جۋىردا جالاعاش اۋدانىندا تۇراتىن وقىرمانىمىزدان حات الدىق. زەينەتكەر ۇستاز ءماريا حانزاداقىزى ءوز حاتىندا ءىرى ءوندىرىس ورىندارى جوقتىڭ قاسى سانالاتىن اۋدانداعى جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن كوتەرىپتى. اۋداندا ماماندىق الىپ كەلگەن قانشاما جاس ۇيىندە وتىر نەمەسە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى تاۋىپ بەرگەن ۋاقىتشا جۇمىستى مالدانىپ ءجۇر.
سولاردىڭ ءبىرى – حات اۆتورىنىڭ ۇلى باقداۋلەت حانزاداەۆ. ول وسىدان ەكى جىل بۇرىن وبلىس ورتالىعىنداعى مەديتسينالىق كوللەدجدى ءبىتىرىپ, تاجىريبەدەن دە وتكەن. بىراق قازىر ديپلومدى ساندىققا سالىپ قويىپ, ورتالىق بەرگەن ماۋسىمدىق جۇمىستا ءجۇر.
«سونداعى الاتىن ايلىعى ءبىر اياقكيىمگە جەتپەيدى. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى ءوز ماماندىعى بويىنشا جىبەرۋگە قۇزىرلى ەمەس. جاپ-جاس ءبىلىمى بار قىز-جىگىتتەردىڭ كوشەدە قوقىس تازالاپ جۇرگەنىنە قارنىم اشادى. ەمحانا باس دارىگەرىنە بىرنەشە رەت جۇمىس سۇراپ باردىم. مەنى ء«بىر ورىنعا ءۇش-ءتورت ادامنان كەلەدى, جۇمىس جوق» دەپ شىعارىپ سالىپ, ارتىنشا تالاي ادامدى قابىلداعانىن كورىپ وتىرمىن. بالام ەكەۋمىز عانا تۇرامىز, اسىراۋشىمىز جوق, ياعني الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىمىز. سايلاۋلاردىڭ قارساڭىندا ء«بىز بىرگەمىز!» دەپ ۇراندايتىن پارتيالاردان دا كوڭىلىم قالدى», دەيدى حات يەسى.
حات يەسى كوتەرىپ وتىرعان ماسەلە – جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ قازىر وبلىستاعى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالعانى راس. جۋىردا وبلىس اكىمدىگى جانىنداعى جاستار ىستەرى جونىندەگى كەڭەس وتىرىسىندا ايماقتا قازاقستان رەسپۋبليكاسى جاستارىن قولداۋ جونىندەگى 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى باياندالدى. بۇگىندە ايماقتا 14 پەن 28 جاس ارالىعىنداعىلاردىڭ سانى 176 300 ادام. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,2% بولسا, NEET ساناتىنداعى جاستار 8,3%-دى قۇرايدى. جيىندا مامانداردى مۇقيات تىڭداعان وبلىس اكىمى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا ءتيىستى باسقارمالارعا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىن ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردى ماماندىقتارىنا سايكەس جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا تاپسىرما بەردى.
جالپى, سىر بويى جاستارىن رەسەيدەگى جەتەكشى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ تاجىريبەسى 2014 جىلدان بەرى بار. وسى كۇنى وبلىس اكىمدىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى مەموراندۋمعا سايكەس ماسكەۋ مەن سانكت-پەتەربۋرگتىڭ 4 جوعارى وقۋ ورنىندا 212 جاس ءبىلىم الىپ جاتىر. رەسەي ۇكىمەتىنىڭ گرانتى نەگىزىندە سول ەلدىڭ تەحنيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىن تامامداعانداردىڭ العاشقى لەگى «سكز-ۋ», «قىزىلوردا جارىعى», «انسار سەرۆيس», «تەپلوتەحنيك» سەرىكتەستىكتەرى مەن مامانداندىرىلعان مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە جۇمىسقا ورنالاسقان. ودان كەيىنگىلەر دە جەرگىلىكتى كاسىپورىندارعا ورنالاسىپ, مامان اتانىپ جاتتى.
– بىلتىر 20-25 بالانى جۇمىسقا ورنالاستىردىق. بيىل ديپلوم العان 77 تۇلەكتىڭ 17-ءسى ماگيستراتۋراعا ءتۇسىرۋدى جوسپارلاعانى انىقتالدى. جيىرما شاقتى جاستىڭ جۇمىس تاپقانى, ۇيلەنگەنى, باسقا ايماققا كوشىپ كەتكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. قالعان 40 تۇلەكتى جەرگىلىكتى مەكەمەلەرگە ورنالاستىرۋ ءۇشىن كەلىسىمدەر جاسالىپ جاتىر, – دەيدى وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ جاستارمەن جۇمىس جونىندەگى ءبولىمىنىڭ باسشىسى نۇركەن مىقباسوۆ.
بيىل وقۋ بىتىرگەن تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىنشا وبلىستاعى مۇناي, ۋران وندىرەتىن كومپانيالارعا, باسقا دا ءىرى كاسىپورىندارعا ۇسىنىس حات جولدانىپتى. جۋىردا 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىزدىڭ ايماققا ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە سولتۇستىك وڭىردەن كەلگەندەر دە وسى جاستارعا نازار اۋدارىپتى.
كەيبىر ماماندىق يەلەرىنە ساي جۇمىستىڭ وبلىس تۇرماق, رەسپۋبليكادا سيرەك كەزدەسەتىنى دە قيىندىق تۋعىزىپ وتىر. تابىلعان جۇمىستى مىسە تۇتپايتىنداردىڭ كەزدەسىپ قالاتىنىن دا جاسىرۋعا بولماس. بىراق مامانداردىڭ سوزىنەن اڭعارعانىمىز, ءتاپ-ءتاۋىر باستامانىڭ جالعاسىپ كەتۋىنە باستى كەدەرگى وسى ماسەلەمەن ناقتى اينالىساتىنداردىڭ انىقتالماعانىنان بولىپ وتىرعان سياقتى. بىرنەشە باسقارماعا تەڭ بولىنگەن مىندەتتىڭ سوڭى «سەن سالار دا مەن سالار, اتقا جەمدى كىم سالارعا» اينالىپ كەتكەندەي اسەر قالدىرىپ وتىر.
وسىدان دا وبلىس اكىمى جاستار ىستەرى جونىندەگى كەڭەس وتىرىسىندا وسى ماسەلەگە باسا نازار اۋدارىپ, رەسەيدەن وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەپ, بەكىتۋگە ەنگىزۋدى تاپسىردى. سونىمەن بىرگە جوعارى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارىن تامامداعانداردى ءتيىمدى جۇمىسپەن قامتۋ ماقساتىندا تەحنيكالىق, كاسىپتىك جانە جوعارى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ماماندىقتارى بولىنىسىنە تالداۋ جۇرگىزىپ, ەڭبەك نارىعىنا قاجەتتى ماماندىقتار تىزبەسىن قايتا جاساقتاۋ قاجەتتىگى باسقارما باسشىلارىنىڭ نازارىنا سالدى.
اكىم بەرگەن تاپسىرمانىڭ مەجەلى مەرزىمى دە ءوتىپ بارادى. ەسىتۋىمىزشە, كورشى مەملەكەتتەن وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى جاسالىپ تا قويىپتى. بىراق بۇل باستاما وقۋىن ءبىتىرىپ كەلگەنىمەن, جۇمىسقا ورنالاسا الماي تالاي جەردە مەسەلى قايتقان جاستارعا جول اشا ما؟
قىزىلوردا