اڭشىلىققا جانى قۇمار بابالارىمىز قىراننىڭ قىراعىلىعىنا عانا ەمەس, تازىنىڭ تەكتىلىگىنە اسا ءمان بەرگەن. جۇيرىك اتتىڭ جانىنا ەرتىپ ءجۇرىپ, قاڭجىعاسى مايلانىپ, قۇس قاناتى تالاتىن ۇلان-عايىر دالانى ەركىن شولعانى ەرتەگى ەمەس. جەتى قازىناعا بالاپ, جولدا قالدىرماس جولداسىنداي قادىر تۇتقانى دا امبەگە ايان. ء«يتتىڭ تەكتىسى – تازى» دەپ تانۋ قازاقى قالىپتى تۇسىنىكتەن تۋعان ءتامسىل. ءبىزدىڭ بۇگىنگى اڭگىمەمىز دە سول تۋرالى.
الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانىندا تازى وسىرۋمەن اينالىساتىن جانداردىڭ بارىن ەستىپ قۋانىپ قالدىق. مۇنى بەلگىلى جۋرناليست قانات ءبىرجانسال حابارلاسىپ ايتقاندا, يەسىنە قوڭىراۋ شالىپ ماقالامىزعا مازمۇن بولارىن جەتكىزگەن ەدىك. بۇل, اسىرەسە, مەدەت ازانباەۆتاي ازامات اۋىل اكىمى بولىپ ەڭبەك ەتەتىن سارىجاز اۋىلدىق وكرۋگىنە ءتان قۇبىلىس. تازا تۇقىمدى تازى وسىرۋمەن, باعۋمەن قوبىلاندى دۇيسەنبەك اتتى ازامات اينالىسىپ ءجۇر ەكەن. ونىڭ 3 جاسار «اقتابان» اتتى ارلان تازىسى بار. تۇلكى, بورسىق العان. «لاشىن» اتتى قانشىق تازىسى سوندايلىق قىراعى ءارى ىزكەسەر. قوبىلاندى 8 جاسىنان باستاپ تازى وسىرۋگە قۇمارتىپتى.
«قازاق قاسقىر الاتىن يت ىزدەيدى. سول ءۇشىن ءارتۇرلى ارەكەتكە بارىپ, نەبىر قاندى ارالاستىرادى. ءوزىم وسىعان قاتتى نارازىمىن جانە قارسىمىن. تازى – تازى بولۋى كەرەك, دۇرەگەيى – دۇرەگەي, توبەت – توبەت بولىپ قالۋى كەرەك. تازىنىڭ دا ءتۇر-ءتۇرى بار. جارعاق قۇلاق تازى, شاشاق قۇلاق تازى دەگەندەي. شاشاق قۇلاق پەن جارعاق قۇلاقتى ارالاستىرادى. ناتيجەسىندە, «تۇسىنىكسىز» يتتەر پايدا بولادى. ودان دا سوراقىسى – توبەتتى تازىعا سالۋ. مەنىڭشە, اتا-بابالار ۇستاعان تازىلار سالپاڭ قۇلاق, شاشاق قۇلاقتى, قۇيرىعى دوڭگەلەنە ويۋلانىپ, قايىرىلىپ تۇرادى. قۇيرىعىندا سەلدىر شاشاقتارى, كەيبىرىنىڭ اياقتارىندا بالاق جۇندەرى بولادى. مەن سونداي يتتەردى كورىپ وسكەنمىن. كەيىننەن نەشە ءتۇرلى يت پايدا بولا باستادى. ارابتىڭ ساليۋكيىنە, قىرعىزدىڭ تايعانىنا, اعىلشىننىڭ گرەيحاۋندىنا قولىمىز جەتتى. سولاردىڭ بارلىعى ارالاسىپ, تۇسىنىكسىز تۇقىم پايدا بولدى. بىلاي قاراساڭ تايعانعا, بىلاي قاراساڭ تازىعا ۇقسايدى. مۇنىڭ ءبارىن اكەم ۇيرەتكەن», دەيدى ق.دۇيسەنبەك.
2019 جىلى سول كەزدەگى رايىمبەك اۋدانىنىڭ اكىمى, مارقۇم جولان وماروۆتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن اتاقتى شالكودە جايلاۋىندا قىمىزمۇرىندىق ءىس-شاراسى, مالشىلاردىڭ تويى ءوتتى. سول تويدا ات بايگەسىنىڭ اراسىندا تازىلار جارىسى ءوتتى. بۇرىن-سوڭدى كورمەگەن سوڭ قىزىق ەكەن. اڭسارىمىز اۋا تاماشالاعانبىز. وزبەكستان, قىرعىزستان جانە قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن 56 تازىنىڭ اراسىنان قوبىلاندىنىڭ «اقتابانى» 1-ورىندى العان بولاتىن.
سارىجاز اۋىلىندا تۇراتىن جانات شادەنوۆ تە تازى وسىرۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. تازا تۇقىمدى سارى تازىسى – جەڭىمپاز. جانات كوك كۇشىكتى سوناۋ قاراعاندىدان اكەلگەن ەكەن. جالپى, قاسقىر الاتىن تۇقىم. جانات تا جاستايىنان تازى قۇمار بولىپ ءوسىپتى.
رايىمبەك اۋدانىندا جالپى جەتپىسكە تارتا تازا تۇقىمدى تازى بار ەكەن. ءار اۋىلدا يت جۇگىرتەتىن ازاماتتار بار. نارىنقول اۋىلىنان عاني, تەكەستەن سايانىش, قايناردان جانتەلى, تەگىستىكتەن تيمۋر اتتى ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرىن جەكە-جەكە تۇستەپ ايتۋعا دا بولادى. سارىجاز اۋىلىندا قوبىلاندى دۇيسەنبەك, جانات شادەنوۆ, بولات قونىسباي, عالىم تۇرسىنباي سەكىلدى تازى باپتايتىن جاندار ءوز ىشىندە دودالار ۇيىمداستىرىپ تۇرادى. جالپى, ولاردىڭ باستى ماقساتى – تازا تۇقىمدى تازىلاردى جوعالتىپ الماۋ. بۇل – جاقسى نيەت. جاقسى قۇبىلىس. ارى دا جالعاسا بەرەدى دەگەن ويدامىز.
ءيا, يت تە ەجەلدەن حالقىمىزدىڭ مالىنا قورعان, جانىنا جۇبانىش ءارى سەرىك بولىپ كەلەدى. ءيتتىڭ جاقسى قاسيەتتەرىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. الايدا قازاق حالقى ۇشقىر تازىمەن اڭ اۋلاپ, جاعدايىن جاقسارتىپ وتىرعان. قىران قۇس, ۇشقىر تازى, جۇيرىك ات – قازاقتىڭ شىنايى جولداسى, بار نيەتىن, ىقىلاس-پەيىلىن اۋدارا اينالىسقان دۇنيەلەرى بولدى. ءالى دە بولىپ كەلەدى. الايدا تازا قاندى تازىمەن اينالىساتىندار از. سونىڭ اسەرىنەن تازا تۇقىمدى ۇشقىر تازىلاردىڭ سانى ازايىپ كەتتى. سوندىقتان وسىنداي ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتۋىمىز كەرەك.