ىندەت جۇقتىرعانداردىڭ جۇيكەسى سىر بەرەدى

ىندەتتىڭ قاقپاسى بولعان الماتى ءالى كۇنگە دەيىن «قىزىل اي­ماقتا». ال قالانىڭ باس ساني­تار دارىگەرى كۇزدىڭ باسىندا «دەلتا» شتامىنىڭ 15 مۋتاتسيا­سى انىقتالعانىن مالىمدەگەن ەدى. دەگەنمەن ونىڭ ايتارلىقتاي ەپي­دەميالىق ماڭىزى بولماعان.

«قازىر شتامم مۋتاتسيالانىپ, ەۋروپا مەن رەسەيدەگى جاع­داي قاتتى ۋشىعىپ تۇر. شە­كارالاس جاتقان رەسەي فەدە­را­تسياسىندا ىندەتتىڭ تارالۋ قار­قى­نى وتكەن جىلعى شارىقتاۋ شە­گىنەن دە اسىپ ءتۇستى. مۇنىڭ بارلىعى ادامدى شوشىتاتىنى ءسوزسىز. الدىن الۋ شارالارىن قابىلداپ, مەگاپوليستەگى باقىلاۋ كۇشەيتىلدى. ددۇ مالى­مە­تىنشە, ۇلىبريتانيا, رۋمىنيا جانە بالتىق جاعالاۋى ەلدەرى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى بو­­يىنشا انتيرەكورد ورناتىپ وتىر. سول سەبەپتى رەسەيدەن عانا ەمەس, ەۋروپادان كەلگەندەرگە دە باقىلاۋ كۇشەيتىلدى», دەيدى الماتى قالاسى سانيتارلىق-ەپي­دەميولوگيالىق باقىلاۋ دە­پار­تامەنتىنىڭ باسشىسى, قالا­نىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتار دارىگەرى جانداربەك بەكشين.

ول كەزەكتى ءباسپاسوز ءماسلي­حا­تىندا: «ەل «دەلتا» شتا­مى­نىڭ قانشالىقتى قا­ۋىپ­تى ەكە­نىن ۇعىنۋ ءۇشىن ونىڭ سالدارىن تۇسىنۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن. باستاپقىدا ديارەيا سيندرومى باسىم بولسا, قازىر جۇيكە-توك­سي­كا­لىق سيندرومى كوپ كەزدەسەدى. وسىنىڭ سالدارىنان ادامنىڭ ميىنا زاقىم كەلىپ, ەستە ساقتاۋ قابىلەتى ناشارلايدى. ادام كوروناۆيرۋسپەن اۋىرىپ شىققان سوڭ دا ونى پوستكوۆيدتىك سيندروم مازالايتىن بولادى. وسى سيندروم اسەرىنەن كوز جۇمعاندار دا كوپ. وسى ورايدا قالماي ەكپە الۋلارىڭىزدى, كوپشىلىك ورىن­دارعا بارماۋلارىڭىزدى سۇ­راي­مىن», دەدى.

ج.بەكشين رەسەي فەدەرا­تسيا­سىمەن ارادا ەكپە پاس­پور­تىن بىرگە مويىنداۋ تۋرالى كەلىسىم جوق بولعاندىقتان, شەكارادان وتكەن ازاماتتاردان 72 سا­عات­قا دەيىن جارامدى پتر-تەست نا­تي­جە­سى سۇرالاتىنىن ەسكە سالدى.

«دەرتتىڭ تومەندەۋ قارقىنى ساق­تالعان جاعدايدا ايدىڭ سو­ڭىندا تاۋلىگىنە ىندەت جۇق­تىر­عاندار سانى 300-دەن ازايادى دەپ بولجانىپ وتىر», دەدى ج. بەكشين.

باس سانيتارلىق دارىگەر ەپي­دە­ميالىق احۋالدىڭ تۇراقتانۋىنا حالىق­تىڭ يممۋن­دىق قاباتىنىڭ ءوسۋى سەبەپ بولدى دەپ ەسەپتەيدى. بۇل بۇگىندە 54%-دى قۇرايدى (ەكىنشى كومپونەنتپەن حالىقتىڭ رەسمي سانىنىڭ 45,8%-ى + جىل باسىنان بەرى اۋىرىپ جازىل­عان­داردىڭ 7,9%-ى ۆاكتسينالاندى). سونىمەن قاتار كۆي جاعدايلارىنىڭ تومەندەۋىنە كۆي ناۋقاستارى مەن بايلانىس­تا بولعان ادامداردىڭ قو­عام­دىق ورىندارعا بارۋىن شەكتەۋ­گە تىيىم سالۋ ىقپال ەتكەن. ين­فەك­تسيانىڭ تارالۋىن ازايتۋعا Ashyq جوباسى مەن جۇمىسى جانە ءۇي كارانتينىن بۇزۋشىلارعا قا­تىس­تى اكىمشىلىك شارالار, ۆاك­تسينالانباعان نەمەسە پتر-سىز قىز­مەتكەرلەردىڭ كۇندىز جۇ­مىس ىستەۋىنە تىيىم سالۋ اسەر ەتتى.

