جەزقازعان – سەكسەۋىل تەمىرجول جەلىسى تۋرالى
جەزقازعاننان سەكسەۋىلگە دەيىنگى سالىنىپ جاتقان تەمىرجول دالانى ەكىگە ءبولىپ, بىردە جولىندا كەزدەسكەن توبەنى 17 مەترگە دەيىن ويىپ ءوتىپ, بىردە جەر بەتى دەڭگەيىنەن 21 مەترگە دەيىن كوتەرىلىپ كەتەدى. وزەندەر مەن ويپاتتار ارقىلى 12 كوپىر سالىنىپ, جالپى كولەمى 30 ملن. شارشى مەتر بولاتىن توپىراق توسەمىنىڭ بويىنا 244 سۋ وتكىزەتىن قۇبىر تارتىلدى. وسىنداي ۇلكەن كولەمدى جۇمىس بار-جوعى 16 ايدا جۇزەگە اسىرىلدى.
اعىمداعى جىلدىڭ 12 جەلتوقسانىندا جەزقازعان – سەكسەۋىل تەمىرجولىنىڭ ەكى جاقتان باستالعان جوعارى قاباتىنىڭ قۇرىلىسى ءتۇيىستىرىلىپ, ايرىقشا ءمانى بار وقيعا بولدى.
جەزقازعان – سەكسەۋىل تەمىرجول جەلىسى تۋرالى
جەزقازعاننان سەكسەۋىلگە دەيىنگى سالىنىپ جاتقان تەمىرجول دالانى ەكىگە ءبولىپ, بىردە جولىندا كەزدەسكەن توبەنى 17 مەترگە دەيىن ويىپ ءوتىپ, بىردە جەر بەتى دەڭگەيىنەن 21 مەترگە دەيىن كوتەرىلىپ كەتەدى. وزەندەر مەن ويپاتتار ارقىلى 12 كوپىر سالىنىپ, جالپى كولەمى 30 ملن. شارشى مەتر بولاتىن توپىراق توسەمىنىڭ بويىنا 244 سۋ وتكىزەتىن قۇبىر تارتىلدى. وسىنداي ۇلكەن كولەمدى جۇمىس بار-جوعى 16 ايدا جۇزەگە اسىرىلدى.
اعىمداعى جىلدىڭ 12 جەلتوقسانىندا جەزقازعان – سەكسەۋىل تەمىرجولىنىڭ ەكى جاقتان باستالعان جوعارى قاباتىنىڭ قۇرىلىسى ءتۇيىستىرىلىپ, ايرىقشا ءمانى بار وقيعا بولدى.
جۇمىس كۇندىز-ءتۇنى ءجۇردى
تەمىرجول تارماعىنىڭ قىسقا ۋاقىتتا سالىنىپ بىتۋىنە جەزقازعان – سەكسەۋىل, ارقالىق – شۇباركول جەلىسى باسىپ وتەتىن قاراعاندى, قىزىلوردا وبلىستارى جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ قوسقان ۇلەسى وراسان زور بولدى. وبلىس, قالا, اۋدان اكىمدىكتەرى جۇمىس بارىسىنداعى تۋىنداعان ماسەلەلەردى شەشۋگە بەلسەندى تۇردە قاتىسىپ وتىردى.
– جاڭا جەلى قۇرىلىسىنىڭ ماڭىزى ءبىز ءۇشىن وتە زور, – دەيدى جەزقازعان قالاسى اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى بەيبىت اقانوۆ. – وسى تەمىرجولدىڭ سالىنۋى ءبىزدىڭ اتالارىمىز بەن اكەلەرىمىزدىڭ قول جەتكىزە الماي كەتكەن ارمانى بولاتىن. ەندى ترانزيتتىك-كولىكتىك ماسەلە تۇبەگەيلى تۇردە شەشىمىن تاۋىپ, تەمىرجول جەلىسى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن ايماقتىڭ ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتىلۋى ارقىلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعداي جاقسارىپ, تۇرعىنداردىڭ بارىس-كەلىسى جەڭىلدەپ, ايماق ەكونوميكاسى مەن بيزنەسىنىڭ دامۋىنا قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قالىپتاسىپ, ينۆەستيتسيا قۇيۋعا تارتىمدى بولادى.
ءبىر قاراعاندا بالەندەي ماڭىزدى بولماسا دا «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس تاپسىرىسى بويىنشا بايقوڭىر, قوسكول ستانسالارىندا بيلاين ۇيالى بايلانىسىنىڭ ورناتىلۋى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا ءسال دە بولسا سەپ بولدى. ءسويتىپ, وسى كۇنگە دەيىن بولماعان بايلانىس ورناتىلدى.
