قوعام تىنىشتىعىن كۇزەتەدى

ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري كەڭەسىنىڭ حاتشىسى ساۆەردين يميروۆ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ وتىز جىلدىق مەرەي­تويىن ۇلتتىق ۇلان سارباز­دارى زور ىقىلاسپەن قارسى الىپ وتىرعانىن جەتكىزە كەلىپ: «حال­قى­مىزدىڭ ازاتتىق جىلدارىن­داعى باستى بايلىعى – تۇراق­تىلىق, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم. بۇل قۇن­دىلىقتاردى جانە قو­عامدىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن ەل قورعانى – ۇلتتىق ۇلان قۇرىلدى. ولار قوعام مەن مەم­لەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن, ازامات­تارىمىزدىڭ بوستاندىعى مەن قۇ­قىعىن, قىلمىستىق جانە باسقا دا زاڭعا قايشى ارەكەتتەردەن قور­عايدى. ۇلتتىق ۇلاننىڭ قاتار­ىندا قىزمەت ەتۋ ول ۇلكەن ابىروي مەن قۇرمەت», دەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا, اسكەردە قىزمەت ەتۋگە بارلىق قاجەتتى جاع­داي جاسال­عان. اسكەري قىزمەتشىلەر لايىقتى جالاقىمەن, ءتۇرلى الەۋمەتتىك كومەك­تەرمەن جانە باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وسىلايشا, ۇلتتىق ۇلان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ بىرىڭعاي جۇيە­سىنە ەنە وتىرىپ, جەكە ادامنىڭ, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋگە, ادامنىڭ جانە ازا­ماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستان­دىعىن قىلمىستىق جانە وزگە دە قۇقىقتىق قول سۇعۋشىلىق­تان قورعاۋعا ارنالعان. بۇگىندە ۇلت­تىق ۇلانعا زاڭمەن 9 مىندەت جۇك­تەلىپ وتىر. ولار 12 ستراتەگيالىق جانە 3 اسا ماڭىزدى مەملەكەتتىك نى­سان­دى كۇزەتەدى. سونداي-اق قىل­مىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ 42 مەكەمەسىن ءجىتى قاداعا­لاۋ­دا ۇستايدى. بۇدان بولەك سوتتال­عان­دار مەن قاماۋعا الىنعان ادامداردى تەمىر جول جانە اۆتومو­بيل كولىگىمەن تاسىمالدايدى. جوعارعى جانە اسكەري سوتتاردىڭ وتىرىستارىندا دا ۇلتتىق ۇلان­نىڭ جاۋىنگەرلەرى قوعامدىق ءتارتىپتى قاداعالايدى.

«جەكە قۇرام ەلىمىزدىڭ 19 قالا­سىندا قوعامدىق ءتارتىپتى كۇزەتەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, وتكەن جى­لى كوشە قىلمىسى 52,2%-عا ازاي­دى. وسى جىلعى العاشقى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا ۇلاندىق اسكەري جاساقتار كۇشىمەن 3761 قۇقىق بۇزۋشى قۇرىقتالعان. سونىڭ ىشىندە 276 ادام قىلمىستىق بەلگىلەرگە قاتىسى بار دەگەن دەرەكپەن ۇستالعان. سونىمەن بىرگە 25 دانا سۋىق جانە اتىس قارۋى تاركىلەندى. مەملەكەت پايداسىنا 2 ملن تەڭگە مولشەرىندە ايىپپۇل ءوندىرىپ الىندى», دەدى ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري كەڭەسىنىڭ حاتشىسى.

س.يميروۆ ۇلتتىق ۇلان اسكەري قىز­مەتشىلەرىنىڭ قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە قاتىسۋىنسىز بىردە-ءبىر ءىرى حالىق­ارالىق, قوعامدىق-ساياسي, سپورت­تىق جانە باسقا دا بۇقارالىق ءىس-شا­رالار وتكىزىلمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل تىزىمدە V استانا ەكونو­مي­كالىق فورۋمى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشى­لارى­نىڭ سەزدەرى, 2010 جىلعى ەقىۇ ءسامميتى, 2011 جىلعى ازيا ويىندارى جانە تاعى باسقالار بار.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى اياسىندا ۇلتتىق ۇلاندا اس­كەر­لەردى ۆاكتسيناتسيالاۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇگىندە جەكە قۇرام­نىڭ 34%-ىنا ەكپە ەگىلدى. بۇل تۋرالى ۇلتتىق ۇلاننىڭ ءباسپا­سوز حاتشىسى رۋسلان جان­گۋلين مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىن­شا, اسكەردەگى ۆاكتسيناتسيالاۋ ناۋقانىن وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىندا اياقتاۋ جوس­پارلانىپ وتىر. «اسكەرلەر پوليتسيا دەپارتامەنتتەرىنىڭ ەمحانالارىندا جانە جەرگىلىكتى جەرلەردىڭ ەمحانالارىندا ەگىلۋدە. مۇنىڭ بارلىعى ەرىكتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق مەرزىمدى قىزمەتتەگى ساربازدار دا ۆاكتسيناتسيادان ءوتىپ جاتىر», دەدى ر.جانگۋلين.