«بىراق بىزدە حالىقتىڭ تى­عىز­دىعى جوعارى جانە جال­عا­سىپ جاتقان ىشكى كوشى-قون جاع­دا­يىندا ۆاكتسينالانباعاندار دا كوپ. ازاماتتار شەكتەۋ شارالارىن بۇزۋدى جالعاستىرىپ, بەتپەردە كيمەيدى, الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتامايدى, سون­داي-اق جەكەلەگەن كاسىپكەرلەر Ashyq جۇيەسىنىڭ تالاپتارىن وتىرىك ورىندايدى», دەدى باس سا­ني­تارلىق دارىگەر.

وسى ارادا الماتىدا ەۋروپا ەلدەرى مەن رەسەيدەن كەلگەندەرگە باقىلاۋ كۇشەيتىلگەنىنە توقتالا كەتكەن ءجون. سەبەبى, كور­شى ەلدە ىندەت قايتا ءورشىپ تۇر. كوۆيد بويىنشا انتيرەكوردتار ەۋروپا جانە بالتىق ەلدەرىندە ورناتىلدى. وسىنداي جاعدايعا بايلانىستى, كولىكتەگى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ ەپيدەميولوگ ماماندارى وسى ەلدەردەن الماتى حالىقارالىق اۋەجايىنا كەلگەندەردى باقىلاۋدى كۇشەيتتى.

«رەسەي فەدەراتسياسىنداعى جاعداي كۇرت كۇردەلەنە ءتۇستى, ءبىز ەۋروپادان كەلگەندەرگە با­قى­­لاۋدى كۇشەيتتىك, قازىر اۋرۋ­­د­ىڭ كۇرت ءوسۋى بايقالادى. رۋ­مى­­نيادا, ۇلىبريتانيادا جانە بال­تىق ەلدەرىندە انتيرە­كو­رد جازىلدى. حالىق قازىرگى ۋاقىت­تا اينالىمداعى «دەلتا» نۇس­قا­سىنا تولىق ءمان بەرۋى كەرەك. ەگەر بۇرىن ديارەيا سياقتى كۆي سيمپتومى باسىم بولسا, بۇ­گىن­دە وعان نەيرو-توكسيكالىق سين­­دروم قو­سىلدى, بۇل ەستە ساق­­­تاۋ قابى­لە­تىنىڭ ناشارلاۋى. ­ناۋ­­قاستار ­اۋرۋحاناعا تۇس­كەن كەزدە ەسىن جوعالتادى. ميى زا­قىم­دانادى, اۋىرىپ جازىل­عان ادام­نان كوپكە دەيىن ىندەت بەل­گى­لە­رى قالمايدى», دەدى ج.بەكشين.

ء«الى كۇنگە دەيىن قاۋىپ ايما­عىن­دا قارتتاردىڭ جاعدايى قيىن ەكەنىن ۇمىتپاۋ قاجەت. ەڭ كوپ جۇقتىرعاندار – 20-39 جاس­­­­تاعى ازاماتتار, ولار اپتاسىنا جۇقتىرعانداردىڭ 28%-ىن قۇرايدى, 24%-ى – 40-59 جاس­تا­عىلار, 25%-ى – 60 جاستان اسقاندار. سوڭعى اپتادا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا اۋرۋ­شاڭدىقتىڭ 2,6%-عا وسكەنى بايقالادى», دەدى الماتىنىڭ باس ساني­تارلىق دارىگەرى.

ج.بەكشين قازىرگى كورونا­ۆي­رۋس­تىڭ «دەلتا» نۇسقاسى جايلاپ تۇرعاندا, ونىڭ ءورشۋىن باسۋ ءۇشىن يممۋندىق قاباتتى 80%-عا جەتكىزۋ كەرەكتىگىن قايتا-قايتا قا­پەرگە سالىپ وتىر. الايدا ۆاك­تسينالاۋدىڭ كۇندەلىكتى ءوسۋى 1%-دى قۇرايدى.

«قازىر يممۋندىق قابات 54%-دى قۇرايدى. ەگەر وسىنداي قار­قىن­دى ساقتاپ قالساق, وندا ۆاكتسينالاۋ مەرزىمى جىل سوڭىنا دەيىن سوزىلىپ, 70%-عا جەتۋى مۇمكىن», دەدى ج.بەكشين.

باس سانيتارلىق دارىگەر قا­زىر­گى كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» نۇسقاسىنىڭ وتە قاۋىپتى ەكە­نىن, الماتىدا وسىعان قاتىس­تى جاعدايدىڭ 95%-ىنىڭ تىركەل­گە­نىن, اۋىرىپ جازىلعاندار اراسىندا اعزانىڭ السىرەۋى مۇمكىن ەكەنىن, اسىرەسە سوڭعى ۋاقىتتا ىندەت جۇقتىرعانداردا جۇيكە-توكسيكالىق بەلگىلەرى باسىم ەكەنىن ەسكە سالدى.

الماتى