ديزاينى – ەرەك, رەڭى – بولەك

قازاقستاندا كوللەكتسيالىق جانە ينۆەستيتسيالىق تەڭگەلەردىڭ ۇزىن-سانى – 500-دەن اسادى. ونىڭ كوبى ديزاينى جاعىنان تالاي حالىقارالىق كونكۋرستاردا توپ جارىپ ءجۇر. ۇلتتىق بانكتىڭ قولما-قول اقشا اينالىسى دەپارتامەنتىنىڭ باس ديزاينەرى المات باسەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى كوللەكتسيالىق تەڭگەلەر نارىعى جاقسى دامىپ, ونى سىيلىق رەتىندە ساتىپ الۋشىلار كوبەيگەن. «الەمنىڭ كوپتەگەن تەڭگە سارايلارى كوللەكتسيالىق مونەتالاردى جاساعاندا بۇرىنعىداي كون­­سەرۆاتيۆتى تاسىلدەن گورى كادەسىي باعىتىنا كوبىرەك مويىن بۇرا باستادى. ديزاينى جاعىنان كلاسسيكالىق  ۇلگى­دەگى مونەتالار ترەندكە ەندى», دەيدى ول.

ەلىمىزدە جادىگەر رەتىندە شىعارىلعان مونەتالار كوپ. ولاردىڭ ارقايسىسى – دارا ديزاينىمەن ەرەكشەلەنەدى. اتاپ ايتقاندا, قۇنى 5000 تەڭگەلىك, سالماعى 1 كگ 925 سىنامالى كۇمىستەن جاسالعان قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالعان التىن, كۇمىس مونەتالار, تۇركىستاننىڭ 1500 جىلدىعىنا, ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ 10 جىلدىعىنا ار­ناپ شىعارىلعان العاشقى ءتۇرلى-ءتۇس­تى كۇمىس مونەتالار, «قازاقستان پەتروگليفتەرى», «قازاقستاننىڭ كىزىل كى­تابى», «قازاقستاننىڭ قولونەرى», «ساۋلەت جانە تاريحي ەسكەرتكىشتەر», «كوشپەندىلەر التىنى», «ەرتەدە سو­عىلعان مونەتالار» سەرياسىنداعى مو­نەتالار, تاعى باسقا­لارى – بۇگىندە تاريحي ەسكەرتكىش رەتىن­دە ۇلتتىق بانكتىڭ مۇرا­جايىندا ساقتاۋلى.

جاقىندا عانا ۇلت­تىق بانك تاعى ءبىر كول­لەك­تسيالىق مونەتا­نى اي­نالىمعا شى­عارا­تىنىن حابارلادى. بۇل –  نومينالى 500 تەڭگەلىك «شىعىس كۇن­تىزبەسى» مونەتالار سەرياسىنان شىعاتىن «بارىس جىلى» التىن جانە كۇمىس كوللەكتسيالىق مونەتالارى. ونىڭ ديزاينىندا «شىعىس كۇنتىزبەسى» سۋبۇرقاعىنىڭ (الماتى) ساۋلەت ەلە­مەنت­تەرى پايدا­لا­نىل­عان. مۇسىندىك كومپوزيتسيانى سۋرەتشى-مونۋمەنتاليست ۆ.تۆەردوحلەبوۆ, ا.تاتارينوۆپەن جانە ۆ. كاتسەۆپەن بىرلەسە جاساعان.

«بارىس جىلى» مونەتالارىنىڭ اۆەرسىندە اسپان الەمىندەگى جۇلدىز­دار كارتاسىنداعى جۇلدىزدار شوعىرىنىڭ ميفولوگيالىق سيمۆولى بەينەلەنگەن. جانىندا مونەتا دايىن­دالعان مەتالل جانە ونىڭ سىناماسى مەن ماسساسىن بىلدىرەتىن جازۋ بەدەرلەنگەن. مونەتانى اينالدىرا «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى» جا­­­­نە REPUBLIC OF KAZAKHSTAN دەگەن جازۋلار, كۇننىڭ ءستيلدى بەينەسى جانە مونەتانىڭ نومينالى جازىلعان.

