قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن قايتسەك كەڭەيتەمىز, ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە ءتۇرلى پىكىر-ۇسىنىس ورتاعا سالىنىپ جاتادى. سونىڭ ءبىرى الەمدىك دەڭگەيدەگى كينوكارتينالاردى جاس ۇرپاقتىڭ انا تىلىندە تاماشالاۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋ دەر ەدىك.
الايدا مۇنداي اۋقىمدى جوبالارعا قىرۋار قارجى جۇمسالاتىنى ءسوزسىز. سايتتاردىڭ بىرىنەن جالعىز ءبىر عانا كينوكارتينانى قازاق تىلىنە اۋدارۋ ءۇشىن كەم دەگەندە 40 ملن-عا جۋىق تەڭگە جاراتىلادى دەگەندى وقىدىق. ماماندار دوللار قۇنى قۇبىلىپ تۇرعان تۇستا بۇل سوما مۇنان كەيىنگى ۋاقىتتا ارتپاسا كەمىمەيتىنىن ايتادى. ماسەلەن, «بولاشاق» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ «وزىڭنەن باستا» جوباسى اياسىندا قازاقشاعا اۋدارىلعان «مۇزدى ولكە 2» (اقش) شىم-شىتىرىق مۋلتفيلمىنە 50 ملن تەڭگە جۇمسالىپتى. سوعان قاراماستان «بولاشاق» كورپوراتيۆتىك قورى مەن «مەلومان» كومپانياسى اتسالىسۋىمەن قىرىققا جۋىق ءمۋلتفيلمنىڭ قازاق تىلىنە دۋبلياجدالۋى – بالاۋسا بالاپاندار ءۇشىن ايتارلىقتاي مول قازىنا. ولاردىڭ اراسىندا Walt Disney سەكىلدى ايتۋلى ستۋديانىڭ دا فيلمدەرى بار. الايدا قازاق كينوسىنداعى سوڭعى ون جىل مەرزىمگە كوز تىكسەك, تارجىمالانعان فيلمدەر سانى اسا كوپ ەمەس. قازاقتىڭ وزىندەي كەڭ جايلاۋ تىلىنە ءزارۋ كورەرمەن بۇگىنگى تاڭعا دەيىن دەۆيد ناتتەر, الان تەيلور, الەكس گرەيۆز, فەدەريكو فەلليني, ۆيتتوريو دە سيكا, كلود شابرول, فرانسۋا تريۋففو, اكيرا كۋروساۆا سەكىلدى الەم تانيتىن مايتالمان رەجيسسەرلەردىڭ كلاسسيكالىق تۋىندىلارىمەن تانىس ەمەس.
قازىر جۇرتشىلىق كەز كەلگەن ءفيلمدى كوبىنە ينتەرنەت ارقىلى تاماشالاۋ مۇمكىندىگىنە يە. بۇل رەتتە تاعى دا وپىناتىن تۇستارىمىز كوپ. ماسەلەن, وتاندىق «كينو كور» (تەلەحيكايالار مەن مۋلتفيلمدەردى, ترەيلەردى جانە ت.ب. كونتەنتتەردى بولىسەتىن قازاق ءتىلدى جوبا) سايتىنداعى قازاقشاعا اۋدارىلعان شەتەلدىك فيلمدەر توپتاماسىندا نەبارى 146 فيلم مەن 92 مۋلتفيلم عانا بار ەكەن. ال ەسەسىنە شەتەلدىڭ Fmovies, CartoonHD, MovieTV4U, Zmovie.TV, «كلاسسيك سينەما ونلاين», MoviesPlanet, Just Click To Watch, IGLO, Movie Tube Online, Watch-movies-online, GoMovies, Solarmovie سياقتى ت.