەكەي ۇعىمدارمەن نەگە قورقىتتى ەكەن ۇلكەندەر دەپ قازىر ويلايمىن. تۇسىنە بەرمەيمىن. كورسە, ءزابىرىن وزدەرى كوردى. اكەلەرى تارتتى ازابىن. سودان قورقىپ-ۇركىپ قالعان شىعار. بىراق 1990 جىلدارى تۋعان بالالار – ءبىز كورگەن جوقپىز عوي. ولاي بولسا, جاس بالاعا قايدان كەلدى ول ۇرەي؟ ۇلكەندەر سويلەگەندە داۋسىن قورقىنىشتى قىلىپ, قۇبىجىق رەتىندە تۇسىندىرۋگە تىرىستى ما ەكەن, بەلگىسىز؟ ايتەۋىر ءبىر بەلگىسىزدىك بار. بىراق تالاسبەك اسەمقۇل «اشتىق جانە سوعىس» ەڭبەگىندە ادام بويىنداعى ۇرەي مەن قورقىنىشتىڭ دا تۇقىم قۋالاپ, قاننان قانعا بەرىلەتىنىن جازادى. ولاي بولسا, سونداي سەزىمدەرگە قارسى رۋح, توتەپ بەرەتىن كۇش تە تۇقىم قۋالاۋ كەرەك ەمەس پە؟
اكەم اڭگىمە اراسىندا اتامنىڭ تىيىپ تاستاپ وتىراتىن تۇستارىن ايتىپ قالاتىنى ەسىمدە. ۇيدە, داستارقان باسىندا بوتەن ادام جوقتا سول زاماندا ايتۋعا بولا بەرمەيتىن كەيبىر قاراپايىم شىندىقتاردىڭ شەتىن شىعارىپ باستاسا, تىيىپ تاستايدى ەكەن. «تاماعىڭدى ءىش تە, تىنىش وتىر, ۇندەمەس بار» دەپ. «اكەي بەرتىنگە دەيىن سولاي تىيىپ وتىراتىن» دەيدى. «ۇندەمەس» دەگەنى جەتكىزىپ باراتىن پارتيانىڭ جانسىزى كورىنەدى عوي. جانە ولاردىڭ كىم ەكەنىن اۋىلداعىلار بىلەدى ەكەن. ءبىز «الىپپەدەن» وقىعاندا, «ۇندەمەس», «دىمبىلمەس» دەپ ساباق وقىمايتىنداردى ايتاتىن. كۇلكىلى ەمەي نە؟ زامان ءبىر-اق كۇندە تەرىس اينالادى. وسى ۇندەمەس سياقتى «ۇستىرلوك» دەگەن ءسوز ەسىمدە. ۇشتىكتىڭ قارۋ اسىنعان اتقىشتارى دەيتىن. ورىستىڭ «سترەلوك» دەگەن ءسوزى ەكەن.
ەندىگى ۇرپاقتى ورىسپەن قورقىتا المايسىڭ. ونى «قۇداي», نەمىستى فاشيست دەپ ولسە تانىمايدى قازىرگى ۇرپاق. «ەلۋ جىلدا – ەل جاڭا». نەمىستى جاقسىلىقتى ۇمىتپايتىن, عىلىمى دامىعان, ويلاپ تاپقانى كوپ, جاساعان تەحنيكاسى وتە ساپالى حالىق رەتىندە تانيدى. اسىرەسە شىعارعان كولىكتەرىن الەم جۇرتشىلىعى تەبەدى. ەكىنشى جاھان سوعىسىن باستاعانى ءۇشىن تاڭىلعان جاماناتتان قاشامىن دەپ ءجۇرىپ كوپتەگەن حالىقتاردىڭ الدىنا ءتۇسىپ كەتكەن سياقتى. ونداي اتقا ءبىر ىلىكتىڭ ەكەن, جۋىپ-شايۋ ەكى حالىقتىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەيتىن سياقتى.