جەزقازعاننىڭ وندىرىستىك ايماعىندا قونىستانعان حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋدا قوسىمشا مۇمكىندىك تۋدى.
قازىرگى كەزدە جەزقازعان – سەكسەۋىل, ارقالىق – شۇباركول جەلىسىنىڭ ناقتى نوبايى قالىپتاستى. جول سالۋ بارىسىندا توپىراق ءۇيۋدىڭ العاشقى كەزەڭىنە وزىق تەحنيكامەن جاراقتاندىرىلعان 33 قوسالقى مەردىگەر مەكەمە تارتىلدى. قۇمداۋىتتا اۋىر جۇك ماشينالارىنىڭ ءجۇرۋى قيىن بولعاندىقتان, نەگىزىنەن, شىنجىر تاباندى تراكتورلار مەن جۇك تيەۋ تەحنيكاسى پايدالانىلدى.
«جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس باس مەردىگەر رەتىندە جۇمىستى ۇيىمداستىرىپ, ونىڭ ساپالى ورىندالۋىن باقىلاۋمەن قاتار قۇرىلىسقا دا بارىنشا اتسالىستى. قۇرىلىس-مونتاج وتريادى قۇرىلىپ, ماقساتقا ساي جۇمىس اتقاردى. توپىراق ءۇيۋدى جىلدامداتۋ جانە قاجەت بولعان جاعدايدا جۇمىس كەستەسىنەن كەيىندەپ قالعان مەكەمەلەرگە كومەك بەرۋ ءۇشىن بولاشاقتا سالىناتىن قارساقباي ستانساسىندا تراكتور, گرەيدەرلەردەن قۇرالعان اۋىر تەحنيكا پاركى ۇيىمداستىرىلدى.
جۇمىستى جىلدامداتۋدا جەلى بويىنا جاقىن جەزقازعان, بايقوڭىر جانە سەكسەۋىل جاقتاعى ەكى بازادا رەلس-شپال ءورىمىن قاتار ءورۋدىڭ پايداسى ءتيدى.
قاراشانىڭ سوڭىندا تۇسكەن سۋىققا قاراماستان, «جەزقازعان – سەكسەۋىل تەمىرجول جەلىسى قۇرىلىسى جونىندەگى ديرەكتسياسى» فيليالى – «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس-ىندە جۇمىس ءبىر كۇن دە توقتاعان جوق. ۇجىم جاڭا تەمىرجول تارماعىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە جۇمىستى ەڭ كوپ قاجەت ەتەتىن جولدىڭ جوعارى قاباتىنىڭ سوڭعى شاقىرىمدارى قۇرىلىسىن مەرزىمىندە ءبىتىرۋ ءۇشىن بارىن سالىپ جۇمىس ىستەدى. ءبىر-بىرىنە قاراما-قارسى باعىتتا سالىنىپ كەلە جاتقان تەمىرجول رەلستەرىنىڭ اراسى كۇن ساناپ قىسقارا بەردى, اقىرى جولدىڭ جوعارى قاباتى ءتۇيىستىرىلىپ, ءبارىمىزدى قۋانىشقا بولەدى.
بۇل جۇمىس ناتيجەسىندە تەمىرجولدىڭ جوعارى قاباتىنىڭ نەگىزگى جۇمىسى ءبىتتى. قۇرىلىستى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتاۋ «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس-ءنىڭ بەدەلىن ارتتىرىپ, ۇجىمنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن كورسەتتى. ەندى وسى جول بويىندا ءبىرىنشى كەزەكتە تاپسىرىلاتىن نىساندارعا قاجەتتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن تاسىمالدايتىن جۇمىس پويىزدارى قاتىنايتىن بولادى.
ارقالىق – شۇباركول جەلىسىنىڭ جوعارى قاباتىنىڭ ءتۇيىستىرىلۋى 19 قاراشادا مايبۇلاق ستانساسىندا جۇزەگە اسىپ, جۇمىس ءارى قاراي جالعاسۋدا. ارقالىق جاقتان باستالعان جولدىڭ 108 شاقىرىمى سالىنىپ ءبىتتى. تەرىساققان ستانساسى دامىتىلىپ, ءبىرنەشە قابىلداۋ-جونەلتۋ تارامدارىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, باعىتتامالىق بۇرمالار ورناتىلدى.
جاساندى قۇرىلىستار
وزەندەر مەن سايلاردىڭ ەكى جاعاسىن جالعاپ جاتقان كوپىر تەمىرجولدىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ تابىلادى. جەلى بويىندا سالىنعان ون ەكى كوپىردىڭ تورتەۋى قازاقستاندا العاش رەت ءبىرتۇتاس (مونوليت) ەتىپ قۇراتىن جاڭا تەحنولوگيا بويىنشا جاسالدى.