ب. سايتتارى كينوكارتينالار توپتاماسى جاعىنان الەمدە كوش باستاپ تۇر دەسەك, ارتىق ايتقانىمىز ەمەس. سونداي-اق تمد-داعى ەڭ ءىرى ونلاين-كينوتەاتر – Ivi-ءدىڭ اۋديتورياسى اي سايىن 48 ميلليوننان استام كورەرمەندى قۇرايدى. ينتەرنەت قولدانۋشىلار اي سايىن 70 ميلليوننان استام ساعاتىن ivi-دە وتكىزەدى دەگەن دەرەكتەر دە ۇلكەن ويعا جەتەلەيدى. مۇندا 60000-نان اسا (تەلەحيكايالار, مۋلتفيلمدەر مەن فيلمدەر) تۋىندى ۇسىنىلادى. بىراق ايىبى – باسقا تىلدە. وسىدان كەلىپ, وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە قازاقستاندىق كورەرمەندەر گولليۆۋد, بولليۆۋد سياقتى الپاۋىت كينوكومپانيالاردىڭ تۋىندىلارىن كوبىنە ورىس تىلىندە كورۋگە ءماجبۇر. كينو – تاربيە قۇرالى دەسەك, قازاق ءتىلىنىڭ قازىرگى احۋالىنداعى تۇيتكىلدەردىڭ ءبىر ۇشىن كينو تىلىنەن ىزدەگەن ابزال. جاستار, مەكتەپتەگى بالالار نەگە قازاقشا سويلەمەيدى دەۋىمىزدىڭ كىلتيپانى دا وسىندا. كينو ءتىلى قۇدىرەتتى. سوندىقتان شەتەلدىك فيلمدەرگە دەيىن قازاقشا سويلەتۋ باستى مىندەتتىڭ ءبىرى ەكەنى داۋسىز.
«قازىرگى تاڭداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – كينوتەاترلاردا كورسەتىلەتىن قازاق تىلىندەگى فيلمدەر سانىنىڭ تىم جۇتاڭدىعى, ءتىپتى جوقتىڭ قاسى ەكەندىگى. بولعان كۇننىڭ وزىندە پرايم-تايم كەزىندە قويىلمايدى. ءتىپتى قازاق تىلىندە دىبىستالعان شەتەلدىك فيلمدەردىڭ جاعدايى دا ءدال وسىنداي. ماسەلەن, 2019 جىلعى ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا «ويىنشىقتار حيكاياسى-4» انيماتسيالىق ءفيلمىن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ كينوتەاترلارى 95 رەت ء(بىر كۇندە) كورسەتتى. ونىڭ تەك التى سەانسى عانا قازاق تىلىندە بولدى. وسى تەكتەس جاعدايلار وتە ءجيى كەزدەسەدى. سونداي-اق كينوتەاترلاردا حالىققا ۇسىنىلىپ جۇرگەن ءونىمنىڭ تەك 3 پايىزى عانا – قازاق فيلمدەرى», دەيدى بەلگىلى كينوتانۋشى ءنازيرا راحمانقىزى. مۇنىڭ سەبەبىن مامان ەلىمىزدەگى كينوتەاترلاردىڭ جەكەمەنشىكتىڭ قولىنا ءوتىپ كەتۋىمەن تۇسىندىرەدى. ولاردىڭ قوجايىندارى قازاق ءتىلدى فيلمدەردىڭ پرايم-تايمعا قويىلماۋىن «قازاق ءتىلدى كورەرمەن جوق, ولاي بولسا سۇرانىس تا جوق» دەگەن سىلتاۋعا ىسىرا سالاتىنىن العا تارتادى. الايدا ءىس جۇزىندە بۇل ۇستانىم شىندىققا جاناسا بەرمەيتىنىن تىلگە تيەك ەتكەن ونەرتانۋشى: «2018 جىلى حان شاتىر مەن Mega Silk Way-دە ەۋرازيا حالىقارالىق كينوفەستيۆالى اياسىندا «مۇزبالاق» پەن «كۇلتەگىن» مۋلتفيلمدەرى كورسەتىلدى. ورىن جەتپەگەن بالالار باسپالداق پەن ەكران الدىنا جينالىپ قارادى. ەكى كۇندەگى كورسەتىلىم بويىنشا بالالاردىڭ سانى بىرنەشە مىڭنان اسىپ كەتتى», دەيدى. ەندەشە, كينونى مەملەكەتتىك ءتىلىمىز ۇستەمدىك قۇرىپ تۇراتىن بىردەن-ءبىر سالاعا اينالدىرۋ – ۋاقىت تالابى.