ءۇش تىلدە – نەمىس, قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە ەركىن سويلەيتىن يرما اپانى بەسقاراعايلىقتاردىڭ ءبارى بىلەدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ويتكەنى, ول كىسى اۋداندا ءوتىپ جاتاتىن ءتۇرلى شارالارعا زور بەلسەندىلىكپەن قاتىسىپ, ۇنەمى ءماندى اڭگىمەسىمەن, ءساندى انىمەن قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنىپ كەلەدى. سونداي اداممەن جاقىن تانىسۋ ماقساتىمەن كىشى ۆلاديميروۆ اۋىلىنا قاراي جولعا شىققانبىز.
قازىردە بەسقاراعاي اۋدانىندا 28 ۇلتتىڭ وكىلى تۇرىپ جاتسا, ال اتالعان اۋىلداعى ەتنوستار سانى – 14. الەكساندر پەتروۆيچ ميللەر دەگەن ازاماتتىڭ وسى اۋىلدىڭ تىزگىنىن قولىنا ۇستاعانىنا سەگىز جىل بولىپتى. ال ول ونىڭ الدىندا جيىرما جىلداي مەكتەپ ديرەكتورى بولعان. ياعني, ماماندىعى بويىنشا فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى. ءوزى كورشىلەس قازاقي بەگەن اۋىلىنىڭ تۋماسى. سوندىقتان بۇل ازاماتىڭىز دا قازاقشا سايراپ تۇر. ونىڭ سىرتىندا اۋزىن اشسا, جۇرەگى كورىنەتىن اقكوڭىل ادام. سوندىقتاندا بولار, ءاپ دەگەننەن-اق ءوز اۋىلدارىنداعى بەرەكە-بىرلىك تۋرالى اقتارىلا سويلەگەن. ال وسىنىڭ ءبارى ەلباسىمىزدىڭ ءاۋ باستان ۇستانعان ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ دۇرىستىعىنىڭ ناتيجەسى دەگەن اۋىل اكىمىنىڭ سوزىنە قالايشا قوسىلماسسىڭ!
اكىمنىڭ وسى ءسوزىن اۋىلدىڭ قاراپايىم ادامى, بۇگىندە جاسى سەكسەنگە تاقاپ قالعان يرما اپامىز دا بەكىتە تۇسكەن: «مەن قازاقتىڭ باۋىرمالدىعىن, پەيىل-نيەتىن كورىپ وسكەن اداممىن. قازىر دە قۇرمەتتەن كەندە ەمەسپىن. جالپى, ءوزىم ناعىز قازاقستاندىقپىن», – دەيدى يرما گەورگيەۆنا چەركاشينا.
بۇل كىسىنىڭ وتكەن ءومىر تاريحى كىمگە بولسىن ساباق. قيىندىقتى دا, جاقسىلىقتى دا ءبىر كىسىدەي-اق كورىپتى. سوعىس باستالعان جىلى وسى اۋداننىڭ كىلەڭ قازاقتار تۇراتىن سوتسيال دەگەن اۋىلىنا اۋا كوشىپ كەلگەندە مۇنىڭ جاسى نەبارى التىدا ەكەن. ازاپتى دا ۇزاق جول ۇستىندە وزىنەن ۇلكەن ءبىر اعاسى بومبا جارىقشاعى ءتيىپ وپات بولىپتى. تاعى ءبىر اعاسى سوتسيالعا كەلگەن سوڭ شەتىنەپ كەتكەن. قاراعاندىعا ەڭبەك ارمياسىنا جىبەرىلگەن اكەسى ءۇش ايدان سوڭ و دۇنيەگە اتتانعان. سوندا شاكارىم توقتاعانوۆ دەگەن قازاقتىڭ بيعايشا دەگەن بايبىشەسى «مىناۋ دا ءولىپ قالادى عوي», دەپ باۋىرىنا باسىپتى. «الگى شاكارىمنىڭ سول شاقتا ەكى ايەلى, سول ەكى ايەلىنەن ءبىراز بالاسى بار ەدى. سوعان قاراماي, مەنى باۋىرلارىنا باستى عوي, سونىڭ ارقاسىندا امان قالدىم عوي», دەيدى يرما اپامىز بۇگىندە.
