سەمەيدە پوليگوننىڭ جابىلۋىنا ارنالعان كورمە وتۋدە

كورمەنى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى - ەلباسى كىتاپحاناسى شىعىس قازاقستان وبلىسى مەن سەمەي قالاسى اكىمدىكتەرىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىردى.

ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات قۇتتىقتاۋ سوزىندە پوليگوننىڭ جابىلۋى مەن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەنىن اتاپ ءوتتى.

«بيىل سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 30 جىل تولىپ وتىر. تاريحي وقيعانىڭ قازاقستاندىقتار ءۇشىن ورنى ەرەكشە. الاشوردانىڭ استاناسى, اباي, شاكارىم, مۇحتار اۋەزوۆ سىندى ابىرويلى ازاماتتاردىڭ قاسيەتتى ولكەسى اتانعان سەمەي جەرى جيىرماسىنشى عاسىردا جان تۇرشىگەرلىك سىناققا ۇشىراپ, كسرو-نىڭ نەگىزگى يادرولىق پوليگونىنا اينالدى. 40 جىلدىڭ ىشىندە سەمەي دالاسىندا 456 يادرولىق جارىلىس جۇرگىزىلدى. پوليگوننىڭ جەرىمىزگە, حالقىمىزعا تيگىزگەن زيانى وراسان زور. 1991 جىلى قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.اە نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن پوليگون جابىلدى. تاريحي ءسات سەمەيلىكتەر مەن جالپى قازاقستاندىقتارعا عانا ەمەس, بۇكىل ادامزات ءۇشىن ماڭىزدى وقيعاعا اينالدى. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ يادرولىق قارۋعا قارسى باستامالاردى ىلگەرىلەتۋ جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ بويىنشا ەلباسىنىڭ ساياساتىن جالعاستىردى.  مەملەكەت باسشىسى 2019 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 74-سەسسياسىندا يادرولىق قارۋدان ازات الەمگە قول جەتكىزۋ قازاقستاننىڭ نەگىزگى باسىمدىعى بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى», دەدى ول.

سونىمەن قاتار اباي اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى گۇلنار جىگىتباەۆاعا ەلباسى كىتاپحاناسى قورىنىڭ باسىلىمدارىن تارتۋ ەتتى.

ەكسپوزيتسيا قازاقستان تاريحىنان سىر شەرتەتىن ەلباسى كىتاپحاناسى قورىنداعى ارحيۆتىك ماتەريالدار, جادىگەرلەرمەن مەن كىتاپتار كەشەنىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنادى. قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ىسىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن بەرىلگەن حالىقارالىق ماراپاتتارى كورمەدە ەرەكشە ورىن الادى.

كورمە تۇساۋكەسەرىندە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات مۋحامەدچينوۆ قازاقستاننىڭ ادامزاتتى يادرولىق قارۋدان ازات ەتۋگە جانە جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋعا باعىتتالعان  ساياساتىن حالىقارالىق قوعامداستىق مويىندايتىنىن ايتتى.

«ناتيجەسىندە بۇل سالاداعى ەلىمىزدىڭ جاھاندىق كوشباسشىلىعىن نىعايا ءتۇستى. بۇۇ مىنبەرىنەن, حالىقارالىق فورۋمداردان, سونداي-اق يادرولىق دەرجاۆا باسشىلارىمەن جەكە كەزدەسۋلەردەن وسى ۇستانىمداردى تۇبەگەيلى جانە دايەكتى تۇردە قورعاعان ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ءرولى ەرەكشە», دەدى ول.

سەمەيدەن كەيىن نەۆادا, نوۆايا زەمليا, لوبنور, مۋرۋروا قالالارىنداعى پوليگوندار جابىلدى. سوندىقتان بۇۇ باس اسسامبلەياسى 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق كۇرەس كۇنى دەپ جاريالادى. 

«قازىرگى گەوساياسي تۇراقسىزدىقتا, ەلدەر قارۋ-جاراقپەن ساناسىپ, يادرولىق قارۋمەن جارىسىپ جاتقان تۇستا قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋ يدەياسىنىڭ اۆتورى ءارى جاھاندىق بىتىمگەر رەتىندە ءرولى ەرەكشە ماڭىزدى. وسى ورايدا ۆاشينگتوندا 2016 جىلعى 31 ناۋرىزدا ن.ءا. نازارباەۆ ۇسىنعان «مانيفەست. الەم. XXI عاسىر» اتتى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بايانداماسى وزەكتى. قۇجات باس اسسامبلەيا مەن بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ رەسمي قۇجاتى مارتەبەسىن الدى», دەپ جازادى ەلباسىنىڭ كىتاپحاناسى.

«ماڭىزدى شەشىمدەر كەزەڭى» كورمەسى ءۇش بولىمنەن تۇرادى:

1. «سەمەي قاسىرەتى» ءبولىمى كورەرمەندەردىڭ نازارىنا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ قىزمەتىمەن بايلانىستى جاعدايدىڭ بارلىق قايعى-قاسىرەتىنە تولى ماتەريالداردى ۇسىنادى;

2. «ەلباسىنىڭ يادرولىق قارۋسىز الەم جولىنداعى باستامالارى» بولىمىندە كىتاپحانا, ارحيۆ, مۋزەي قورى ماتەريالدارىنىڭ نەگىزىندە ەلباسىنىڭ يادرولىق قاتەردەن ازات الەمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان باستامالارى كورسەتىلگەن;

3. «بەيبىت اتومعا قۇقىق» ءبولىمى ەلباسىنىڭ اتومدى بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ يدەياسىن ناسيحاتتاۋ جانە يادرولىق تەحنولوگيالاردى تاراتۋعا قاتىستى قاۋىپسىزدىك شارالارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى قىزمەتى تۋرالى ارحيۆ ماتەريالدارىنىڭ, مۋزەي ەكسپوناتتارىنىڭ جانە كىتاپتاردىڭ كەشەنىن بىلدىرەدى.

«ماڭىزدى شەشىمدەر كەزەڭى» كورمەسى 2021 جىلدىڭ 27 قىركۇيەگىنە دەيىن جالعاسادى. ونىڭ ماتەريالدارىمەن ەلباسى كىتاپحاناسى رەسمي سايتىنىڭ «كورمەلەر» بولىمىندە تانىسۋعا بولادى.