«قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى مەن «تەڭىزشەۆرويل» سەرىكتەستىگى قاراباتانداعى پوليپروپيلەن وندىرەتىن زاۋىتقا تەڭىز كەن ورنىنان پروپان جەتكىزۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا وتىردى.
پوليپروپيلەن وندىرەتىن زاۋىت – ەلىمىزدە قولعا الىنعان ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى. كەشەن قۇرىلىسى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن باستالعان بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا زاۋىت 90 پايىزعا دايىن. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قۇرىلىسى اياقتالادى دەپ كۇتىلۋدە.
قول قويىلعان قۇجاتقا سايكەس «تەڭىزشەۆرويل» جشس پوليپروپيلەن وندىرەتىن زاۋىتقا شيكىزات جەتكىزىپ تۇرادى. ونىڭ كولەمى جىل سايىن 550 مىڭ توننا پروپان فراكتسياسىن قۇرايدى. ال گاز جەتكىزۋ تەمىر جول ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. زاۋىتتا شيكىزات پروپاندى سۋتەكسىزدەندىرۋ قوندىرعىسىندا, پروپيلەن شىعارا وتىرىپ وڭدەلەدى. ودان كەيىن پوليمەرلەۋ قوندىرعىسىندا دايىن ءونىم – تۇيىرشىكتەلگەن پوليپروپيلەن الىنادى.
– تەڭىز كەن ورنىنان پروپان الۋ ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋدا ۇلكەن ماڭىزعا يە. بيىلدىڭ وزىندە سالىنىپ جاتقان گاز-حيميا كەشەنى شيكىزاتتىڭ العاشقى پارتياسىن قابىلداپ الادى. زاماناۋي زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن قالدى. 2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ءبىز ىسكە قوسۋ مەن رەتتەۋ جۇمىستارىن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. «قازمۇنايگاز» جانە «تەڭىزشەۆرويل» كومپانيالارى ون جىلدان بەرى تىعىز جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قول قويىلعان قۇجات –ۇزاقمەرزىمدى ءارى تۇراقتى سەرىكتەستىگىمىزدى ودان ءارى جالعاستىراتىنىمىزدىڭ ايقىن دالەلى, – دەيدى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى اليك ايدارباەۆ.
كەلىسىمشارتقا قول قويۋ راسىمىنە Chevron كورپوراتسياسى ەۋرازيالىق بيزنەس بولىمشەسىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى دجون بالتتس تا قاتىستى.
– بۇل – قازاقستان مۇناي-حيميا سالاسىن قولداۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمىزدى نىعايتۋعا قىزمەت ەتەتىن «تەڭىزشەۆرويل» مەن «قازمۇنايگاز» اراسىنداعى سەرىكتەستىكتىڭ ماڭىزدى كەزەڭى. ءبىز قازاقستاننىڭ مۇناي-حيميا سالاسىنىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قارايمىز. ەلدىڭ وندىرىستىك جانە ەكونوميكالىق دامۋىنا ودان ءارى ىقپال ەتەتىن جوبالار بويىنشا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن جانە «قازمۇنايگازبەن» تىعىز ىنتىماقتاستىققا قۇرىلعان جۇمىسىمىزدى جالعاستىراتىن بولامىز, – دەيدى «تەڭىزشەۆرويلدىڭ» باس ديرەكتورى كەۆين لايون.
ەسكە سالا كەتەيىك, پوليپروپيلەن وندىرەتىن زاۋىت قازاقستانداعى تولىقتاي تسيفرلانعان العاشقى كاسىپورىن بولماق. بۇل ءوز كەزەگىندە زاۋىتتاعى بارلىق پروتسەستى اتىراۋ قالاسىنان قاشىقتان باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بارلىق فيزيكالىق جۇمىستى روبوتتار اتقارادى. ال پروتسەستى «اقىلدى» تسيفرلى بەينەباقىلاۋ ارقىلى وپەراتورلار باسقارماق.
بۇدان بولەك, كاسىپورىندا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىنىڭ پايدالانىلاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. زاۋىتتا سۋدى سالقىنداتۋدىڭ تۇيىق تسيكلى قولدانىلادى. ياعني بارلىق اعىن سۋ تازارتۋدان ءوتىپ, زاۋىتقا تۇزسىزداندىرىلعان, مينەرالسىزداندىرىلعان, ورتكە قارسى پايدالانىلاتىن سۋ تۇرىندە قايتارىلادى. بۇل جالپى سۋدى پايدالانۋ كولەمىن ەداۋىر ازايتادى.
جوبانى ىسكە اسىرۋعا بارلىعى 3 500 ادام جانە 100-گە جۋىق تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. كاسىپورىن پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن 600-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.
زاۋىت پوليپروپيلەنگە دەگەن ىشكى سۇرانىستى وتەپ قانا قويماي, ءوز ءونىمىن ەكسپورتقا دا شىعارماق. جالپى, زاۋىت وندىرەتىن ءونىم كەلەشەكتە قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى, اۆتوموبيل ونەركاسىبى سياقتى ارالاس سالالاردىڭ دامۋىنا جانە جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ۇلعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزبەك.
زاۋىت جىلىنا 550 مىڭ تونناعا دەيىن پوليپروپيلەن وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. باستاپقى كەزەڭدە پوليپروپيلەننىڭ 11 ءتۇرى شىعارىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بولاشاقتا ءونىم ءتۇرى 65-كە دەيىن ۇلعايتىلادى. پوليپروپيلەن ماشينا جاساۋ, مەديتسينا سالاسىندا, ەلەكتر تەحنيكاسى, قۇبىر مەن تۇرمىستىق تەحنيكا شىعارۋدا كەڭىنەن قولدانىلادى. مىسالى, پوليپروپيلەننىڭ 500 مىڭ تونناسىنان 254 ملرد مەديتسينالىق بەتپەردە نەمەسە 3 145 شاقىرىم پوليپروپيلەن قۇبىرىن شىعارۋعا بولادى.