2020 جىلعى وليمپيا ويىندارى بىلتىر جاپونيانىڭ باس شاھارى – توكيودا 24 شىلدە مەن 9 تامىز ارالىعىندا ءوتۋى كەرەك ەدى. الايدا كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ سالدارىنان حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى (حوك) وتكەن جىلدىڭ ناۋرىزىندا توكيو وليمپياداسىن 2021 جىلعا اۋىستىرعان بولاتىن. دەگەنمەن ىندەت قاۋپى ءالى كۇنگە دەيىن سەيىلمەگەندىكتەن, قازىرگى تاڭدا وليمپيا ويىندارى بيىل وتە مە, وتپەي مە دەگەن سۇراق ءتورت جىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا قاتىسۋ قۇقىعى بار بەس قۇرلىق وكىلدەرىن الاڭداتىپ تۇر. ويتكەنى كەيىنگى كەزدەرى شەتەلدىك باق-تاردا توكيو وليمپياداسى بيىل دا ۇيىمداستىرىلماۋى مۇمكىن دەگەن الىپ-قاشپا اڭگىمە تاراپ جاتىر. ءتىپتى بۇگىنگە دەيىن وليمپيادانى ۇيىمداستىرۋعا 15 ميلليارد دوللار كولەمىندە قارجى جۇمساپ ۇلگەرگەن جاپونيا بيلىگىنىڭ ءوزى ءدۇبىرلى دودانى بيىل دا وتكىزۋدەن باس تارتاتىنى تۋرالى ءجيى جازىلا باستادى.
ماسەلەن, اقش-تىڭ The Times باسىلىمى جاپونيا ۇكىمەتى 2021 جىلعا شەگەرىلگەن توكيو وليمپياداسىن كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى وتكىزۋدەن باس تارتۋدى كوزدەپ وتىرعانى تۋرالى جازدى. باسىلىمنىڭ مالىمدەۋىنشە, قازىرگى تاڭدا جاپونيا ءوز ابىرويىن ساقتاپ قالۋدىڭ جانە وسى كۇنگە دەيىن شىعىندالعان قارجىسىن قايتارىپ الۋدىڭ ءتۇرلى جولىن قاراستىرىپ جاتقانعا ۇقسايدى. «قازىر بۇل تۋرالى (وليمپيادادان باس تارتۋ – ءا.ب) ەشكىم ءبىرىنشى بولىپ حابارلاۋعا نيەتتى ەمەس. بىراق بارلىعى ءدال قازىرگى جاعدايدا وليمپيادانى وتكىزۋ قيىنعا سوعاتىنىن ءبىلىپ وتىر. مەنىڭ پىكىرىمشە, جاپونيا ۇكىمەتى بيىلعى وليمپيادانى وتكىزە المايدى», دەپ جازادى ماقالا اۆتورى. سونىمەن قاتار جاپونيا بيلىگىنىڭ بۇل شەشىمىنە كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا تولقىنى سەبەپ بولعانى دا ايتىلىپ جاتىر.
جاپونيا بيىلعى وليمپيادانى وتكىزە المايتىن بولعان سوڭ الداعى 2032 جىلعا جوسپارلانعان جازعى وليمپيا ويىندارىن توكيودا قابىلداۋعا نيەتتى. ال وعان دەيىنگى 2024 (پاريج) جانە 2028 (لوس-اندجەلەس) جىلدارى وتەتىن وليمپيادانى قابىلدايتىن ەل الدەقاشان انىقتالىپ قويعان.
توكيو وليمپياداسىن ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ باسشىسى يوسيرو موري The Nishinippon Shimbun اتتى جاپونيالىق باسىلىمعا بەرگەن سۇحباتىندا وليمپيا ويىندارىن وتكىزۋ نەمەسە وتكىزبەۋ تۋرالى سوڭعى شەشىم 25 ناۋرىزدا قابىلداناتىنىن ايتقان. ول حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنە وليمپيادانى وتكىزۋ بويىنشا ەشتەڭە وزگەرمەگەنى تۋرالى بايانداپ, الايدا «ەڭ ناشار ستسەناريلەردىڭ» دە قاراستىرىلىپ جاتقانىن مالىمدەگەن. دەي تۇرعانمەن, جاپونيا ۇكىمەتى The Times باسىلىمىنىڭ اقپاراتىن جوققا شىعارۋدا. بۇل تۋرالى جاپونيا ۇكىمەتى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى مانابۋ ساكاي مالىمدەدى. ول جەرگىلىكتى جۋرناليستەر ساۋالىنا: «بۇل مالىمەت شىندىققا جاناسپايدى», دەپ قىسقا قايىردى.
