قارجى پيراميداسىنىڭ قاقپانىنا ءتۇسىپ قالماڭىز

جىل باسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى كۇرمەۋى شە­شىل­مەگەن كۇردەلى ماسەلەگە توقتالىپ, قۇقىق قورعاۋ قۇرىلىمدارى مەن قارجى نارىعىن قاداعالايتىن جانە باقىلاۋ جۇرگىزەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باس­شىلارىمەن كەڭەس وتكىزگەن بولاتىن. بۇل كەڭەستە پرەزيدەنت ەل ازاماتتارىنا ايتارلىقتاي ماتەريالدىق شىعىن كەلتىرگەن قارجى-نەسيە ۇيىمدارىنىڭ زاڭسىز قىزمەتىنە توسقاۋىل قويۋ ماسە­لەلەرىن ايتقان ەدى. مەملەكەت باسشىسى قوعامدا نارازىلىق تۋدىرعان جاعدايدى ەگجەي-تەگجەيلى تەكسەرۋدى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن شارالار قابىلداۋدى جانە كىنالىلەردى جاۋاپقا تارتۋدى تاپسىردى. سونداي-اق بولاشاقتا مۇنداي جاعدايعا جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن جانە حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ جۇ­مىس­­تارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەنى ەسىمىزدە.

ەندىگى كۇنى ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مۇنداي نيەتى بۇرىس ۇيىم­دار­مەن كۇرەسۋدى مىقتاپ قولعا الا باستادى. قارجى پيراميداسىنا قاتىستى ىستەردى تەرگەۋ جۇمىسى كۇشەيىپ, ايلاكەرلەردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان بىرقاتار قا­دامدار جاسالىپ جاتىر. ءوز كەزەگىندە, پو­لي­تسەيلەردىڭ اۋقىمدى جۇمىسى اۋىز تو­لىتىرىپ ايتۋعا بولاتىن ناتيجەلەر بارىن ايعاقتاپ وتىر.

«قارجى پيراميداسىن قۇرۋعا قاتىستى قىلمىستار قاشان دا كەڭ قوعامدىق پىكىر تۋدىرادى. سول سەبەپتى, ىشكى ىستەر ورگاندارىندا وسى جاعىمسىز قۇبىلىسقا قارسى تۇرۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا باسىمدىق بەرىلەدى. جىل باسىنان بەرى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تەرگەۋ بولىمشەلەرى 250 قىلمىستىق ءىس تەرگەدى. بۇگىندە سونىڭ 120-سى سوتقا جىبەرىلگەن. قارجى پي­راميداسىن قۇرۋ جانە وعان قاتىسۋ ما­سەلەسى بويىنشا 98 ادام قىلمىستىق جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلۋدا. سونىمەن قا­تار 63 ادام سوت سانكتسياسىنا سايكەس قا­ماۋ­عا الىنعان», دەيدى ىشكى ىستەر مي­­نيسترلىگى تەرگەۋ دە­پار­تامەنتىنىڭ باس­­تىعى, پوليتسيا پول­كوۆ­نيگى سانجار ءادىلوۆ.

وسى كۇنى ەلىمىزدە قارجى پيراميداسىنا قاتىستى قىلمىستىق ىستەردەن زارداپ شەككەن ادامداردىڭ سانى 25 مىڭنان اسىپ جىعىلادى. كەلتىرىلگەن زالالدىڭ جالپى سوماسى 33 ملرد 250 ملن تەڭگەدەن اسادى. الاياقتاردان جاپا شەككەندەر­دىڭ باسىم بولىگى ەلىمىزدىڭ باتىس جانە وڭتۇستىك ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى كورىنەدى. اتالعان وڭىرلەردە «گارانت-24» جشس, ء«تيىمدى زايم», «ESTATE لومبارد», «Indigo-24 Evolution», «Gold Company LTD» جشس, «HomeAutoInvest» سىندى ءىرى قارجى پيراميداسى ۇيىمدارى بارىنشا بەلسەندى ارەكەت ەتكەنى انىقتالىپ وتىر. قارجى پيراميدالارىنىڭ كەسىرىنەن كوپ شىعىنعا باتقان وتانداستارىمىزدىڭ باسىم بولىگى اقتوبە, تۇركىستان, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, قىزىلوردا, ماڭ­عىستاۋ وبلىستارىنىڭ, شىمكەنت, نۇر-سۇلتان قالالارىنىڭ تۇرعىندارى.

«ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تەرگەۋ دە­پارتامەنتى «گارانت-24» جشس قارجى پيراميداسىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا قاتىستى تەرگەۋ امالدارىن اياقتادى. وسى قىلمىستىق ىستەن جاپا شەككەن 18 مىڭنان استام ادام ارىزداندى. اتالعان ۇيىمنىڭ كەلتىرگەن ماتەريالدىق شىعىن كولەمى 22 ملرد تەڭگەدەن اسادى. بۇل قىلمىستىق ءىستى تەرگەۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ار­نايى جەدەل-تەرگەۋ توبى قۇرىلدى. بۇل توپتىڭ قۇرامىنا 150-دەن استام تەر­گەۋشى مەن انىقتاۋشى كىردى. ىشكى ىستەر ورگان­دارىنىڭ ەل اۋماعىنداعى بارلىق ايماقتىق بولىمشەلەرىندە اۋقىمدى جۇ­مىس اتقارىلدى. سونىمەن قاتار, وسى قىل­مىستىق ءىستى تەرگەۋ بارىسىندا ءبىز 33 قىلمىستىق ارەكەتتى تىركەدىك. بۇگىندە 56 ادام قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋدا. سونىڭ ىشىندە 30 ادام قاماۋعا الىنعان. اتالعان 30 ادامنىڭ قاتارىندا قارجى پيراميداسىنىڭ قۇرىلتايشىلارى اۋماقتىق باسشى جانە مەنەدجەرلەر بار. بۇدان بولەك, 5 ادامعا ىزدەۋ جاريالاندى», دەيدى دەپارتامەنت باستىعى.

بۇعان دەيىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جەدەل-ىزدەستىرۋ شاراسىن وتكىزگەن بولاتىن. ىزدەۋ سالىنعان تۇلعالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى قازاقستان اۋماعىنان تىس جەرلەردە انىقتالىپ, قولعا تۇسىرىلگەن ەدى. ۇلتتىق ۇلاننىڭ كومەگىمەن مولدوۆا, تۇركيا, قىرعىزستان مەملەكەتتەرىنە ار­­نايى ۇشۋ ساپارلارى جاسالىپ, مەم­لە­كەتارالىق جانە حالىقارالىق ىزدەس­تىرۋگە جاريالانعان تۇلعالار قازاقستان­عا جەتكىزىلدى. كۇدىكتىلەردەن 70 ملن تەڭگە­دەن استام قاراجات تاركىلەندى. قىلمىس­تىق ارەكەتتەرى بارىسىندا ساتىپ العان 15 اۆتوكولىك, 2 ءوزى اۋدارعىش جۇك كولىگى, 2 اۆتوكران, قاردا جۇرەتىن تەحنيكا, 29 پاتەر مەن تۇرعىن ءۇي, 3 جەر ۋچاسكەسى, 5 اۆتوكولىك تۇراعىنىڭ ورنى, 1 كافە-بيليارد كەشەنى سىندى ءارتۇرلى م ۇلىكتەرىن پايدالانۋعا تىيىم سالىندى. تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, تىيىم سالىنعان م ۇلىكتەردىڭ جالپى قۇنى 22 ملرد تەڭگەدەن اساتىن كورىنەدى.

«سونىمەن قاتار وسى «گارانت-24» جشس قىلمىستىق ىسىنە قاتىستى 4 تۇر­عىن ءۇيدى, 140 پاتەردى, 1572 اۆتوكولىكتى پاي­دالانۋعا تىيىم سالىندى. اتالعان كومپانيانىڭ بارلىق كەڭسەلەرىندە ءتىنتۋ جۇرگىزىپ, بارلىق قۇجاتتامالار مەن زات­تاي ايعاقتاردى تاركىلەدىك. بۇگىندە بارلىق كۇدىكتى تۇلعالارعا قاتىستى تەرگەۋ امالدارى تولىق اياقتالدى. وندىرىستەگى قىلمىستىق ءىس توقتادى. جاپا شەككەندەر مەن كۇدىكتىلەر قىلمىستىق ءىستىڭ ماتە­ريالدارىمەن تانىسۋ جۇمىسىنا كىرىس­تى», دەيدى س.ءادىلوۆ.

