• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
29 ناۋرىز, 2014

اق ءسۇتتىڭ اقىسى

801 رەت
كورسەتىلدى

جاقسىلىق دەگەن ادامزات جانىنا جاعىمدى قۇبىلىس. ول ادام مەن ۋاقىتتى ەش تاڭدامايدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا ادامگەرشىلىك دەسەك بولادى. قۇران كارىمدە: «ايتسە دە ادامداردىڭ قاپەرسىز ءجۇرۋى قوشتالىنبايدى. جاقسىلىق ىستەڭدەر. شىن مانىندە اللا يگىلىك ىستەۋشىلەردى جاقسى كورەدى», دەلىنگەن. نەگىزىندە, جاقسى جاننىڭ جۇرەگى جۇمساق, كوڭىلى جاناشىر, ءىسى ادال, جولى ىزگىلىك, ويى دانا, ارەكەتى  پاراسات بولىپ كەلەدى. جاقسىعا جانى قۇشتار قازاق شايىرى مايلىقوجانىڭ: جاقسىلىق وتقا كۇيمەس, سۋعا باتپاس, گاۋھار تاس جارىق قىلماي, جەردە جاتپاس. قولدان كەلسە, ەتىڭىز جاقسىلىقتى, جاقسىلىقتى ەتكەندەر جامان تاپپاس», دەگەنى بار. سوندىقتان قوعامنىڭ ادىلدىگى ادامنىڭ جاقسىلىعىندا. ال, جاقسىلىق يماننان باستاۋ الادى. ول ادام بويىنداعى ءبىر ءتىلىم ەتتىڭ, ياعني, جۇرەكتىڭ قاتپارىندا جاسىرىناتىن قاسيەت. جاسى كەلگەن ءبىر قارت اتامىز ءۇيىنىڭ الدىندا ۇنەمى ارپالىساتىن اق-قارا ەكى يتىنە كوز الماي, قاراپ وتىرادى ەكەن. كۇندەردىڭ كۇنىندە نەمەرەسى: «اتا, مىنا يتتەردىڭ ءۇيىمىزدى قورعاۋعا بىرەۋى دە جەتپەي مە, نەگە ەكەۋىن ۇستايمىز؟» – دەپ سۇراپتى. سوندا: «بۇلار مەن ءۇشىن ەكى تاڭبا, بالام» دەيدى. «نەنىڭ تاڭباسى؟» دەگەندە: «جاقسىلىق پەن جاماندىق. وسىلار سەكىلدى ىشىمدە ۇنەمى كۇرەس ءجۇرىپ جاتادى. بۇلارعا ءار كەز كوزىم تۇسكەن سايىن جاقسىلىق پەن جاماندىقتى ويلايمىن. سوندىقتان ەكەۋىن قاتار قاسىمدا ۇستايمىن», دەپتى. «قايسىسى جەڭىپ شىعادى؟» دەگەن ساۋالعا: مەن قايسىسىنا كوپ تاماق بەرسەم, سول جەڭىمپاز!» دەگەن ەكەن. سول ءتارىزدى, عالىمدارىمىزدىڭ: «بىرەۋگە جاساعان جاقسىلىعىڭدى, بىرەۋدىڭ جاساعان جاماندىعىن ۇمىت», دەگەنى بار. البەتتە, بۇگىنگى ادامزات ەكەۋىن دە ۇمىتپايدى. دۇنيەنى تەرىس جاققا بۇرىپ, وزىنە-ءوزى قارسى شىعىپ, جاقسىلىعىن جىرداي, جاماندىعىن دارداي ەتەتىندەر بار. قالسا, مىندەت نە بولماسا پۇلدايدى. ال, جاقسىلىقتىڭ اتى – جاقسىلىق. ول – ماڭىزدى عۇمىر,  ءماندى تاربيە. مىنا ءبىر عالىم دارىگەردىڭ باسىنان وتكەرگەن وقيعاسى راسىمەن دە كوزگە جاس ۇيىرەدى. مەكتەپتى التىن بەلگىمەن تامامداعان ول ۇلكەن قالاعا وقۋعا  تۇسەدى. اكە-شەشەنىڭ موينىنا سالماق تۇسىرمەۋدىڭ امالىمەن دەمالىس كۇندەرى بازاردا قوسىمشا تابىس كوزىمەن اينالىسىپتى. بىرەۋدىڭ كاكىر-شۇكىر زاتتارىن ساۋدالاۋعا كومەكتەسەدى ەكەن.  كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە دالادا داۋىل تۇرىپ, ساۋداسى جۇرمەي, ەڭسەسى ءتۇسىپ, جەيتىن تاعامىنا قاراجات تاپپاي, ءوزى ابدەن اشىعادى. امالسىزدان, بىرەۋدەن ءبىر ءۇزىم نان سۇراۋعا كوشەدى. كوشە بويىنداعى ادەمى ۇيلەردىڭ بىرەۋىنىڭ ەسىگىن قاقسا, اقشا ءجۇزدى اجارلى كەلىنشەك ەسىك اشادى. جىگىت شولدەگەنسىپ, ودان ءبىر كەسە سۋ سۇرايدى. كەلىنشەك: «كۇتە تۇرىڭىز» دەپ ءۇي ىشىنە كىرىپ كەتەدى. سودان ەكى ىستىق كۇلشە مەن ءبىر كەسە جىلى ءسۇتتى مۇنىڭ الدىنا