– جەر جاعدايىنىڭ قيىندىعىنا قاراي تەحنيكالىق تۇرعىدان جاڭاشا شەشىم تابۋ قاجەتتىگى تۋدى, –دەيدى «جەزقازعان – سەكسەۋىل تەمىرجول جەلىسى قۇرىلىسى ءجونىندەگى ديرەكتسياسى» فيليالى – «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى رۇستەم مولداعۇلوۆ. – قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن قۇم, توپىراق, قيىرشىقتاس سياقتى ماتەريالداردى جەتكىزۋدە ەش كەدەرگى بولعان جوق. ەسەسىنە, مونوليتتىك ءتاسىلمەن سالىناتىن كوپىردىڭ زاۋىتتا قۇيىلىپ جاسالعان قۇرىلىمدارىن كولىك جولى جوق جەر ارقىلى جەتكىزۋدە قيىن تۋدى.
قۇرىلىستىڭ جاڭا تەحنولوگياسى ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورسەتتى. جول بويىنداعى 201, 244, 255, 266 شاقىرىمداردا سالىنعان كوپىرلەر ۇزاق مەرزىمگە ەسەپتەلگەن, بەرىك, كۇتىمى دە قاراپايىم. ونىڭ ۇشەۋىنىڭ ۇزىندىعى 47 مەترگە جەتەدى, ءتورتىنشىسىنىڭ ۇزىندىعى – 52 مەتر.
سۋ وتكىزەتىن قۇبىرلار دا ەرەكشە نازار اۋدارعانداي. جاز, كۇز, قىس كەزىندە اعىسى بىلىنبەيتىن دالا وزەندەرى كوكتەم شىعىپ, قار ەرىگەندە بۇرقىراعان تاسقىنعا اينالىپ كەتەدى. جول ءۇيىندىسىن بۇزىپ كەتپەۋى ءۇشىن ونىڭ بويىنا كولەمدى سۋ وتكىزە الاتىن ديامەترى ۇلكەن قۇبىرلار سالىنادى. ال, كوكتەم كەزىندە قار سۋى از جينالاتىن جەرگە پوليمەرلى گوفريلەنگەن قۇبىرلار پايدالانىلدى. ءوزى سۋ وتكىزبەيدى جانە اجەپتاۋىر شىداس بەرەدى, تەز جينالادى جانە ورناتىلاتىن جەرىنە جەتكىزۋ دە قيىن ەمەس.
جوبا بويىنشا جەلى بويىندا ەكى جەردە جولايرىق سالىنادى. سەكسەۋىل ستانساسىنىڭ باتىس جاعىنداعى جولايرىقتىڭ قۇرىلىسى باستالىپ تا كەتتى. ال, جەزقازعان جاقتاعى جولايرىقتىڭ قۇرىلىسى كەلەسى جىلى باستالادى.
قوزعالىس قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلدى
تەمىرجولدىڭ باستى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى – قاۋىپسىزدىگى. ال, قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىنىڭ نەگىزى جول قۇرىلىسى باستالماي تۇرىپ قالانادى. بۇل – ساپالى ماتەريال پايدالانۋ جانە جول توپىراعىن ءۇيۋ مەن جولدىڭ جوعارى قاباتىن سالۋدا تەحنولوگيانى قاتاڭ ساقتاۋدى قامتيدى.
ەگەر, تەمىر-بەتون شپال مەن رەلس سەرتيفيكاتتالىپ كەلىپ, قابىلداپ العاندا تاعى ءبىر تەكسەرۋدەن وتسە, توپىراق ءۇيىندىسىنىڭ ساپاسى قۇرىلىس بارىسىندا تەكسەرىلىپ وتىرادى.
«جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس-ءنىڭ وزىنە قاراستى زەرتحاناسىنىڭ ماماندارى قوسالقى مەردىگەرلىك مەكەمەلەر مەن زەرتحاناارالىق ينسپەكتسيا قىزمەتىنە باقىلاۋ جاساۋدى جۇزەگە اسىرادى. ءاربىر مەردىگەر مەكەمە اككرەديتاتسيالانىپ, اتتەستاتتاۋدان وتكەن زەرتحانامەن كەلىسىمشارت جاسايدى. باس مەردىگەر تاراپىنان قويىلعان تالاپ توسەلەتىن توپىراق ءۇيىندىسىنىڭ ساپاسى مەن ونىڭ تىعىزدىعىنىڭ ستاندارتقا ساي بولۋىن قاداعالاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كوپىر قۇرىلىسى بارىسىندا پايدالانىلعان بەتون ساپاسى دا جەلى جۇمىسىنا قاتىساتىن زەرتحانالاردىڭ ءبارىنىڭ قات-قابات تەكسەرۋىنەن ءوتىپ وتىردى.
