سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا جوعارعى سوت سۋديالارىن بوساتۋ جانە سايلاۋ ماسەلەسى قارالدى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار نازارىنا كەدەن وداعىنا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا, پيراميدالار قىزمەتىنە, اگروونەركاسىپ كەشەنىنە, قىرعىزستاندا مەكتەپ سالۋعا جانە ساۋلەت قىزمەتىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى ۇسىنىلدى.
سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا جوعارعى سوت سۋديالارىن بوساتۋ جانە سايلاۋ ماسەلەسى قارالدى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار نازارىنا كەدەن وداعىنا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا, پيراميدالار قىزمەتىنە, اگروونەركاسىپ كەشەنىنە, قىرعىزستاندا مەكتەپ سالۋعا جانە ساۋلەت قىزمەتىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى ۇسىنىلدى.
وتىرىستى ءسوز سويلەپ اشقان توراعا اۋەلى پالاتانىڭ اتقارعان جۇمىستارىنا جانە الداعى ءمىندەتتەرگە توقتالدى. جىل باسىنان بەرى سەنات دەپۋتاتتارى حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ودان ءارى جاقسارتۋعا باعىتتالعان جانە ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيتىن 90-نان استام زاڭ جوباسىن قاراپ, قابىلداپتى. ولاردىڭ ىشىندە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانى ورىنداۋعا, كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن قولدانۋدى دامىتۋعا قاتىستى زاڭدىق قۇجاتتار بار.
سونداي-اق, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا, تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل ءماسەلەلەرىنە جانە بىرقاتار حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسيالاۋعا ارنالعان زاڭ جوبالارى دا قولداۋ تاپقان. استانادا ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ارنايى زاڭدار قابىلدانعانى دا بەلگىلى. اسىرەسە, ەلىمىزدىڭ وسى جىلى قول جەتكىزگەن تابىستارىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ قوسقان ۇلەسى ايرىقشا اتالدى.
«كەلەسى جىلدا دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ الدىندا اسا اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جوبالارىنىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى ءتيىمدى دامىتۋ اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق باسىمدىق ەكەنىن قاداپ ايتتى», دەدى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى. سونىمەن قاتار, سەنات توراعاسى قوعامدا جەكەمەنشىك ءداستۇرى ءالى بەرىك ەمەستىگىن, ونىڭ ۇلتتىق نەگىزى ودان ءارى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىنىن دە اتاپ كورسەتتى. بۇل رەتتە ەلىمىزدەگى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان نورمالاردى انىقتاپ, زاڭدارعا دەرەۋ رەۆيزيا ءجۇرگىزۋ كەرەك ەكەنىنە ەلباسى نازار اۋدارعاندىعىن قاپەرگە سالدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەرگەن بۇل تاپسىرمالارى بىزگە تىكەلەي قاتىستى ەكەنىن باسا ايتقىم كەلەدى. پرەزيدەنت الدىمىزعا قويعان ماقساتتارعا ەلباسىمەن جانە حالقىمىزبەن بىرگە قول جەتكىزەمىز دەپ سەنەمىن», دەدى پالاتا توراعاسى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ارىپتەستەرىن كەلە جاتقان جاڭا جىلمەن قۇتتىقتاعان توراعا: «جاڭا جىلدا وتانىمىزدىڭ مەرەيى اسقاقتاپ, حالقىمىزدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى مەن ءال-اۋقاتى جاقسارا بەرسىن!» دەگەن ىزگى تىلەگىن جەتكىزدى.
بۇدان كەيىن سەناتورلار جوعارعى سوت سۋديالارىن قىزمەتىنەن بوساتۋ جانە سايلاۋ ماسەلەلەرىن شەشىپ الدى. ودان بەلگىلى بولعانداي, جوعارعى سوت سۋديالارى راۋشان نۇرتاي, اناتولي ليننيك جانە گۇلنار رىسبەكوۆا ورىندارىنان تۇسۋىنە بايلانىستى جوعارعى سوت سۋدياسى قىزمەتىنەن بوساتىلدى. تيىسىنشە, سەنات قاۋلىسىمەن ەلەنا اقمولداەۆا, امانگەلدى سارسەنباەۆ, مارگاريتا ودينتسوۆا, يرينا كالاشنيكوۆا جانە لاۋرا اعىباەۆا پالاتا شەشىمىمەن جوعارعى سوت سۋديالىعىنا سايلاندى.