شەشەسى مارتا ساۋىنشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاسىپ, جاعدايى وڭالعان سوڭ مۇنى ءوز قولىنا الىپتى. ودان كەيىن وسىنداعى قازاق مەكتەبىنە وقۋعا بارادى. ال بەس جىلدان سوڭ چەرەمۋشكا اۋىلىنا قونىس اۋدارادى. بىراق سوتسيالداعى بەس جىل ماڭگى ەسىندە قالادى. تازا قازاقي ورتادان ءسال الىستاپ كەتكەنمەن, ەندىگى جەردە قازاقتىڭ ءتىلىن دە, ءداستۇرىن دە ۇمىتپايدى.
چەرەمۋشكادا شەشەسىنىڭ جولىن قۋىپ ون ءتورت جاسىنان ساۋىنشى بولىپ ەڭبەككە ارالاسادى. سونشا جىل ەڭبەك ەتكەندە ءتۇرلى ماراپاتتاردان كەندە بولعان ەمەس. «موسكۆيچ» جەڭىل اۆتوكولىگىن جارتى باعاسىنا العانى دا بار. ول كەزدە بۇل ۇلكەن قۇرمەت. اۋداندىق كەڭەسكە بىرنەشە مارتە دەپۋتات بولىپ سايلانعانى ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە. ماسكەۋدەگى بۇكىلوداقتىق اۋىل شارۋاشىلىعى كورمەسىنە جولداما بەرىلىپ تۇرعاندا شەشەسىنىڭ قورقاقتاپ جىبەرمەي قويعانىن قايتەرسىز! قازىردە سول شەشەسى دە, ومىرلىك جارى بولعان ۆلاديمير يۆانوۆيچ تە ماڭگىلىك مەكەندەرىنە اينالعان چەرەمۋشكادا جاتىر.
ۇلكەن ۇلى فەدور ەكىباستۇزدا ەڭبەك ەتەدى ەكەن. كەلىنى ءمادينا چەرەمۋشكانىكى, فەدوردىڭ سىنىپتاسى. قۇداعيى عاليا جۇماشقىزى مەكتەپتە ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بولدى. سول سىيلاس قۇداعي مەن وزىنە ورتاق نەمەرە سەمەيدىڭ مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جاتىر. «ول دا ءبىر باقىت», دەيدى يرما اپاي. ال كەنجە ۇلى ۆالەريدىڭ ومبىعا كوشكەنىنە ءبىر جىل بولىپتى. ونىڭ زايىبى يرينا وسى كىشى ۆلاديميروۆكانىكى ەكەن. بۇلار ومبىعا كوشكىسى كەلمەگەن كورىنەدى. بىراق ءۇش ۇلى سول جاقتا تۇرىپ جاتقان سوڭ, امالسىز سوندا كوشكەن عوي. نە دەسەك تە, بۇگىندە ون ءۇش نەمەرە, ون ءتورت شوبەرە ءسۇيىپ وتىرعان يرما اپا ءوزىن باقىتتى سەزىنەدى.
ءسوز اياعىندا يرما اپا جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپىنان قامقورلىقتان كەندە ەمەس ەكەندىگىن, زەينەتاقىسى دا جىل سايىن ءوسىپ وتىراتىندىعىن ايتا كەتۋدى ۇمىتپاعان. «بىراق ءوز باۋ-باقشامدا جۇمىس ىستەۋدەن قالعان جوقپىن», دەيدى اپامىز. سونىڭ ارقاسىندا دەنساۋلىعىنا دا ەش وكپەسى جوق كورىنەدى. وسى ومىرىندە ءبىر رەت اۋرۋحاناعا دا جاتىپ كورمەپتى. «ءتىپتى, نانساڭىز, مەندە كارتىشكە دە جوق», دەيدى كەيۋانا.
مىنە, بۇكىل اۋدان حالقى بىلەتىن, قۇرمەتتەيتىن يرما اپامىز وسىنداي ادام. ال مۇنداي جانداردى اسىل قازىنامىز دەسەك ارتىق پا!
داۋلەت سەيسەن ۇلى,
جۋرناليست.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
بەسقاراعاي اۋدانى.