جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاۋعا قاشاندا دايىن
ENRC كومپانياسى 2014 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ قازاقستاندىق كاسىپورىندارداعى وندىرىستىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىلارىن ءوسىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. جالاقى بارلىق كاسىپورىندار بويىنشا ورتاشا ەسەپپەن 10 پايىزعا وسىرىلەتىن بولادى. بۇل شەشىم كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىنا سايكەس قابىلدانىپ وتىر. «ءوز جۇمىسىمىزدىڭ بارىسىندا ءبىز ارقاشان ەلباسى مەن ۇكىمەتتىڭ قولداۋىن سەزىنەمىز. وسىعان ءبىز ريزامىز. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جالاقىنى ءوسىرۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ورىنداي وتىرىپ, كورپوراتسيا تاعى دا ءبىر مارتە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنە جانە قازاقستان حالقىنىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە مۇددەلىلىگىن كورسەتتى», دەدى وسىعان بايلانىستى ENRC كورپوراتسياسىنىڭ نەگىزگى اكتسيونەرلەرىنىڭ ءبىرى الەكساندر ماشكەۆيچ. بۇگىنگى تاڭدا ENRC كاسىپورىندارىندا 75 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەسە, ونىڭ 69 مىڭى قازاقستان اۋماعىندا ورنالاسقان كاسىپورىندارىندا ەڭبەك ەتەدى. تەڭگە باعامىنىڭ تۇراقسىزدىعىنا بايلانىستى كومپانيا جالپى تاۋ-كەن ونەركاسىبى كەشەنى ءتارىزدى نەگىزگى ءونىم تۇرلەرىنە دەگەن باعانىڭ تومەندەۋىنەن تۋىنداعان جاعىمسىز باسەكەلەستىك جاعدايىندا جۇمىس ىستەدى. وسى ورايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ تەڭگە باعامىن وزگەرتۋ تۋرالى قابىلداعان شەشىمى كاسىپورىندار ەكونوميكاسىن تۇراقتاندىرۋعا, ياعني وڭىرلەر مەن جالپى ەلدىڭ دامۋىنا جاعىمدى ىقپال ەتۋگە باعىتتالعان شارا بولىپ تابىلادى. «ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ناعىز باعامىن بەلگىلەۋ ءبىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالارىمىزدى قايتا قاراۋعا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ENRC-ءدىڭ قازاقستاندىق كاسىپورىندارىنا كاپيتالدىق سالىمدار 2014 جىلى 750 ملن. اقش دوللارى كولەمىندە قاراستىرىلعان», دەدى ودان ءارى ءوز سوزىندە ا.ماشكەۆيچ. 2012 جىلى ەكونوميكالىق قيىن جاعدايدا ENRC قازاقستاندىق كاسىپورىندارداعى جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىن 20 پايىزعا وسىرگەن بولاتىن. كومپانيا ۇجىمدىق كەلىسىمشارتتارداعى مىندەتتەردى ورىنداۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋدا. جانە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋدا قولدان كەلگەن مۇمكىندىكتەردى جاساپ كەلەدى. ENRC توبىنىڭ وندىرىستىك اكتيۆتەرى نەگىزىنەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ورنالاسقان جانە ونىڭ قۇرامىنا مىنانداي كاسىپورىندار كىرەدى: «قازحروم» تۇك, جايرەم كبك, سوكولوۆ-سارىباي تاۋ-كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگى (سسكوب), «قازاقستان ءاليۋمينيى», قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى (قەز), ەۋرازيالىق ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسيا (ەەك), «شۇباركول كومىر» جانە ENRC Logistics. وسى كاسىپورىنداردا بۇگىندە 70 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىقتار ەڭبەك ەتۋدە. ناق وسى ماسەلەلەردى جان-جاقتى تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, الەكساندر ماشكەۆيچ ENRC-ءدىڭ الەۋمەتتىك باعدارلامالارى مەن كاسىپورىندارداعى جالاقى تولەۋدىڭ زاماناۋي جۇيەلەرى قىزمەتكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».«قازتسينك» ەڭبەكاقىنى كوتەرۋگە كەپىلدىك بەرەدى
ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر بارشامىزعا بەلگىلى. اتالعان جاعدايدا مەملەكەتىمىزدىڭ ازاماتتار الدىنداعى الەۋمەتتىك ءمىندەتتەمەلەردى ساقتاۋى جانە ورىنداۋى ۇلكەن ماڭىزعا يە. ءبىزدىڭ كومپانيامىز بۇل مىندەتتىڭ وزەكتىلىگىن ءجىتى تۇسىنەدى. سەبەبى, كومپانيامىز – ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن ۇجىمى بار ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى. الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋدىڭ نەگىزگى ەكى تەتىگى بار. ونىڭ ءبىر بولىگىن ۇكىمەت شەشەدى. ياعني, تۇراقتاندىرۋ قورى جانە بەلگىلەنگەن باعانى بەكىتۋ جۇيەسىن قولدانۋ ارقىلى حالىققا قاجەتتى الەۋمەتتىك-ماڭىزدى تاۋار ءتۇرلەرىنە باعا ءوسىمىنىڭ الدىن الاتىن ءىس-شارالار قابىلدايدى. ال ەكىنشى بولىگىن ەلىمىزدىڭ بيزنەس قاۋىمداستىعى شەشۋى ءمۇمكىن. بۇل – بيزنەس سەكتورىنىڭ قولىنان كەلەدى دەپ ويلايمىز. بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى ەلىمىزدە وسى ۋاقىتقا دەيىن ساتىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. «قازتسينك» كومپانياسى دا اتالعان باعدارلاما اياسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ءتۇرلى الەۋمەتتىك جوبالارعا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەڭبەكاقى كوتەرىلەتىنىن ايتتى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرمەن بىرگە ءىرى كاسىپورىنداردىڭ جەتەكشىلەرىنە, ونىڭ ءىشىندە ءوندىرىس, تاۋ-كەن سالاسىندا جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسىن 10 پايىزعا كوتەرۋگە شاقىردى. ءبىز ەلباسىنىڭ ۇندەۋىن قابىل الا وتىرىپ, اعىمداعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ «كازتسينك» كاسىپورنى توبى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋگە كەپىلدىك بەرەمىز. بۇل – ءبىزدىڭ ۇجىم قىزمەتكەرلەرىن قۋانتا وتىرىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرا تۇسەدى دەگەن سەنىمدەمىز. نيكولاي پوپوۆيچ, «قازتسينك» جشس باسقارما توراعاسى.جالاقىنى ءوسىرۋ ماسەلەسى شەشىلەدى
حالىقتىڭ قامىن قاشاندا ءبىرىنشى كەزەكتە ويلايتىن ەلباسىنىڭ كەشە ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا تاۋ-كەن, مەتاللۋرگيالىق, مۇناي-گاز سەكتورىنداعى جانە ۇلتتىق كومپانيالارعا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدى ۇسىنۋى ءوندىرىستى ءوڭىر جۇرتشىلىعى تاراپىنان زور ريزالىق تۋعىزدى. وتاندىق يندۋستريانىڭ قارا شاڭىراعى ءارى كوش باستاۋشىسى سانالاتىن ايماقتىڭ باسىم بولىگى وسى سالا ەڭبەككەرلەرى بولۋىنا بايلانىستى بۇل ۇسىنىس قۋانا قارسى الىنسا, ىلە ونى «ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ» اق العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قولداۋى كوڭىلدەن شىقتى. مۇنداي شەشىمدى اتالعان كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى ۆيدجاي ماحادەۆان مىرزا استاناداعى القالى جيىننان سوڭ مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتىڭ ۇجىمى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەزدەسۋدە ءمالىم ەتتى. وندا «ءبىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قالىڭ قاۋىمنىڭ مۇددەسىن كوزدەۋىن تۇسىنىستىكپەن قابىلداپ, ءوز ەركىمىزبەن 1 ءساۋىردەن باستاپ مەتاللۋرگتەر مەن شاحتەرلەردىڭ, بارلىق قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن 10 پايىزعا ارتتىرۋدى