كەشە ەلوردادا «ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستاندىق پارلامەنتاريزمنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنداعى ءرولى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق پارلامەنتتىك بەينەكونفەرەنتسيا ءوتتى. ءداستۇرلى شارانى قازاقستاننىڭ پارلامەنت ءماجىلىسى تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي ۇيىمداستىردى.
بەينەكونفەرەنتسيا فورماتىندا وتكەن فورۋمعا ەۋروپالىق پارلامەنت, تۇركپا, ۆەتنام, يتاليا, رەسەي, تۇركيا, قىتاي, وزبەكستان, چەحيا پارلامەنتتەرىنىڭ باسشىلارى مەن دەپۋتاتتار قاتىستى.
وتىرىستى اشقان ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاندى جانە ونىڭ پارلامەنتاريزمىن قالىپتاستىرۋ جولىنداعى تەڭدەسسىز رولىنە توقتالدى.
ءماجىلىس توراعاسى اتاپ وتكەندەي, ەلباسى ەلىمىزدى بارلىق قيىندىقتان امان الىپ شىعىپ, ءىرى ساياسي, ەكونوميكالىق الەۋمەتتىك رەفورمالار جاسادى. مەملەكەتىمىزدى الەمدىك دەڭگەيگە جەتكىزدى. «قازاقستاندىق دامۋ جولى» قالىپتاستى. سوندىقتان شىن مانىندە, «تاۋەلسىزدىك جولى – ەلباسى جولى». وسى دامۋ جولىمىز قازىر پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ودان ءارى جالعاسۋدا. ن.نىعماتۋلين وسى ۇلكەن جولدا تاۋەلسىزدىك تاريحىمەن بىرگە كەلە جاتقان قوس پالاتالى پارلامەنتتىڭ دە ۇلەسى زور ەكەنىن باسا ايتتى.
– بۇگىندە ءبىزدىڭ كاسىبي پارلامەنت قوعامدىق پىكىرلەر مەن اشىق ساياساتتىڭ بيىك مىنبەرى بولۋمەن قاتار, مۇمكىندىگى مول, قۋاتى مىقتى, جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگانعا اينالدى. وزىنە جۇكتەلگەن ءاربىر مىندەتتى ابىرويمەن اتقارىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ جانە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ماڭىزدى قادامدارىن, ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك باستامالارىن ساپالى زاڭدارمەن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى, – دەدى.
سونىمەن قاتار پالاتا سپيكەرى قازاقستان پارلامەنتىنىڭ وركەنيەتتى ەلدەردىڭ زاڭنامالىق ورگاندارىمەن تەڭ دارەجەدە قىزمەت ەتىپ, ەلباسى ايتقانداي, ناعىز دەموكراتيا مەكتەبىنە اينالعانىن جەتكىزدى. نۇرلان نىعماتۋليننىڭ پىكىرىنشە, وسىنىڭ بارلىعى, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەل باسقارۋداعى دانا, كورەگەن, سىندارلى ساياساتىنىڭ جەمىسى.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى لي چجانشۋ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋ, ونىڭ ساياسي جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى ەرەن ەڭبەگىنە توقتالدى.
– نۇرسۇلتان نازارباەۆ – حالىقارالىق قوعامداستىقتاعى بەدەلدى ساياساتكەر بولۋمەن قاتار, قىتاي حالقىنىڭ تىلەۋلەس دوسى رەتىندە ۇزاق ۋاقىتتان بەرى قىتاي مەن قازاقستاننىڭ ىنتىماقتاستىعىن نىعايتىپ, قىتايدا جوعارى بەدەلگە يە بولىپ كەلەدى, – دەدى قىتاي پارلامەنتىنىڭ سپيكەرى.
ال رەسەي فەدەراتسياسى مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ سپيكەرى ۆياچەسلاۆ ۆولودين نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارلامەنتاريزمدى دامىتۋدا دا, قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ەكىجاقتى قاتىناستاردى نىعايتۋدا دا, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋدە دە, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمى سياقتى بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە ينتەگراتسيالىق پروتسەستەردى ارتتىرۋدا دا ماڭىزدى ءرولىن اتاپ ءوتتى.
ۆ.ۆولوديننىڭ ايتۋىنشا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇكىل ءومىرىن ءوز ەلىنە جانە حالقىنا قىزمەت ەتۋگە ارناعان تۇلعا. تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ۇلكەن ەڭبەگى – وسى جىلدار ىشىندە مەملەكەت نىق دامىپ, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە عىلىمي-تەحنيكالىق سالالاردا تابىستارعا جەتۋدە.
– نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياسي دانالىعى, باي ومىرلىك جانە باسقارۋشىلىق تاجىريبەسى رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى قاتىناستاردى دامىتۋ ىسىندە, حالىقتارىمىز اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋدا, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋدە ۇزاق جىلدار بويى سۇرانىسقا يە بولادى, – دەدى رەسەي فەدەراتسياسى مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ سپيكەرى.
تۇركيانىڭ ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى مۇستافا شەنتوپ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستامالارى بۇكىل الەم ءۇشىن زور ماڭىزعا يە دەپ سانايدى.
– قازاقستاننىڭ ۇدەمەلى دامۋىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دەموكراتيانى, ادام قۇقىقتارىن جانە زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن دامىتۋ جولىندا قولعا العان قادامدارى ماڭىزدى ورىن الاتىنى ءسوزسىز, – دەدى تۇركيا پارلامەنتىنىڭ وكىلى.
م.شەنتوپ ءوز سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ مىقتى كوشباسشىلىق قاسيەتتەرمەن قاتار دەموكراتيانى نىعايتىپ, قازاقستاندى جاڭعىرتا بىلگەن, ەرىك-جىگەر تانىتقان سيرەك كەزدەسەتىن ساياساتكەرلەردىڭ ءبىرى ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى. تۇرىك پارلامەنتىنىڭ وكىلى كونفەرەنتسيادا تالقىلانعان ماسەلەلەردىڭ وزەكتىلىگى مەن ماڭىزدىلىعىن نازار اۋدارىپ, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارلامەنتاريزم مەن پارلامەنتتىك مادەنيەتتى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىن دە ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار وزبەكستاننىڭ ولي ءماجىلىسى زاڭ شىعارۋ پالاتاسىنىڭ سپيكەرى نۋردينجون يسمويلوۆ قازاقستاندىقتاردى تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىمەن قۇتتىقتاپ, بۇل مەرەكەنى وزبەكستان مەن قازاقستان اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ بەرىكتىگى مەن تيىمدىلىگىن باعالاۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىگى دەپ اتادى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا ءسوز سويلەگەن نۋردينجون يسمويلوۆ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتى قازاقستان مەملەكەتىن قۇرۋدىڭ باستاۋىندا تۇرعان كورنەكتى تۇلعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ونىڭ ستراتەگيالىق باعىتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلى ىشىندە جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىن مەرەكەلەۋ وزبەكستان مەن قازاقستان اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك تامىرىن تەرەڭدەتە تۇسەدى, – دەدى وزبەكستاننىڭ زاڭ شىعارۋ پالاتاسىنىڭ سپيكەرى.
نۋردينجون يسمويلوۆتىڭ ايتۋىنشا, قوس ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ءوزارا بايلانىس ءداستۇرلى تۇردە جوعارى دەڭگەيدە الەمدەگى قازىرگى ەپيدەميالىق جاعدايعا قاراماستان, قارقىندى دامىپ كەلەدى. وسىلايشا, وزبەكستاننىڭ زاڭ شىعارۋ پالاتاسىنىڭ سپيكەرى ەكى ەل اراسىنداعى پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى جوعارى باعالاپ وتىر.
– ءبىزدىڭ ەلىمىز ءاردايىم الەمنىڭ بارلىق ەلدەرىمەن سىندارلى ديالوگتى دامىتۋعا, پارلامەنتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋعا دەگەن ۇمتىلىسىمەن ەرەكشەلەندى. بۇگىندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن قۇرۋدا جانە ايماقتىق, قۇرلىقتىق دەڭگەيدە ورتاق شەشىمدەر تابۋدا پارلامەنتتىك ديپلوماتيانىڭ ايتارلىقتاي الەۋەتى بار ەكەندىگى انىق. ءبىز جاڭا كوزقاراستار مەن يدەيالارعا ارقاشان دايىنبىز. بۇگىنگى كونفەرەنتسيا بىزگە بىرەگەي تاجىريبە مەن پىكىر الماسۋعا مۇمكىندىك بەردى. ءبىز بىرلەسىپ زامانىمىزدىڭ جاڭا جاعدايداعى ماسەلەلەرىن شەشۋدىڭ امبەباپ تەتىكتەرىن جاساي الامىز. سوندىقتان قازاقستاندىق پارلامەنتتىڭ دەپۋتاتتىق كورپۋسى اتىنان كونفەرەنتسيانىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا جەمىستى جۇمىس, قىزىقتى ءارى تابىستى پىكىرتالاستار, جاڭا يدەيالار تىلەيمىن, – دەپ تۇيىندەدى جيىندى ن.نىعماتۋلين.