The Times باسىلىمى تاراتقان اقپاراتتان كەيىن اقش-تىڭ فلوريدا شتاتى قارجى ءبولىمىنىڭ باستىعى دجيممي پاترونيس حوك باسشىسى توماس باحقا حات جولداپ, ەگەر جاپونيا بيلىگى وليمپيا ويىندارىن وتكىزۋدەن باس تارتىپ جاتسا, ءتورت جىلدىقتىڭ باستى دوداسىن وتكىزۋگە ءوز شتاتىنىڭ دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن. حاتتا پاترونيس «2021 جىلعى وليمپيا ويىندارىن توكيودان امەريكا قۇراما شتاتتارىنا, دالىرەك ايتقاندا, فلوريداعا كوشىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى» ۇسىنادى. شەنەۋنىك فلوريدادا جارىستارعا قاجەتتى بارلىق جاعداي جاسالعانىن جانە پاندەميا كەزىندە شتاتتا سپورتتىق ءىس-شارالارعا رۇقسات ەتىلگەنىن اتاپ وتكەن.
بۇعان دەيىن كيودو اگەنتتىگى بىرنەشە اتى اتالماعان دەرەككوزدەرگە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, جاپونيا ۇكىمەتى جالعاسىپ جاتقان كوروناۆيرۋس ىندەتى اياسىندا بيىل جازدا وليمپيادا مەن پاراليمپيادانى كورەرمەندەرسىز, ياعني «جابىق ەسىك» جاعدايىندا وتكىزۋدى دە قاراستىرۋ ۇستىندە ەكەنىن مالىمدەگەن بولاتىن.
توكيو وليمپياداسىنا قاتىستى وسىنداي اڭگىمە جيىلەپ كەتكەن سوڭ, وتكەن اپتادا حوك پرەزيدەنتى توماس باح ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتتەرىنىڭ باسشىلارىمەن كەڭەيتىلگەن تەلەكونفەرەنتسيا وتكىزدى. اتالعان ونلاين-جيىنعا قازاقستان ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ باسشىلىعى دا قاتىستى. ەكى ساعاتتان اسا ۋاقىت بويى قاتىسۋشىلار عالامدىق پاندەميا, سپورتشىلاردى ۆاكتسيناتسيالاۋ, بۇۇ قارارى مەن الداعى توكيو-2020 جانە بەيجىڭ-2022 وليمپيادالارىنا دايىندىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
جيىن بارىسىندا ءسوز العان توماس باح 2021 جىلدىڭ قاربالاسقا تولى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى توكيو وليمپياداسىنان 6 اي وتكەن سوڭ قىسقى وليمپيا ويىندارى باستالادى. مۇنداي جايت تاريحتا العاش رەت بولعالى تۇر. قازىرگى ساتتە حوك ەكى ءىرى سپورتتىق ءىس-شاراعا تولىققاندى دايىندىق جۇرگىزۋدە. سونىمەن قاتار توماس باح 2020 جىلعى توكيو وليمپياداسى قارساڭىنداعى ءتۇرلى سىبىستار مەن قاۋەسەتتەرگە تويتارىس بەرۋ ءۇشىن وليمپيادالىق قوزعالىستىڭ بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋى قاجەتتىگىنە ەرەكشە توقتالىپ ءوتتى.