ۇيعاردىق», دەدى ول. كومپانيانىڭ اكىمشىلىك ديرەكتورى اندجەي ۆىپيح بۇدان ءارى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالعانداي, كاسىپورىن وندىرىسىندەگى كەيىنگى جىلدارداعى قيىن جاعدايعا قاراماستان ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەسى وڭتايىن تابۋعا بارلىق مۇمكىندىكتەردى قاراستىرۋ نازاردان تىس قالعان ەمەس. ەلباسىنىڭ قازىرگى قارجىلىق وزگەرىستەرگە سايكەس الەۋمەتتىڭ الۋەتىن ساقتاۋعا ۇندەۋى وعان مۇددەلەستىكتى كۇشەيتە تۇسكەنى اتالىپ, ۇلكەن قوزعاۋ سالىنعانى ايتىلدى. ءبىر ءتاۋىرى, سوڭعى ءۇش-ءتورت جىلداعى قيىندىقتاردىڭ بەتى قايتۋى بىلىنە باستاپتى. ماسەلەن, بىلتىرعى جىلدىڭ اياعى مەن بيىلعى جىلدىڭ باسىنداعى جۇمىس ىرعاعى ءوندىرىس تىنىسىن قالپىنا كەلتىرۋگە ۇمىتتەندىرەدى. ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن قالىپتاستىرۋعا, سىرتقى رىنوكقا ونىمدەر وتكىزۋدى ۇلعايتۋعا, باسەكەلەستىك قابىلەتتى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك كەڭەيگەن. كورشى ەلدەرگە سونىڭ ىشىندە, يرانعا ەكسپورت كولەمى ءوسىپ كەلەدى. كومپانيانىڭ كومبيناتتىڭ كۇش-قۋاتىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى ماقساتىنان اينىمايتىندىعى دا ورتاعا سالىنباي وتپەدى. بۇگىنگى نەگىزگى مىندەت – تابىستى تولىقتىرىپ, ەسەلەي ءتۇسۋ. تابىس مول بولۋىنا وراي بارلىق الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋى دە جەڭىل, ەڭبەككەرلەردىڭ جالاقىسى دا وسە تۇسپەك. قازاقستاندىق مەتاللۋرگيانىڭ الىبىنىڭ ادىمى الىمدى بولارىنا سەنىم نىق, دەدى ول. ءبىز وسى كەزدەسۋگە كەلگەن بىرنەشە مەتاللۋرگپەن تىلدەسكەنىمىزدە, سولاردىڭ ءبىرى – جاس گورنوۆويشى الىبەك الپىسبەكوۆ ايتقانداي, ەلدىگىمىز پەن بىرلىگىمىز, ەرلىگىمىز بەن ەڭبەگىمىز سىنالاتىن, سىنىنا ءجۇرىپ شىڭدالاتىن سىناق قازىر. «مەن جاس مامان رەتىندە ەلباسىنىڭ حالىققا قامقورلىعىن ءاردايىم جاقسى سەزىنەمىن. سونىڭ تاعى ءبىر ايعاعى – ەڭبەكاقىمىزدى كوتەرۋگە ءۇن تاستاۋى بولدى. راسى كەرەك, بۇلاي بولماعاندا كومپانيا ازىرگە ارەكەت جاساۋى بەيمالىم ەدى. ايانباي ەڭبەك ەتۋ ارقىلى ءوز يگىلىگىمىزدى ەسەلەۋ بىزگە دە مەرەيلى مىندەت», دەگەن ونىڭ ءسوزىن ارىپتەستەرى قوستاپ, تۇراقتى احۋالدىڭ ساقتالۋىنا ريزالىق ءبىلدىردى. قانشا دەگەنمەن قارجىلىق وزگەرىسكە, باعانىڭ ەپتەپ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى قوبالجۋ, ابىرجۋ ءبىلىنىپ تۇرعان كەزدە ەڭبەكاقىنىڭ وسپەكتىگى كوڭىلگە مول دەمەۋ ەمەس پە. بۇل ەلباسى ۇسىنىسىنىڭ ارقاسىندا دەپ بىلەدى مەتاللۋرگتەر مەن شاحتەرلەر. تالاي قيىندىقتى باستان وتكەرگەن قاجىرلى ەڭبەككەر قاۋىم ەرىك-جىگەرى وسى سىن شاقتى دا سالماقتىلىقپەن كوتەرە ءبىلۋدى سەزدىردى. 1930 جىلدان بەرى مىس ءوندىرىپ كەلە جاتقان «قازاقمىس» كومپانياسى ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ وزەگىن قۇرايدى. نارىقتىق كاپيتالداندىرۋ باعاسى 2012 جىلدىڭ اياعىنىڭ وزىندە 6,6 ملرد. اقش دوللارى بولعان كاسىپورىن باسشىلىعى دا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جالاقىنى كوتەرۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن قولدايتىندىعى كۇمانسىز. بۇل جونىندە ناقتى شەشىم ءدال كەشە قابىلدانا قويماعانىمەن, ەلباسىنىڭ ەڭبەك ادامىنىڭ جاعدايىن جاساۋعا قاتىستى ويى مىس وندىرۋشىلەردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان تۇسىنىستىك تاۋىپ وتىر. كومپانيا باسشىلىعى وسى ماسەلە بويىنشا تاياۋ كۇندەردە ارناۋلى مالىمدەمە جاساماقشى. ايقىن نەسىپباي, «ەگەمەن قازاقستان». تەمىرتاۋ.