جوعارى ءبىلىم قاشان جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلەدى؟

وسىنداي جاعدايدى جەتە ءتۇسىنىپ, مەم­لەكەت باسشىسى ق.ك.توقاەۆ ەكونو­مي­كالىق داعدارىسقا جانە بيۋدجەت تاپشىلىعىنا قاراماستان, جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتتى, اعىمداعى وقۋ جىلىنان باستاپ جوعارى وقۋ ورىن­دا­رىنداعى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانت­تارىنىڭ قۇنى بىرنەشە ەسە كوبەيدى.

بىراق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بۇگىنگى احۋالىنا قاراپ, «بىلىمگە سالىنعان بۇل ينۆەستيتسيالار اقتالادى, جۇمسال­عان مەملەكەتتىك قارجىنىڭ ورنى سۇرا­نىسقا يە ماماندارمەن تولىعادى» دەپ سەنىممەن ايتا المايمىز.

جوعارى وقۋ ورىندارىنا اكادە­ميالىق ەركىندىك بەرە وتىرىپ, ءبىز ما­ڭىزدى قا­دام جاسادىق. بىراق ولار تولىققاندى اۆتو­نومدىق باسقارۋعا ءالى كوشكەن جوق. ويتكەنى ءبىز تەك ۇيىم­داستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق قۇ­رى­­لىمدا وزگەرىستەر جاسادىق, ەندىگى كە­زەك­تە ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ عىلىمي الە­ۋە­تىنىڭ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن ينفرا­قۇرىلىمىنىڭ ساپاسىن تۇبەگەيلى جاق­سارتۋىمىز كەرەك.

بىرىنشىدەن, ەگەر ءبىز وزىمىزدە جانە شە­تەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءبىر ما­ماندىق بويىنشا وقىتىلاتىن پان­دەردى سالىس­تىرار بولساق, كوپ ايىر­ماشىلىقتاردى باي­قايمىز. ناقتىلاپ ايتساق, ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەر ستۋدەنتتەرگە ىرگەلى عىلىمدار بويىنشا ءتيىستى دەڭگەيدە زاماناۋي ءبىلىم بەرە الماي وتىر. سونىمەن قاتار بىزدە الىنعان تەوريالىق ءبىلىمدى پراكتيكا جۇ­زىندە بەكىتەتىن تاجىريبەلىك بازالار جوقتىڭ قاسى.

سوندىقتان شەتەلدىك جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ بىزدەن ەرەكشىلىگى: ولار ناقتى ءوندىرىس جاعدايىندا يننو­ۆاتسيالىق شەشىمدەردى ءوز بەتىنشە تابا الادى جانە كوپشىلىگى وقۋىن اياق­تا­عاننان كەيىن جۇمىس ىزدەمەيدى. كە­رىسىنشە, وزدەرى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشا الادى.

ەكىنشىدەن, دامىعان ەلدەردە بارلىق كوشباسشى ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىمي-زەرت­تەۋ وقۋ ورنى بولىپ تابىلادى. وندا زەرتحانا-اۋديتوريا-ءوندىرىس ءبىر قۇرىلىمعا بى­رىكتىرىلگەن. عىلىممەن جەمىستى اينالىسىپ, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن ولاردىڭ وقىتۋشىلا­رى ءوندىرىستىڭ قاجەتتىلىكتەرىن جاقسى بىلەدى, عالىمدارىنىڭ عىلىمي زەرت­تەۋلەرىنىڭ ناتيجەسى بىردەن جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا اينالىپ, وقۋ ۇدەرىسىنە ەنگىزىلەدى, سوندىقتان ستۋدەنتتەرى ۇنەمى زا­مان تالابىنا ساي ءبىلىم الىپ وتىرادى.

وكىنىشكە قاراي ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ­ۋنيۆەرسيتەتتەردە مۇنداي جۇيە جوق. ال زەرت­تەۋ ۋنيۆەرسيتەتى بولىپ قۇ­رىلعان جو­عارى وقۋ ورىندارى بەدەلدى مارتەبەدەن باسقا, قوسىمشا ەشقانداي مەملەكەتتىك قول­داۋعا يە ەمەس.

