وتىراردىڭ تۋريستىك بولاشاعى ايقىندالدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە وراي تۇركىستان وبلىسى وتىرار اۋدا­نىندا وتىرار قالاجۇرتى ما­ڭى­نان سالىنعان «وتىرار مەملە­كەت­تىك ارحەولوگيالىق قورىق-مۋ­زەيى ساپار-ورتالىعى» ەكسپوزي­تسيا زالى­نىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى.

ءىس-شارا بارىسىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادە­نيەت جانە ونەر ىستەرى دەپارتا­مەنتىنىڭ ديرەكتورى كۇمىس سەيى­توۆا جانە ەلى­مىزدەگى بەلگىلى ار­­حەولوگ-عالىمدار وتى­رار قا­لا­­جۇر­تىنداعى عىلىمي رەستا­ۆرا­تسيالىق جۇمىستارمەن تانىستى. رەستاۆراتسيالىق جۇمىس­تارمەن «قازقايتاجاڭارتۋ» رمك دي­رەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى قانات تۇياقباەۆ تانىستىردى. جيىن­عا قاتىسقان ەلىمىزدىڭ بەل­گىلى تا­ريحشىلارى, ارحەولوگ-عا­لىم­دا­رى زەينوللا ساماشەۆ, جاكەن تاي­­ماعامبەتوۆ, بۇركىتباي اياعان جانە زيابەك قابىلدينوۆ تاريحي-مادەني نىسانداردىڭ تاريحي شىنايى قاباتىن وزگەرىسسىز ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى.

تۋريستەرگە كەشەندى قىزمەت كور­سەتەتىن ورتالىقتىڭ ءبىرىنشى قا­باتى كەلۋشىلەرگە قولايلى جاع­داي جاساۋ ماقساتىندا جاب­دىقتالعان. ياعني دەمالىس ورىندارى, بالالار الاڭى, كوۆوركينگ الاڭى بار. ال ەكىنشى قاباتتا كونە وتىرار قالاسىنىڭ بەس كەزەڭى II-VI وتىراردىڭ قۇرىلۋى, IX-XII وتىراردىڭ وركەندەۋى, XIII وتىرار اپاتى, XIV وتىراردىڭ قاي­تا قالپىنا كەلتىرۋ كەزەڭى جانە قازاق حاندىعى كەزەڭىندەگى وتىرار بويىنشا ەكسپوناتتارمەن جابدىقتالعان.

ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋ تۋرالى مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس ءابۋ ناسىر ءال-فارابيگە ار­نالعان زال كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلادى. زالدى اشۋداعى باس­ت­ى ماقسات – فارابيتانۋ عىلى­مىن پايدالانا وتىرىپ, تۇل­عاعا قا­تىستى عىلىمي جانە زاتتاي دە­رەكتەردى مەيلىنشە اشىپ كورسەتۋ.

« ۇلى ۇستاز ۇلاعاتى» تا­قى­رىپ­تىق ەكسپوزيتسيالىق جوس­پارىن قۇرۋ بارىسىندا ءابۋ-ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ عى­لىم مەن ونەر سالاسىنداعى ەڭبەك­تەرى, وتىرارداعى عىلىم مەن مادە­نيەت, ونەرگە قاتىستى ارتە­فاك­تى­لەر سونىمەن قاتار فارابيتانۋ­شى­لاردىڭ ەڭبەكتەرى زاتتاي دەرەك رەتىندە قاراستىرىلدى. ەكس­پوزيتسيادان ورىن الاتىن فارابي بولمەسىنىڭ ماكەتىندە مۇسىلمان الەمى ويشىلدارىنىڭ كوش باسىندا تۇرىپ, شىعىستا كۇردەلى الگەبرا, استرونوميا تاعى باسقا عى­لىمداردىڭ دامۋىنا اسەر ەتكەن ءوزى بولسا, الەۋمەتتىك ماسەلەدە ورتاعاسىرلىق گۇل­دەنگەن شىعىس قالالارىنىڭ ور­تالىعىندا بولىپ, عالىمدارمەن كەز­دەسىپ, ادام­زاتتىڭ ۇيلەسىمدى ءومىر سۇرۋىنە وزىق ويلى تراكتاتتارىن جازۋى, فيلوسوفيا, الەۋمەتتانۋ, ماتەما­تيكا عىلىمىن دامىتۋى. ادام تا­بيعاتىنىڭ ايناسى مۋزىكا ءىلىمىن زەرتتەۋى, سول ونەردىڭ ءمانىن اشۋى. ۇلى ۇستازدىڭ – ۇستازدار تۋرا­­لى كوزقاراسىندا شاكىرتتەر تار­بيەلەۋدەگى جەتىستىكتەرگە جە­تە­لەيتىن جولدارعا تىڭعىلىقتى پىكىرىن قالدىرۋى, قاجىرلى ەڭبەك, تالماس وي زەرتتەۋدەن جالىقپاعان عىلىم جولى وسى ەكسپوزيتسيادا كورسەتىلگەن.

سونىمەن قاتار «وتىرار كەشە, بۇگىن, ەرتەڭ: تۋريستىك جانە زەرتتەۋ بولاشاعى» تاقىرىبىنداعى رەسپۋب­ليكالىق عىلىمي-تاجىري­بەلىك ونلاين كونفەرەنتسيا ءوتتى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا ارحەولو­گيا سالاسىنىڭ جەتىستىكتەرى, وتى­رار قالاجۇرتىنداعى نى­سان­دار­داعى رەستاۆراتسيالىق جۇ­­مىستار ناتيجەلەرى, قازاق دا­لا­سىنىڭ عۇلا­مالارى تۋرالى – دۇنيەجۇزىلىك عى­لىم مەن مادەنيەتتە وشپەس ءىز قال­­­دىرعان ۇلى عۇلاما عالىم ءابۋ ناسىر ءال-فا­را­بيدەن باستاپ قازاق دالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن عۇ­لا­مالاردىڭ شى­عار­ماشى­لىق مۇراسى مەن عىلى­مي ەڭبەكتەرى بو­يىن­شا بايان­دا­مالار وقىلىپ, مادەني ين­فرا­قۇرىلىمدى كەڭەيتۋ, تاريحي-مادەني قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ جانە ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن جۇر­گىزۋ, مادەني مۇرالاردى زەرت­تەۋدىڭ تو­­لىقتاي جۇيەسىن قۇرۋ ماسەلەلەرى تال­قىلاندى.