تەرگەۋ دەپارتامەنتى اقتوبە وبلى­سىنداعى «Gold Company LTD» جشس-ءنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىستى دە اياقتادى. اتالعان ۇيىم ازاماتتاردىڭ قارجىسىن تارتۋمەن جانە ونى قايتا بولۋمەن اينالىسىپ كەلگەن بولاتىن. وسى قىلمىستىق ءىس بويىنشا 2,5 مىڭعا جۋىق جاپا شەگۋشىدەن ارىز كەلىپ ءتۇسىپتى. زالال كولەمى 1,5 ملرد تەڭگەدەن اسىپ وتىر. «Gold Company LTD» جشس قىلمىستىق ءىسى بويىنشا ءتىنتۋ كەزىندە 32 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات, ءارتۇرلى كەڭسە تەحنيكاسى تاركىلەندى. قازاقستانعا قىلمىستىق ارەكەتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ارنايى كەلگەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ 2 ازاماتى قاماۋعا الىندى.

سونىمەن قاتار تەرگەۋ دەپارتامەنتى «Questra World», «TeleTrade Central Asia», «Indigo Evolution», «Ailin forever» سىن­دى وزگە دە قارجى پيراميدالارى بويىن­شا تەرگەۋ امالدارىن جۇرگىزىپ جاتىر. ەڭ الدىمەن وتانداستارىمىزدى كەلتىرىل­گەن شىعىننىڭ قالاي قايتارىلاتى­نى الاڭ­داتادى. سوندىقتان وسى كۇنى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بارلىق ارەكەتى قىلمىستىق جولمەن ۇرلانعان قاراجات پەن م ۇلىكتىڭ, سالىمشىلاردىڭ اكتيۆىن انىقتاۋعا, ونى ۋاقىتىلى بۇعاتتاۋعا باعىتتالىپ وتىر. ال شىعىننىڭ ورنىن تولتىرۋ مەن پايدالانۋعا تىيىم سالىنعان م ۇلىكتىڭ تيىستىلىگىن انىقتاۋ ماسەلەلەرىن سوت قاراستىراتىن بولا­دى. ارينە, كۇدىكتىلەردىڭ بارلىق م ۇلىك­تەرى سوت ۇيعارىمى بويىنشا جاپا شەك­كەندەردىڭ ماتەريالدىق شىعىنىنىڭ ورنىن تولتىرۋعا باعىتتالادى.

قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋ تاجىري­بەلەرى قارجى پيراميدالارى – تەز بايىپ كەتكىسى كەلەتىن وتانداستارىمىز­دىڭ كوزسىز سەنىمدىلىگىنىڭ جانە سالىمنىڭ جوعارى تابىس اكەلەتىنىنە كەپىلدىك بە­رەتىن تارتىمدى جارنامالاردان باس تارتا المايتىندىعىنىڭ ناتيجەسى ەكەنىن ايعاقتاپ وتىر. ء«بىز وتانداستارىمىزعا باق ارقىلى ۇنەمى ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزەمىز. تۇرعىنداردى قار­جى پيراميدالارىنىڭ ارەكەتى تۋرالى ەسكەرتەمىز. سونىڭ ءوزى ازدىق ەتىپ وتىر. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ, جاۋاپ­تى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, قوعام­دىق بىرلەستىكتەردىڭ اۋقىمدى جۇ­مىسى – تۇرعىندار الدىندا قارجى پيرامي­دا­لارىنىڭ بەت-بەينەسىن اشۋعا, ونىڭ قاۋپىن تۇسىندىرۋگە باعىتتالۋى ءتيىس. وتان­داستارىمىز مۇنداي ۇيىمدارعا قارجى سالۋ – اقىر سوڭى ماتەريالدىق شىعىنعا باتىراتىنىن ءتۇسىنۋى كەرەك», دەيدى پوليتسيا پولكوۆنيگى.