ۇشىنشىدەن, جەتەكشى شەتەلدىك ۋني­ۆەر­سيتەتتەردىڭ تابىسقا جەتۋ جو­لى­نىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى: ولاردا اكا­دەميا­لىق ساياسات, ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي جۇ­مىستاردى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى تەك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي كەڭەسىنىڭ شە­شىمىمەن جۇزەگە اسادى. دامىعان ەلدەردە عىلىمي كەڭەستى «جۇم­ساق بيلىك» دەپ اتايدى. رەكتور سول كەڭەس شەشىمدەرىنىڭ ورىندالۋىن عانا قامتاماسىز ەتەدى. ونىڭ بۇل لاۋازىمعا كانديداتۋراسىن دا عىلى­مي كەڭەس مۇشەلەرى ۇسىنادى جانە ول بەلگى­لى ءبىر مەرزىمگە عانا ساي­لانۋعا قۇقىلى (ادەت­تە 2 مەرزىمنەن اسپايدى). سونداي-اق ولار­ كەڭەس جۇمىس ناتيجەسى بويىنشا رەك­تورعا سەنىمسىزدىك ءبىلدىرۋى مۇمكىن. وسى­لايشا, عىلىمي كەڭەس ۇجىمدىق باس­قارۋدىڭ, ۋنيۆەرسيتەتتى تۇراقتى جانە جۇيەلى دامىتۋدىڭ كەپىلىنە اينالعان. ال بىزدە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دامۋ تراەكتورياسى ۇزاق جىلدار ءبىر ادامعا, تەك باسشىعا تاۋەلدى.

ءبىزدىڭ ۇسىنىستارىمىز:

بىرىنشىدەن, نازارباەۆ ۋنيۆەرسي­تەتىنىڭ ۇلگىسى بويىنشا وتاندىق جو­عارى وقۋ ورىندارىن تولىققاندى اۆ­تونوم­دى باسقارۋعا كوشىرۋ جونىندەگى باستالعان رەفورمالاردىڭ اياقتالۋىن تەزىرەك قامتاماسىز ەتۋ كەرەك;

ەكىنشىدەن, ۋنيۆەرسيتەتتەردى زەرتتەۋ باعىتىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنا اينالدىرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جۇيەلى شارالارى قاجەت. بۇل رەتتە اقش, گەرمانيا, قىتاي, رەسەي جانە تاعى دا باسقا مەملەكەتتەردىڭ ۇلگىسىندە وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ عىلىمي-تەح­نيكالىق الەۋەتىن دامىتۋ­دىڭ ارنايى باع­دارلاماسىن قابىلداۋ وتە ماڭىزدى. ءوز كەزەگىندە بۇل وقۋ ورىندارى قىسقا ۋاقىت ىشىندە جوعا­رىدا اتالعان ەلدەردەگىدەي عىلىمي ناتيجەلەر مەن مامانداردى دايارلاۋ ساپاسىن جاقسارتادى;

ۇشىنشىدەن, ۇزدىك الەمدىك تاجىري­بەگە سايكەس, ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ىشىندە زاماناۋي باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋ كەرەك. اتاپ ايتقاندا جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى عىلىمي كەڭەستىڭ القالى باسقارۋ ورگانى رەتىندەگى وكىلەتتىگىن زاڭنامالىق تۇر­عىدان ناق­تىلاۋ قاجەت. رەكتور اشىق كونكۋرس نەگىزىندە تاعايىندالۋى ءتيىس, ال ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي كەڭەسىنىڭ وسى لاۋازىمعا ءوز كانديداتىن ۇسىنىپ, ول ۇمىت­كەر تەڭ داۋىس جيناۋ جاعدايىندا باس­قالاردان ارتىقشىلىققا يە بولۋى كەرەك. سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ رەكتورلارىمىز شەتەلدىك جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەردەگىدەي بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە عانا سايلانىپ, اۋىسىپ تۇرۋ كەرەك. بۇل جوعارى وقۋ ورنىنىڭ سەرپىندى دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى جانە جاس كادرلاردىڭ باسەكەلەستىگىنە جول اشادى.

ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ما­لىمەتىنە سايكەس, 2019 جىلى ماماندار­دى دايارلاۋ باعىتتارى بويىنشا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتىندا وقىعان ۋنيۆەرسي­تەت تۇلەكتەرىنىڭ تەك 40-74%-ى عانا جۇمىسقا ورنالاس­قان ەكەن. ونىڭ وزىندە ولار ءوز مامان­دىقتارىنا سايكەس جۇمىسقا ورنالاستى ما, جوق پا, بەلگىسىز. ەگەر جاع­داي وزگەرمەسە, ءبىز جىلدا بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ كەم دەگەندە 10 ملرد تەڭگەسىن ءتيىمسىز جۇمساپ وتىرامىز. بۇل دايەكتەر ەلىمىزدىڭ جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى ەلەۋلى كەمشىلىكتەردىڭ بەتىن اشىپ وتىر. بۇل ماسەلە تەك جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتەتتەردى جابۋمەن شەشىلمەيدى. جالپى ەلىمىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىك جۇيەسىن تۇبەگەيلى رەتتەيتىن ۋاقىت كەلدى.

اقىلبەك كۇرىشباەۆ,

سەنات دەپۋتاتى,

ۇعا اكادەميگى