كەشەگى وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبىندە, سونداي-اق, «كەدەن وداعىنىڭ سىرتقى جانە ءوزارا ساۋداسىنىڭ ينتەگراتسيالانعان اقپاراتتىق جۇيەسىن قۇرۋ, ونىڭ جۇمىس ىستەۋى جانە ونى دامىتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. كەلىسىم جۇيەنى قۇرۋدىڭ, ونىڭ جۇمىس ىستەۋى مەن ونى دامىتۋدىڭ نەگىزدەرىن, كەدەن وداعى كوميسسياسىنىڭ, كوميسسيا حاتشىلىعىنىڭ جانە تاراپتاردىڭ جۇيەنى قۇرۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەرىن, قارجىلاندىرۋ كوزدەرى مەن ءتارتىبىن, تاۋارلاردى (جۇمىستاردى, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى) ورىنداۋشىلاردى ء(ونىم بەرۋشىلەردى) تاڭداۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى. زاڭ جوباسى قابىلداندى.
كەدەن وداعىنا قاتىستى تاعى ءبىر زاڭ جوباسى دا دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولدى. زاڭدىق قۇجاتتىڭ تولىق اتاۋى «كەدەن وداعىنىڭ بىرىڭعاي كەدەن اۋماعىندا سىرتقى جانە ءوزارا ساۋدادا ەلەكتروندىق قۇجاتتار الماسۋ كەزىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» دەپ اتالادى. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ كەدەن وداعى شەڭبەرىندە شەتەلدىك ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ زاڭدىلىعىن تەكسەرۋگە جاعداي جاسايدى جانە 2014 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كەدەن وداعى شەڭبەرىندە مەملەكەتارالىق اقپارات الماسۋعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سەناتورلار, سونىمەن قاتار, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قارادى. زاڭدىق قۇجات مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى بار زاڭدى تۇلعالاردان «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭنىڭ نورمالارىن قولدانباستان تاۋارلاردى, جۇمىستاردى جانە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ كەزىندە ولاردىڭ جاسىرىن مونوپولياسىن بولدىرماۋ جانە تاۋارلارعا, جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە باعانىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىن قۇرۋدى كوزدەيدى. جانە دە 2014 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن بەلارۋس, قازاقستان جانە رەسەي ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىگىنىڭ قۇقىقتىق بازاسىن قالىپتاستىرۋ شەڭبەرىندە جاساعان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىمىنە سايكەستەندىرۋگە باعىتتالعان. ءبىرىنشى وقىلىمدا تالقىدان وتكەن زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.
سونداي-اق, پالاتا پيراميدالاردىڭ قىزمەتىنە قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەردى قارادى. ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە قاتىستى زاڭدىق قۇجات تا كۇن تارتىبىندە تالقىعا ءتۇستى. سەنات ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسى بويىنشا ازىرلەنگەن اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىلەرى ءۇشىن تاۋارلارعا, جۇمىستارعا جانە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان زاڭ جوباسىن دا تالقىلادى. قازاقستان مەن قىرعىزستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى قىرعىزستاندا مەكتەپ سالۋ تۋرالى كەلىسىمدى جانە كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان تۇسىنىستىك تاپتى. بۇل قۇجات بىشكەك قالاسىندا 500 ورىندىق جانە وش قالاسىندا 500 ورىندىق مەكتەپ سالۋ مەن ماڭايىنداعى اۋماقتى اباتتاندىرۋدى قاراستىرادى. جالپى, جوعارىدا اتالعان ءتورت زاڭ جوباسى دا ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانىپ بارىپ قابىلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».