قىزىلوردا وبلىسىندا تۇتىنۋ باعالارىنىڭ يندەكسى وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 106,8% بولىپ وتىر. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى 8,3%, ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلار باعاسى 6,7%, اقىلى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر قۇنى 4,9%-عا وسكەن. بۇل – وبلىس اكىمى گۇلشارا ابدىقالىقوۆانىڭ توراعالىعىمەن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك پەن ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلاردىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ايتىلعان ستاتيستيكالىق دەرەكتەر.
وتىرىستا ايماق باسشىسى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇكىمەتكە جانە ۇلتتىق بانككە ينفلياتسيانى 8,5 پايىز دەڭگەيىندە ۇستاپ تۇرۋ تاپسىرماسىنا سايكەس وڭىردەگى كورسەتكىش وسى مەجەدە ساقتالۋى كەرەكتىگىن ايتىپ, جاۋاپتى سالا باسشىلارىنا بىرقاتار مىندەتتەمە جۇكتەدى.
نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك باعالارىن تۇراقتاندىرۋداعى باسىمدىقتاردى اتاپ وتكەن وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى تالعات دۇيسەباەۆ باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن تۇراقتاندىرۋ قورىنان تاۋارلىق ينتەرۆەنتسيالار جۇرگىزۋ مەحانيزمى قولعا الىنعانىنا توقتالدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە تۇراقتاندىرۋ قورىندا 189,1 ملن تەڭگەنىڭ 1 161,4 توننا تاۋارى ساقتالىپ تۇر. ال الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 19 ونىمگە ءۇش ايلىق قاجەتتىلىك 68,3 مىڭ توننا, ونىڭ 59,2 مىڭ تونناسى جەتكىزىلگەن. وبلىستى تولىق قامتۋ ءۇشىن «بايقوڭىر» اكك» اق ارقىلى 1 685,4 توننا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ونىمدەردى جەتكىزۋگە كەلىسىم الىنسا, 1 900 توننا ءونىم مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ارقىلى الىنادى.
ازىق-ت ۇلىك باعالارىن تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋدىڭ ءبىر امالى جارمەڭكەلەر ۇيىمداستىرۋ بولىپ وتىر. جىل باسىنان بەرى 35 رەت اۋىل شارۋاشىلىعى جارمەڭكەسى وتكىزىلدى. باسقارما باسشىسى بولشەك ساۋدادا باعاسى 15%-دان جوعارىلاعان ونىمدەرگە شەكتى باعالاردى وبلىس اكىمدىگى ارقىلى بەكىتۋ جونىندە قاۋلى جوباسىن ازىرلەۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلگەنىن ايتىپ ءوتتى. جوبادا كۇنباعىس مايىن 781, پيازدى 106, ءسابىزدى 221, كارتوپتى 158, ال قانتتى 286 تەڭگە كولەمىندە بەكىتۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
جيىن بارىسىندا وبلىس اكىمى ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋى حالىقتى الاڭداتىپ وتىرعان وزەكتى ماسەلە ەكەنىن نازارعا سالىپ, قالا جانە اۋدان اكىمدەرىنە ناننىڭ ورتاشا باعاسىن 90 تەڭگەدەن اسىرماۋدى تاپسىردى. بۇل باعىتتا ءتيىستى مونيتورينگ جۇمىستارى ۇدايى جۇرگىزىلمەك.
– قازىر حالىقتى الاڭداتىپ وتىرعان وزەكتى ماسەلە – ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋى. مۇنى رەتتەۋ ماقساتىندا ءار اپتانىڭ سەنبىسىندە پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن ءماجىلىس وتكىزىلىپ جاتقانىن بىلەسىزدەر. جىل اياقتالىپ قالدى, جەلتوقسان ايىنداعى مەرەكەلەر قارساڭىندا ادەتتەگىدەي ساۋدا-ساتتىق كولەمى ۇلعايىپ, ازىق-تۇلىك باعالارىنىڭ وسەتىنى بەلگىلى. وسىنىڭ الدىن الۋ شارالارىن قاراستىرۋىمىز قاجەت. ۇكىمەتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعا بەلگىلەۋدىڭ بۇكىل تىزبەگى بويىنشا دەلدالدىق سحەمالاردى تەكسەرۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ قۇرىلعانىنا 1 ايدان استام ۋاقىت ءوتتى. دەگەنمەن جۇكتەلگەن مىندەتتەر ورىندالماي وتىر. قىزىلوردا قالاسى مەن اۋدان اكىمدەرى ءتيىستى جۇمىستاردى اپتا سوڭىنا دەيىن تياناقتاپ, اقپاراتتى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنا جولداۋى كەرەك. جاۋاپتى باسقارما باسشىسى جيناقتالعان اقپاراتتى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ دەپارتامەنتىنە جەتكىزىپ, ناتيجەسىن بايانداۋى ءتيىس. ال دەپارتامەنت ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعالارىنا تالداۋ جۇرگىزىپ, زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالعان جاعدايدا قىزىلوردا قالاسى جانە اۋدان اكىمدىكتەرىنە ۇسىنىس ەنگىزەدى. باعا تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن وسىنداي بىرلەسكەن جۇمىس قاجەت, – دەدى گ.ابدىقالىقوۆا.
جيىندا وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى فەردوۋسي قوجابەرگەنوۆ ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلارىنىڭ باعاسىنا قاتىستى نەگىزگى كورسەتكىشتەردى سارالادى. بيىل ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلاردىڭ باعاسى وتكەن جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 6,7 پايىزعا ءوسىپتى. تۇرمىستىق, قۇرىلىس تاۋارلارىمەن قاتار ءوسىم جانار-جاعارماي باعاسىندا دا بايقالىپ وتىر.
ايماق باسشىسى ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلاردىڭ باعالارى جالپى ينفلياتسياعا ۇلكەن اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, وتكەن جىلعى پاندەميا كەزىندە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار ۋاقىتشا ءۇزىلىپ, تاۋار مەن شيكىزاتتار تاپشىلىعىنان نارىق باعاسى كوتەرىلىپ كەتتى. اسىرەسە, ەل اراسىندا جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ ءوسۋى مەن تاپشىلىعىنا بايلانىستى رەنىش ايتاتىندار از ەمەس. ايماق باسشىسى ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى باسشىسىنا وسى وزگەرىستەرگە وراي تۇرعىندارعا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
وبلىستا اقىلى قىزمەت كورسەتۋ باعالارىندا دا ءوسىم بايقالادى. وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا كەشەندى دەمالىستى ۇيىمداستىرۋ 31,4, جولاۋشىلاردىڭ اۋە تاسىمالى 17,5, ال پوشتا قىزمەتى 12,5 پايىزعا وسكەن. تاۋارلار باعاسىنا دەلدالدار قىزمەتىنىڭ دە كەرى اسەر ەتىپ وتىرعانىن ەسكەرمەسكە بولمايدى. وسىعان بايلانىستى وبلىس اكىمى ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلار باعاسىن رەتتەۋ بويىنشا دەلدالدىق سحەمالاردى تەكسەرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
جيىن سوڭىندا ايماق باسشىسى ءتيىستى سالا باسشىلارىنا تاماق ونىمدەرىنىڭ اسىرەسە, حالىق ءجيى تۇتىناتىن 19 ءتۇرلى تاۋار باعاسىنىڭ شەكتى باعادان اسىپ كەتپەۋى ءۇشىن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, كۇن سايىن مونيتورينگ جۇرگىزۋدى مىندەتتەدى. باعانى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجى ءبولۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋدى جۇكتەدى.
قىزىلوردا وبلىسى