اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىسى ەلدىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا ساي بولۋعا جانە شىعارىلاتىن ءونىم ءتۇرلەرىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلگەن.
«قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى جانە «قازمۇنايگاز-قايتا وڭدەۋ جانە ماركەتينگ» اق جەتەكشىلىگىمەن قازىرگى كەزدە اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا ەكولوگيالىق تازا وتىن شىعارۋعا باعىتتالعان ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر.
اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىسى ەلدىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا ساي بولۋعا جانە شىعارىلاتىن ءونىم ءتۇرلەرىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلگەن.
«قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى جانە «قازمۇنايگاز-قايتا وڭدەۋ جانە ماركەتينگ» اق جەتەكشىلىگىمەن قازىرگى كەزدە اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا ەكولوگيالىق تازا وتىن شىعارۋعا باعىتتالعان ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر.
قايتا جاڭعىرتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى بولىنگەن كۇكىرتتى تاۋارلىق ونىمگە قايتا وڭدەيتىن گيدروكۇكىرتسىزدەندىرۋ تەحنولوگياسىنىڭ ەنگىزىلۋىمەن, زاۋىتتىڭ تازارتۋ يماراتتارىنىڭ قايتا جەتىلدىرىلۋىمەن, قارا ءتۇستى مۇناي ونىمدەرى ەستاكاداسىن جاڭارتۋ, جاڭا الاۋ جۇيەسى قۇرىلىسىمەن ەرەكشەلەنەدى. جاڭا تەحنولوگيالىق قوندىرعىلاردى ىسكە قوسۋ ءناتيجەسىندە الەۋمەتتىك ماڭىزدى مۇناي ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىس كولەمى مەن قارقىنى ءوسىپ, جالپى كولەمدەگى جوعارى وكتاندى بەنزيننىڭ جانە ەكولوگيالىق تازا ديزەل وتىنىنىڭ ۇلەسى ارتىپ, قوسپالى اۆياكەروسيننىڭ قوسىمشا كولەمىن الۋ ناتيجەسىندە اۆياتسيالىق وتىن مولشەرى ۇلعايدى.
قايتا جاڭعىرتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ وزىندە ەكولوگيالىق كورسەتكىشتەر ءبىراز جاقساردى. ماسەلەن, مۇناي وڭدەۋ كولەمى 2002 جىلى 2,3 ملن. توننا بولسا, 2012 جىلى 4,4 ملن. توننا مۇناي وڭدەلگەن. مۇناي ءوڭدەۋ كولەمىنىڭ ارتۋىنا قاراماستان اتموسفەراعا تارايتىن كۇكىرتتى انگيدريد 2005 جىلى 3,5 مىڭ تن/جىل بولسا, 2012 جىل بۇل كورسەتكىش 0,3 مىڭ تن/جىلدى قۇراعان; نەگىزگى لاستاعىش شىعارىندىلار – بۋلاندىرۋ الاڭىنا جىبەرىلەتىن سارقىندى سۋلارداعى مۇناي ونىمدەرى 2002 جىلى 144 تن/جىل بولسا, 2012 جىلى 2,4 تن/جىل بولعان; فەنول شىعارىندىلارى 2002 جىلى 3,71 تن/جىلدان 2012 جىلى 0,11 تن/جىلعا دەيىن ازايعان. جايىق وزەنىنەن الىناتىن سۋ مولشەرى 2004 جىلى 10,3 ملن. م3/جىل بولسا, 2012 جىلداعى كورسەتكىش – 4,77 ملن. م3/جىل, مۇنىمەن قوسا ىشكى وندىرىستىك سۋ اينالىم كولەمى ارتتى.
ءوندىرىستىڭ جانە اۋماقتىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا زاۋىتتىڭ شارۋاشىلىق قىزمەتىندە اممياك, تەتراەتيلقورعاسىن, قۇرامىندا مارگانەتس بار وكتان كوتەرگىش قوسپالار («حايتەك» تۇرپاتتى), كۇكىرت قىشقىلى ءتارىزدى زياندى ءارى ۋلى زاتتار قولدانىستان الىنىپ تاستالدى.
بۇگىنگى تاڭدا زاۋىتتا ەكولوگيالىق قۇرامداستارى باسىم باعىت سانالاتىن ەكى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولار – قۇرىلىسى اياقتالۋعا تاياۋ «اروماتيكالىق كومىرسۋتەكتەر شىعارۋ كەشەنى» جانە ءبىر جىل بۇرىن قارقىندى باستالعان «مۇنايدى تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ كەشەنى قۇرىلىسى» جوباسى.