بۇل رەتتە س.يميروۆ اسكەري قىز­مەتشىلەردى ۆاكتسيناتسيالاۋ ۇلتتىق ۇلان باسشىلارىنىڭ ەرەكشە باقى­لاۋىنا الىنعانىن العا تارتىپ وتىر. بۇگىندە 10 608 ادام ۆاكتسينانىڭ 1-ءشى كوم­پو­نەنتىن, 606 ادام 2-ءشى كومپو­نەنتىن الىپ ۇلگەرگەن ەكەن. ۆاكتسي­ناتسيالاۋ جاۋىنگەرلەردىڭ كۇندەلىكتى مىندەتتەردى اتقارۋ ەرەكشەلىگىنە قاراي جۇرگىزىلىپ, ەكپە جۇمىسى كەستە بويىنشا ءوتىپ جاتىر. سونداي-اق جۋرناليس­تەرمەن جۇزدەسۋ بارىسىندا شاقىرۋ جانە جاساقتاۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى فارحات ايدارباەۆ ەلىمىزدە اس­كەر­گە شاقىرۋ ناۋقانى ءوتىپ جات­قا­نىن جانە ۇلتتىق ۇلان جاۋ­ىن­­گەر­لەرىنە قانداي تالاپتار قو­يىلاتىنىن ايتىپ ءوتتى.

«18-27 جاس ارالىعىنداعى ەل ازاماتتارى جىلىنا ەكى رەت كوك­تەمدە جانە كۇزدە اسكەرگە شاقىرى­لادى. قازىرگى كەزدە شەكارا قىزمەتى مەن قورعانىس مينيسترلىگىنە اسكەر­گە شاقىرۋ ءجۇرىپ جاتىر. اس­كەرگە شاقىرىلۋشىلاردى ىرىك­تەۋ جانە الدىن الا زەردەلەۋ ءۇشىن ۇلتتىق ۇلانداعى اسكەري بولىمدەردىڭ وكىلدەرى تارتىلادى. قۇرامدى جاساقتاۋ بارىسىندا نەگىزى ورتا ءبىلىمى بار ازاماتتار ىرىكتەلەدى. بۇل رەتتە, زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپكە ساي­كەس, بۇرىن سوتتالعان نەمەسە قىلمىستىق پروتسەستىك كودەكستىڭ 35-بابىنىڭ تارماقتارىنا سايكەس جاۋاپتىلىقتان بوساتىلعان ازاماتتار اسكەرگە شاقىرىلمايدى. سون­داي-اق اسكەرگە شاقىرىلۋ­شى­نىڭ سوتتالعاندىعى بار جاقىن تۋىس­تارى بولعان جاعدايدا دا اس­كەر­گە الىنبايدى», دەدى ف.ايدار­باەۆ.

ال ۇلتتىق ۇلاننىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا نيەت بىلدىرگەندەر جەر­گى­لىكتى اسكەري اتقارۋ ورگاندار­ىن­داعى وكىلدەرگە جۇگىنۋى ءتيىس. ەل اۋ­ماعىن­داعى 17 قالادا مەرزىمدى اسكە­ري قىزمەت اتقارۋعا بولادى. ءبو­لىم باستىعىنىڭ ايتۋىنشا, باسقا قۇرىلىمدارعا قاراعان­دا ۇلتتىق ۇلان اسكەرلەرى قالا ور­تا­لىق­تارىندا ورنالاسقان جانە جاڭا تەحنيكالارمەن جابدىق­تالعان.

وتكەن جىلى ەلىمىزدە ورىن العان ءتۇرلى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋعا 5 مىڭنان استام اسكەري قىزمەتشى مەن 516 بىرلىك تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپتى. ۇلتتىق ۇلاننىڭ جەكە قۇرامى جىل سايىن تابيعي, تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋعا قاتىسادى. سونداي-اق تەرروريزم جانە ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى توپتارمەن بەلسەندى كۇرەس جۇرگىزەدى. ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا س.يميروۆ ارىپتەستەرىنىڭ حالىققا كورىنبەيتىن قىزمەتى تۋرالى دا بايانداپ بەردى.

«ادامدار قيىندىقتار مەن قاۋىپ-قاتەرگە, اپاتتارعا دۋشار بولعان جەرلەرگە ۇلتتىق ۇلان جاۋىنگەرلەرى ءبىرىنشى بولىپ كومەككە كەلەدى. الماتى, تۇر­كىستان, قاراعاندى وبلىستار­ىندا­عى سۋ تاسقىنى كەزىندە, ارىس قا­لا­سىندا جارىلىس بولعاندا, پاۆ­لودار جانە شىعىس قازاقستان وبلىس­تا­ر­ىنداعى ورمان ورتتەرىندە ۇلان­دىقتار العاش بولىپ كومەككە اتتاندى. بيىل جاۋىنگەرلەرىمىز قار قۇرساۋىنان 326 ادامدى جانە 112 بىرلىك تەحنيكانى ەۆاكۋاتسيالادى, – دەدى س.يميروۆ.

ال پاندەميا جاعدايىندا ۇلتتىق ۇلاننىڭ جەكە قۇرا­مى جاۋىنگەرلىك قىزمەتتى كۇشەي­تىلگەن رەجىمدە ات­قاردى. راديا­تسيالىق, حيميالىق جانە بيولو­گيالىق قورعاۋ بولىمشەلەرى ەلى­­مىز­دىڭ 7 قالاسىندا 158 نىسانعا ار­نايى وڭدەۋ جۇمىستارىن (دەزينفەك­تسيا) جۇرگىزدى. سونداي-اق 671 گەكتار­دان استام جەر اۋماعى وڭدەلدى. اسكە­ري ۇجىمداردا كورو­ناۆيرۋستىق ينفەك­تسيانىڭ تارا­لۋىنا جول بەرمەۋ بو­يىنشا كارانتيندىك جانە سانيتارلىق ءىس-شارالار قولعا الىندى.