ارينە, ءار ازامات ءوزىنىڭ ماتەريالدىق قورىن, قاراجاتىن بارىنشا ءتيىمدى پاي­دالانۋعا تىرىسادى. ونىڭ وسكەنىن, ەسە­لەپ پايدا اكەلگەنىن قالايدى. وسى ماق­ساتپەن ءتۇرلى قارجىلىق ۇيىمداردىڭ قىز­مەتىنە كوز جۇگىرتىپ, بارىنشا تيىم­دىسىنە, قاۋىپسىز ءارى ۇتىمدىسىنا سالىم جاساۋعا شەشىم قابىلدايدى. الايدا اڭ­داپ باساتىنداردىڭ ءوزى كوپ جاعدايدا ايلاكەرلەردىڭ الداپ-سوعۋىنا سەنىپ, قا­را­جاتىنان قاعىلىپ جاتاتىنى ءمالىم. سوندىقتان ۇتۋدىڭ ورنىنا ۇتىلىپ, پاي­داعا كەنەلۋدىڭ ورنىنا تۇتىلىپ قال­ماۋ ءۇشىن نەنى ءبىلۋ كەرەك؟ سالىم سال­عىڭىز كەلگەن ۇيىمنىڭ قارجى پيراميداسى ەكە­نىن قانداي بەلگىلەرگە قاراپ بىلۋگە بو­لادى؟

«قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋ امالدارى بارىسىندا انىقتاعان, ءوزىمىز ءۇشىن قان­داي دا ءبىر قورىتىندى شىعارعان قار­جى پيراميدالارىنىڭ باستى بەلگىلەرىنە توقتالايىن. ەڭ الدىمەن, مۇنداي قارجى ۇيىمدارى ءوز سالىمشىلارىن ەش نەگىزسىز بىردەن جوعارى پايداعا كەنەلتەمىز دەپ ۋادە بەرەدى. ماسەلەن, قۇيعان قاراجاتتى 25, 30, 50 جانە ودان دا جوعارى پايىزدىق ۇستەمەلەرمەن قاي­تارىپ الۋعا بولاتىنىن ايتادى. قازىرگى ەكونوميكالىق جاعدايعا قاراپ-اق مۇنداي پايداعا كە­نەلۋدىڭ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اڭعارۋعا بو­لادى. ۇيىمنىڭ قارجى پيراميداسى ەكەنىن ايعاقتايتىن كەلەسى بەلگى – تار­تىلعان ءار قاتىسۋشى ءۇشىن بونۋستىڭ تو­لەنۋى. ياعني قارجى پيراميداسىنىڭ وكىل­دەرى «سوڭىڭىزدان تاعى ەكى-ءۇش ادامدى شاقىرىڭىز» دەپ ۇگىتتەيدى», دەيدى س.ءادىلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ءۇشىنشى بەلگى رە­تىن­دە, ۇيىمعا قاتىسۋشىلارعا پايىزدىق ۇستەمەنى كەيىن قوسىلعان قاتىسۋشىلار­دىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن تولەۋدى ايتۋعا بولادى. مۇنداي ۇيىمدارعا قاتىسۋشى تارتساڭىز سونىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن پايداعا كەنەلەسىز دەگەن ءسوز. ءتورتىنشى بەل­گىسى – قارجى پيراميدالارى ەشقانداي دا زاڭدى قارجىلىق ۇيىمعا جاتپايدى. مۇنداي ۇيىمداردىڭ جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرىن قابىلداۋعا, بانك شوتتارىن اشۋعا جانە جۇرگىزۋگە رەتتەۋشى بەرگەن رۇقساتى (ليتسەنزيالارى) جوق. ياعني قارجىلىق ۇيىمدا جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرىن قابىلداۋعا, قارجى نارىعىن رەتتەۋگە جانە ونى دامىتۋعا رۇقساتى بولماسا بىردەن كۇدىكتەنۋ كەرەك.

قارجى قۇيعىڭىز كەلگەن ۇيىمنىڭ قارجى پيراميداسى ەكەنىن ايعاقتايىن سوڭعى بەلگى – ونىڭ ناقتى قىزمەت باعى­تىنىڭ بولماۋى. ياعني كەز كەلگەن قار­­جىلىق ينستيتۋت نە بولماسا ين­ۆەس­تي­­تسيالىق كومپانيا ءوزىنىڭ قۇرىل­تاي شارت­­تارىن, قۇقىق بەلگىلەۋشى قۇجات­تا­رىن كورسەتۋى كەرەك. بۇل شارتتار مەن قۇ­جات­تاردىڭ بارلىعىن قارجى قۇيماي تۇرىپ وڭاي تەكسەرۋگە بولادى.