اكەپ توسادى. ىشتەگى شۇرىلدى باسۋ ءۇشىن, ۇيالسا دا بەرگەنىن سول جەردە جەپ الادى. مەيىرىمىنە ريزا بولعان ول, اقىسىن وتەۋ ءۇشىن: «راحمەت! ۇيىڭىزدە نە بولماسا باقشاڭىزدا قانداي دا ءبىر تىرلىك بولسا, ايتىڭىز, تىندىرىپ بەرەيىن», دەيدى. «قاجەت ەمەس, اللا تاعالا يگىلىكتى ەشقاشان جاقسىلىقسىز قالدىرمايدى» دەگەن كەلىنشەكتىڭ سول ءبىر سوزىنە تامسانا, ۇيىنە قايتادى. سودان اپتا, كۇندەر, جىلدار وتۋمەن وقۋ دا بىتەدى, ءبىلىم جيناقتالىنىپ, قالالىق اۋرۋحاناعا ورنالاسادى. كەيىنىرەكتە بىلدەي ءبىر باس دارىگەر بولادى. ۇيلەنەدى. بالالارى ءوسىپ, وتباسى قامى, كۇندەلىكتى جىلجىعان ءومىر. ەجەلگى مەديتسينامەن شۇعىلدانىپ, ءوز تالابىمەن ۇيرەنگەن بىلىمىنە وراي قالاعا قاراستى ءاربىر وڭىرلەردەن ءۇمىتى قارايعان ناۋقاستاردى قابىلدايتىن دا ەدى. ءبىر كۇندەرى بىرنەشە جەردە ەم العانىمەن, ەكى اياعىنان سال دەرتكە ۇشىراعان ءبىر ناۋقاس الدىنا كەلەدى. ەلدە بولسا دا, كەلبەتتى ايەلدىڭ ناۋقاستان شارشاعان سولىڭقى ءجۇزى, ءۇمىتسىز كوزى وعان بىردەن تانىس كورىنەدى. ءمان-جايىن ءبىلىپ سويلەسكەندە, راسىندا سول باياعى ءبىر كەسە ءسۇتتىڭ يەسى ەكەنىن بىلەدى. الايدا, وعان ەشتەڭەنى بىلدىرمەستەن, پالاتادان شىعا سالا: «قالايدا كومەكتەسۋىم كەرەك!» دەگەن الىپ-ۇشقان ويى ءدارى-دارمەكتەردىڭ قىمبات قۇنىن ەسكەرمەي, شەتەلدەردەن الدىرتىپ, ەم جۇرگىزە باستايدى. كۇندەر وتە جاقسارعان ناۋقاس بويىن كوتەرەدى, اياعىنان تۇرادى. اي وتە كەلە, تولىقتاي جازىلىپ, ۇيىنە قايتۋ كەزەڭى كەلەدى. بالا-شاعاسى اناسىنىڭ بۇل جاقسارۋىنا قۋانىپ, ايمالاپ, ءسۇيىپ جاتقانىمەن, ەم قونعان جاننىڭ جۇزىندە بەلگىسىز قورقىنىش تۇرادى.  ويتكەنى ول وزىنە جاسالعان ەمنىڭ اقىسى وتە قىمبات ەكەنىن سەزەدى. مۇنىڭ ءبارىن سىرتتاي باقىلاعان دارىگەر قىزمەت پالاتاعا بارىپ, سونداعى جاستىق شاعى, ءبىر كەسە ءسۇت پەن ىستىق كۇلشە, ونىڭ مەيىرىمدى ءجۇزى ەسىنە ورالىپ, ك ۇلىمدەپ وتىرىپ, ەم-شارا قۇجاتىنىڭ تومەنگى جاعىنا ءبىر جول ءسوز جازادى. بولمەگە ەنگەندە, ۇرەيىن جاسىرعان ءسۇت يەسى تەك قانا ك ۇلىمدەپ قارسى العانىمەن, ءدىرىل قاققان قولىنا ۇسىنىلعان قۇجاتتاعى ءتىزىمنىڭ سوڭىنا دەيىن سالقىن تارتقان ءجۇزى كەنەتتەن بۇلت اراسىنان شىققان كۇندەي جارقىراپ سالا بەرەدى. «اقشا ءجۇزدى بەيتانىس جان, ەمىڭىزدىڭ اقىسىن ءبىر كەسە سۇتپەن ءسىز باياعىدا  وتەگەنسىز!» دەگەن دارىگەردىڭ سوزىنە پارلاعان ىس­تىق جاسى كوپكە دەيىن توقتامايدى. مىنەكەي, قانداي دا ءبىر ۇلكەندى-كىشى­لى, ازدى-كوپتى جاساعان جاقسىلىقتىڭ قايىرىمى ءاردايىم بارى حاق. تۋرا وسىلايشا, جاماندىققا دا الاتىن اقىمىز جاماندىق. سوندىقتان, بار مۇمكىندىكتى اينالامىزعا كەسىرى تيمەيتىندەي, وزىمىزبەن وزگەگە يگىلى­گىن بەرەتىندەي ەتىپ جاساعانىمىز ابزال. جاقسىلىقتىڭ ارتى جاقسىلىق, جاماندىقتىڭ سوڭى جاماندىق بولسا دا, جاقسىلىق تا وزىڭە, جاماندىق تا وزىڭە. اللا تاعالا جۇرەگىمىزدى جاقسى ەتكەي. ءاۋمين! نۇرلان قاجى اسانوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىستىق مەشىتىنىڭ باس يمامى. وسكەمەن.
سوڭعى جاڭالىقتار