مونەتالاردىڭ رەۆەرسى­نىڭ ورتالىق بولىگىندە شى­عىس كۇنتىزبەسى بو­يىنشا 2022 جىل­دىڭ سيمۆولى – بارىس بە­ي­­­نە­سى بەينەلەنىپ, اينالدىرا «2022», «شىعىس كۇنتىزبەسى», «ۆوس­توچ­نىي كالەندار» جا­نە ORIENTAL CALENDAR دەگەن جازۋ بار.

«بارىس» التىن جانە كۇمىس مونەتالار دا نۋميزماتتار كوللەكتسياسىندا ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن جادىگەر بولعالى تۇر. 

ۇلتتىق بانكتىڭ باس دي­زاي­نەرى كوللەكتسيالىق مو­­نە­تالار – ەڭ قىمبات سىي­لىقتاردىڭ ءبىرى ەكە­نىن ايتادى. «كەز كەلگەن كول­لەكتسيالىق مونەتا بىر­دەن قوماقتى كىرىس اكەلەدى دەۋگە بولمايدى. بىراق ونى بولاشاققا سالىنعان ينۆەستيتسيا رەتىندە قابىلداۋعا بولادى. ويتكەنى كوللەكتسيالىق مونەتالار بەلگىلى ءبىر كولەمدە, شاعىن پارتيامەن عانا شىعارىلادى. ايتالىق, ۇلتتىق بانك ءبىر مونەتا تۇرىنەن 3 مىڭ دانا شىعارامىز دەپ حابارلاسا, ارتىق-كەمى جوق سول كولەمدە وندىرىلەدى. وسى مونەتانى ۇلتتىق بانك بەلگىلەگەن باعا­مەن ارزانعا ساتىپ الىپ, كەيىن نارىقتا قىمباتقا وتكىزۋگە بولادى. سيرەك كەزدەسەتىن مونەتالاردىڭ باعاسى قىسقا مەرزىمدە مىڭ ەسەگە وسەتىن كەزدەرى بولادى», دەيدى باس ديزاينەر.

1999 جىلدان بەرى تەڭگەنىڭ ديزاينىن جاساۋعا قاتىسىپ كەلە جاتقان المات باسەنوۆ ءوزى دە مونەتالار جينايتىنىن جاسىرمادى. ونىڭ ەڭ جاقسى كورەتىن جانە باعالايتىن مونەتاسى – تامعالى تاس پەتروگليفتەرىنە ارنالىپ شىعارىلعان «قازاقستان پەتروگليفتەرى» مونەتالار توپتاماسى ەكەن. «بۇل مونەتالاردىڭ تۋ تاريحى دا ويلاماعان جەردەن بولدى. بىردە مۇرات اۋەزوۆپەن كەزدەسىپ, كوشپەندىلەردىڭ مادەنيەتى مەن تاريحى تۋرالى اڭگىمەلەسىپ وتىرعانبىز. ول ماعان الان مەدوەۆتىڭ «گراۆيۋرى نا سكالاح» دەگەن كىتابىن كورسەتتى. وندا كونە تۇركىلەردىڭ ءىزى قالعان ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر, كونە زامانداعى تاسقا تاڭبالانعان پەتروگليفتەر تۋرالى كەڭىنەن ماعلۇمات بەرىلىپتى. وسى كىتاپتان كەيىن «قازاقستان پەتروگليفتەرى»  مونە­تالىق توپتاماسىن شىعارۋ يدەيا­سى تۋىندادى. قازىر بۇل مونەتالار قايتالاما نارىقتا جوعارى باعالاناتىن كوللەكتسيالاردىڭ تىزىمىندە», دەيدى ديزاينەر.