«قازىر وليمپيادالىق قوزعالىستىڭ بار نازارى 2020 جىلعى توكيو ويىندارىنا باعىتتالعان. بىرەر كۇن بۇرىن جاڭالىقتاردا جاپونيانىڭ وليمپيادانى وتكىزۋدەن باس تارتاتىنى تۋرالى ارانداتۋشىلىق باعىتتاعى اقپاراتتار قاپتاپ كەتتى. بىراق بۇل – جالعان اقپارات. مەن بارشاڭىزدى تەك رەسمي دەرەككوزدەر مەن حوك-تىڭ رەسمي مالىمدەمەسىنە سەنۋگە عانا شاقىرامىن. 22 قاڭتاردا جاپونيا بيلىگىمەن تەلەفون ارقىلى سويلەستىم, ولار ءوز تاراپتارىنان ەشقانداي رەسمي مالىمدەمە مۇلدە بولماعانىن ايتتى. تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, وليمپيا ويىندارى مەن بارلىق جارىس پەن ءىس-شارا جوسپارلانعان ۋاقىتىندا وتەدى. وسى سالاعا قىزىعۋشىلىق تانىتقان تاراپتاردىڭ ءبارى دە وليمپيادانى ءساتتى وتكىزۋ ءۇشىن تىنىمسىز ەڭبەكتەنۋدە. سوندىقتان «ب» جوسپارىن ويلاستىرۋعا نەگىز جوق. جاپونيا ناقتى قادامدار ارقىلى ايتۋلى دودانى وتكىزۋگە دايىن ەكەنىن بارشامىزعا مالىمدەپ وتىر. سونداي-اق ەلدەگى ساياسي پىكىرتالاستارعا قاراماستان, قىتاي دا قىسقى ويىنداردى وتكىزۋگە ءازىر», دەپ مالىمدەدى حوك پرەزيدەنتى.
حوك باسشىسى ءوز كەزەگىندە وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋشىلاردى ۆاكتسيناتسيالاۋ تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. توماس باح وسى سۇراققا قاتىستى ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتتەرىنە كومەكتەسۋگە ۋادە بەرىپ, بارلىق سپورتشىنى ۆاكتسينا قابىلداۋعا شاقىردى. الايدا ۆاكتسيناتسيالاۋ ءار سپورتشىنىڭ ەركى بويىنشا جۇرگىزىلەتىنىن دە تىلگە تيەك ەتتى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى (ددۇ) جاپونيا جانە حوك-پەن بىرلەسە وتىرىپ, كوروناۆيرۋسقا قارسى شارالار تىزبەگىن جەتىلدىرۋدە. وسى ورايدا سپورتشىلاردىڭ كەلۋى, ولاردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى, تەستىلەۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە جارىسقا قاتىسۋى سياقتى بارلىق اسپەكتىلەر ەسەپكە الىنعان. جاپونيا بيلىگى جارىس كەزىندە كورەرمەندەر مەن جانكۇيەرلەردى تريبۋناعا كىرگىزۋ ماسەلەسىن مۇقيات زەرتتەۋدە. توماس باح بارلىق ساۋالدار مەن مامان كەڭەستەرىن تالقىلاعان سوڭ, حوك ءوز ۇسىنىسىن جەتكىزەتىنىن مالىمدەدى.
«جاپونيا وليمپيا ويىندارىن اسىعا كۇتۋدە. وليمپيادانىڭ باستالۋىنا بار بولعانى التى اي قالدى. دايىندىق قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر, ءار مينۋت سايىن العا ىلگەرىلەۋ بايقالادى. جاپونيا بيلىگىنىڭ ويىننان باس تارتاتىنى تۋرالى جاقىندا جاريالانعان اقپاراتتار شىندىققا جاناسپايدى. ءبىز كۇن سايىن ءتۇرلى حالىقارالىق جانە جەرگىلىكتى ۇيىمدار مەن سپورتشىلاردان قولداۋ حاتىن الامىز. بىزگە مۇنداي قولداۋ اسا قاجەت», دەدى جاپونيا ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ پرەزيدەنتى ياسۋحيرو ياماشيتا.
حوك باسشىسى ناۋرىز ايىندا وتەتىن حوك-تىڭ 137-سەسسياسى 2020 جىلعى وليمپيا ويىندارىنا دايىندىقتىڭ اياقتالۋى مەن كوۆيد كەزەڭىندەگى وليمپيادالىق قوزعالىستىڭ بولاشاعىنا باعىتتالاتىنىن اتاپ ايتتى. سەسسيا اياقتالعان سوڭ ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتتەرىمەن تاعى ءبىر كەزدەسۋ وتكىزۋ جوسپارلانعان. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتى سپورتشىلاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قاۋىپسىزدىگىنە قاشاندا باسىمدىق بەرەتىنىن مالىمدەدى. قازىرگى ساتتە ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتى قازاقستان ۇلتتىق فەدەراتسيالارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, الداعى وليمپيا ويىندارىنا دايىندىقتى جالعاستىرۋدا.