ماتەريال, بەتون, قۇرىلىس تەحنولوگياسى ساپاسىنا جان-جاقتى باقىلاۋ باس مەردىگەر – «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس سالىپ جاتقان تەمىرجول جەلىسىنىڭ تالاپقا ساي جۇرگىزىلىپ جاتقانىن كورسەتەدى.
ەڭ ماڭىزدى فاكتور
قۇرىلىسقا قوسالقى مەردىگەرلىك مەكەمە ۇجىمدارىن قوسا ەسەپتەگەندە بارلىعى بەس مىڭنان استام ادام تارتىلدى. ونىڭ 1600-ءى «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس-ءنىڭ ءمۇشەلەرى. ءبارى دە ءوز ءىسىن جەتىك بىلەتىن ماماندار بولعاندىقتان جۇمىستى دا سايكەسىنشە ساپالى ورىندايدى.
تەمىرجول جەلىسىنىڭ جوعارى قاباتىنىڭ تۇيىسۋىنە ارنالعان سالتاناتتى شارا بارىسىندا باس مەردىگەر – «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس مەن قوسالقى مەردىگەر مەكەمەلەردىڭ 77 قىزمەتكەرى باقىلاۋشى, كەڭەس توراعاسى و.شاديەۆتىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن, باس ديرەكتور س.بەكمۇحانبەتوۆتىڭ العىس حاتىمەن جانە سىياقىسىمەن ماراپاتتالدى.
ولاردىڭ اراسىندا «جەزقازعان – سەكسەۋىل جانە ارقالىق – شۇباركول تەمىرجول جەلىسى قۇرىلىسى جونىندەگى ديرەكتسياسى» باسشىلارى مەن جول جوندەۋ جونىندەگى ديرەكتسياسىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورلارى, جول شەبەرلەرى, جول جوندەۋشىلەر مەن ماشينيستەر, مەنەدجەرلەر, باسشىلار, گەودەزيا, ساپا باقىلاۋ, وندىرىستىك-تەحنيكالىق ءبولىمنىڭ, زەرتحانا جانە باسقا دا قۇرىلىمداردىڭ قاتارداعى قىزمەتكەرلەرى بار. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جەلى قۇرىلىسىن مەرزىمىندە اياقتاۋعا ءوز ەڭبەگىمەن ۇلەس قوسقاندار مەن ءوز ىسىنە بەرىلگەندەرگە ماراپات جاسالدى.
جەلى قۇرىلىسىنىڭ تابىستى جۇرگىزىلۋىن بىلىكتىلىگى جوعارى كادرلار قامتاماسىز ەتتى. وسىنى جاقسى تۇسىنەتىن «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس باسشىلىعى ەڭ ۇزدىكتەردەن كوماندا قۇرىپ, ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋى مەن تىنىعۋى ءۇشىن بارلىق جاعداي جاساپ قويعان.
جەلى قۇرىلىسى جۇمىسىن ساۋاتتى ۇيىمداستىرۋ, قوسالقى مەردىگەر مەكەمەلەردىڭ مۇمكىندىگىن ءتيىمدى پايدالانۋ, قاجەتتى ماشينا مەن مەحانيزمدەرمەن جەتكىلىكتى تۇردە قامتاماسىز ەتۋ, ينەرتتى ماتەريالداردى الدىن الا دايىنداۋ, بىلىكتى مامانداردى ىرىكتەپ الۋ, اۋىسىمدىق جۇمىس كەستەسى, جۇمىسشىلاردىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاساۋ – «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس توپىراق ءۇيىندىسى مەن جولدىڭ جوعارى قاباتىن سالۋدى قامتيتىن جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەگىن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ساپالى اياقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.
الداعى 2014 جىلى «جول جوندەۋشى» كومپانياسى» جشس جەلى بويىنداعى ستانسالاردىڭ قۇرىلىسى, بەلگى بەرگىش, ورتالىقتاندىرۋ جانە بلوكتاۋ قوندىرعىلارىن ورناتۋ, ەو قوسىندارىن, ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ, اكىمشىلىك عيماراتتار مەن تۇرعىن ءۇي سالۋدى قامتيتىن كەشەننىڭ ءبىرىنشى كەزەگىن ءبىتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىمەن قاتار, جۇك تاسىمالى قوزعالىسىن اشىپ, ۋاقىتشا پايدالانۋ ىسكە قوسىلادى.
تەمىرجول ءبىزدىڭ ۇرپاقتارىمىزعا قالدىراتىن مۇرامىز. ۇقساتا بىلسە, تۇراقتى تابىس كوزىنە اينالادى.
ليۋبوۆ گوۆورۋحينا,
«ترانس-ەكسپرەسس قازاقستان» تەمىرجول جۋرنالىنىڭ رەداكتورى.