بۇل جوبالاردىڭ ەكولوگيا تۇرعىسىنداعى ەكى باسىمدىعى بار. ءبىرىنشىسى – زاۋىتتا وندىرىلەتىن اۆتوكولىك وتىنىن قولدانۋدان بولاتىن اسەر. بۇل جوبالار 2016 جىلدان باستاپ مۇناي وڭدەۋ تەرەڭدىگىن 85 پايىزعا جەتكىزۋگە, ەۋرو-5 تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن موتور وتىندارىن وندىرۋگە جانە قارا ءتۇستى مۇناي ونىمدەرىن وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اۆتوكولىك بەنزينى قۇرامىنداعى كانتسەروگەندى بەنزول مولشەرى 1 پايىزعا ازايماق. ياعني, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ سيپاتتاماسى جەتىلدىرىلگەن موتور وتىندارىن قولدانۋ اۆتوكولىكتەردىڭ پايدالانىلعان گازىنان قورشاعان ورتاعا تيەتىن زياندى اسەردى ازايتادى, – وتىن قۇرامىنداعى كۇكىرتتىڭ ازايۋى اتموسفەراعا تارايتىن كۇكىرت ديوكسيدىن 2,500-دەن 70 ت-عا دەيىن, ياعني, قىرىق ەسەگە دەيىن تومەندەتەدى. ەكىنشىسى – بۇل وندىرىستىك نىسان-زاۋىتتىڭ ەكولوگياعا تيگىزەتىن اسەرىن ازايتۋ. «اروماتيكالىق كومىرسۋتەكتەر شىعاراتىن كەشەن قۇرىلىسى» جانە «مۇنايدى تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ كەشەنى قۇرىلىسى» جوبالارى ەكولوگيالىق باعىتتاعى جوبالار. بۇل جوبالار قورشاعان ورتاعا اسەردى مەيلىنشە ازايتۋ جانە كەرى اسەردى بولدىرماۋ باعىتىنداعى وسى زامانعى الەمدىك تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ جاساقتالدى.
بۇعان دەيىن ءار جىلدارى تۇرعىندار نازارىنا اتالعان جوبالاردىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرىن باعالاۋ بويىنشا ماتەريالدار ۇسىنىلدى. قوعامدىق تىڭداۋلار كەزىندە ايتىلعان سىن-ەسكەرتپەلەردى زاۋىت جوبالارمەن الداعى جۇمىس كەزىندە ەسكەردى. «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى اتالعان كەشەندەردى قۇرىپ, جاڭا وندىرىستەن ءوڭىر ەكولوگياسىنا كەلەتىن اسەردى ازايتۋعا جۇمىلىپ مىناداي نەگىزگى تابيعات قورعاۋ شارالارىن قاراستىرادى:
● جايىق وزەنىنەن الىناتىن سۋ كولەمىن ازايتۋ ماقساتىندا تازارتىلعان سارقىندى سۋ كولەمىن كاسىپورىننىڭ سالقىنداتقىش جۇيەسىنە قايتارۋدى 50 پايىزعا دەيىن كوبەيتۋ;
● بەنزين ساقتاۋ قازاندارىندا جانە اروماتيكالىق كومىرسۋتەكتەر ساقتايتىن قازانداردا 98 پايىز بۋ اۋلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جۇزبەلى اليۋميني پونتون قولدانۋ, بەنزول ساقتاۋ قازاندارىندا 99 پايىز بەنزول بۋىن اۋلايتىن «ازوت جاستىقشالارىن» قولدانۋ;
● بۋ اۋلاۋ جۇيەسىن قولدانا وتىرىپ, اروماتيكالىق كومىرسۋتەكتەر جانە اشىق ءتۇستى مۇناي ونىمدەرىن تەمىر جول تسيستەرنالارىنا گەرمەتيكالىق قۇيۋ جۇيەسىن قولدانۋ;
● قۇرامىندا بەنزولى بار اعىنداردى جينايتىن جانە حيميالىق لاستانعان اعىنداردى جينايتىن جابىق جۇيەلەر ەنگىزۋ;
● ازوت توتىعى شىعارىندىلارى ۋلتراتومەن تەحنولوگيالىق پەشتەردە جانارعىلار پايدالانۋ.
بيىلعى جىلى زاۋىتتى جاسىل سانيتارلىق-قورعانىش اۋماعىمەن قورشاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ەكى جوبا بويىنشا 322 گا اۋماقتى كوگالداندىرۋ كوزدەلگەن, 156 گا جەرگە اعاشتار مەن كوشەتتەر وتىرعىزىلدى. بۇعان قوسا زاۋىت پەريمەترى بويىنشا اۋا گازدانۋىن قاداعالايتىن 4 ساراپتاۋ بەكەتى بار. مالىمەتتەر ونلاين رەجىمىندە اتىراۋ قالاسىنداعى قازگيدرومەت مەكەمەسىنە جىبەرىلەدى.
وسىلايشا, مۇناي وڭدەۋ ۇدەرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, ەۋرو-5 ستاندارتىنا سايكەس كەلەتىن ساپالى موتور وتىندارىن ءوندىرۋ, جىلىنا 1 700 مىڭ توننادان استام جوعارى وكتاندى بەنزين شىعارۋ, مۇناي حيمياسى ءۇشىن نەگىزگى شيكىزات – بەنزول مەن پاراكسيلول ءوندىرىسىنىڭ قولعا الىنۋى قازاقستاننىڭ ىشكى سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ قانا قويماي, ەكولوگيالىق مىندەتتەردى دە وڭىنان شەشپەك.
لەۆ گۋزيكوۆ.
اتىراۋ.