پسيحوتروپتى زاتتار: سانالى ۇرپاقتىڭ ساناسىن ۋلامايىق

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ­القا وتىرىسىندا ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى جۇمىستى جانداندىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇگىندە ەسىرتكى ءونىمىنىڭ زاڭسىز اينالىمى ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قاتاڭ باقىلاۋىنا الىنعان. ال پوليتسيانىڭ كۇش-جىگەرى ەسىرتكى ساۋداسىمەن اينالىساتىن ۇيىم­داسقان توپتاردىڭ ارەكەتىن قۇ­رىق­تاۋعا جانە ەسىرتكى تاسىمالىنىڭ جو­لىن جابۋعا باعىتتالىپ وتىر.

«وتكەن 10 ايدا پوليتسيا وسى زاڭ­­سىز ەسىرتكى اينالىمىنا قاتىستى 1950 قىلمىستى انىقتادى. سونىڭ ىشىن­­دە ەسىرتكىنى زاڭسىز ساۋدالاۋ فاك­­تىسى 1123-ءتى قۇراسا, كونترابان­دا فاك­تى­سى 87-گە جەتىپ وتىر. تار­كى­لەن­گەن ەسىرت­كى كولەمى 3 تونناعا كو­بەي­دى. سو­نىڭ ىشىندە ەسىرتكىنىڭ سين­تە­تيكالىق ءتۇ­رى 90 كيلوعا ارتقانى باي­قا­لادى. ەسىرت­كى ساۋداسىمەن اينالى­سا­تىن ۇيىم­داسقان 6 قىلمىستىق توپ­تىڭ قىز­مەتى توقتاتىلدى. سونىڭ نا­تي­جە­سىندە, مۇنداي ۇيىمداسقان قىل­مىس­تىق توپتاردىڭ 5 جەتەكشىسى مەن قىل­مىستىق توپتىڭ 21 مۇشەسى جا­­ۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلدى. ولارعا قا­­تىستى 33 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى», دەي­دى ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى ءىس-قي­­مىل دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پو­­ليتسيا گەنەرال-مايورى تىلەگەن ماتكەنوۆ.

سونىمەن قاتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى 7 ەسىرتكى زەرتحاناسىن جويدى. اتالعان وپەراتسيا بارىسىندا زەرتحاناداعى قولدانىسقا دايىن 65 كيلو ەسىرتكى مەن ەسىرتكى ازىرلەۋ كەزىندە قولدانىلاتىن 140 ليتر حيميالىق زات (پرەكۋرسور) تاركىلەندى. قارا بازاردا بۇل ءونىمنىڭ قۇنى 1 ملرد تەڭگەدەن اساتىن كورىنەدى. سونداي-اق جۋىردا ەلىمىزدىڭ ىشكى ىستەر ورگاندارى رەسەيلىك ارىپتەستەرىمەن بىرلەسىپ جۇرگىزگەن وپەراتسيا بارىسىندا الماتى قالاسىندا تاعى ءبىر ەسىرتكى زەرتحاناسىنىڭ كوزىن جويىپتى. وپەراتسيا بارىسىندا 3 ال­ماتىلىق ازامات قاماۋعا الىنىپ, ولاردان 10 كيلوعا جۋىق مەفەدرون تاركىلەندى.

زاڭ بۇزۋشىلار ءونىم ءوندىرۋدى قىل­مىستىق توپ مۇشەلەرىنىڭ ءبىرىنىڭ ۇيىندە جولعا قويىپتى. ال شيكىزاتتى شەتەلدەن تاپسىرىس بەرۋ ارقىلى الدىرىپ وتىرىپتى. وسىلايشا, دا­يىن ءونىمدى الماتىدا وتكىزۋدى جوس­پارلايدى. ءتىنتۋ بارىسىندا ەسىرتكى ازىرلەۋگە قاجەتتى حيميالىق رەاكتيۆتەر, قۇرىلعىلار, كومپونەنتتەر, اۋا جەلدەتكىش جۇيەلەر تاركىلەندى. بۇل وپەراتسيانىڭ ناتيجەسىندە قۇنى 240 ملن تەڭگە بولاتىن مەفەدروننىڭ 40 مىڭنان استام ءبىر رەتتىك دوزاسى زاڭسىز اينالىمعا جىبەرۋدىڭ جولى كەسىلدى.

«بۇگىندە سينتەتيكالىق ەسىرتكىگە قارسى بەلسەندى ءىس-قيمىل زاڭناما­لىق شارالار كەشەنىن قابىلداۋ نا­تيجەسىندە مۇمكىن بولىپ وتىر. با­قىلاۋداعى تىزىمدەرگە ەسىرتكىنىڭ جاڭا تۇرلەرىنىڭ 89 اتاۋىن ەنگىزۋ جانە ولاردىڭ تىزبەسىن ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتۋ ارقىلى قۇقىقتىق اۋماققا بارلىق بەلگىلى پسيحوبەلسەندى زاتتاردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك پايدا بولىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە 96 كيلو سينتەتيكا تاركىلەندى. بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن ونداعان ەسە ارتىق. ەسىرتكى اينالىمىنا قاتىستى 650 قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىق انىقتالىپ, سونىڭ ىشىندە ەسىرتكىنى ساتۋدىڭ 238 فاكتىسى تىركەلدى. ەسىرتكى تاراتۋمەن اينالىسقان 850-دەن استام سايتتىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى», دەيدى پوليتسيا گەنەرال-مايورى.

جىل سايىن ماۋسىم جانە قازان ايلارىنىڭ ارالىعىندا وتكىزىلەتىن اۋقىمدى «قاراسورا» وپەراتسياسى اياقتالدى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەلى­مىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرىندە قاراسورانى (كونوپليا) ءوسىرۋ, دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋمەن كۇرەس جۇرگىزۋ. سونداي-اق ەسىرتكى تاراتۋمەن اينالىساتىن (سونىڭ ىشىندە ەسىرتكىنىڭ جاڭا تۇرلەرى) ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردىڭ ارەكەتىنە توقتام سالۋ سانالادى. وپە­راتسيا قورىتىندىسى بويىنشا 830 قىل­مىستىق ءىس تىركەلىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە ەسىرتكى ساتۋدىڭ – 383, ەسىرتكىنى زاڭسىز ساقتاۋدىڭ – 162, قاراسورانى ءوسىرۋدىڭ 233 فاكتىسى بار.

سونىمەن قاتار 3 ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ ارەكەتى جويىلدى. ولارعا قاتىستى 7 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. اتالعان قىلمىستىق توپتاردىڭ 2 جەتەكشىسى, 16 مۇشەسى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ناتيجەسىندە, 21 توننادان استام بىرنەشە ەسىرتكى ءتۇرى زاڭسىز اينالىمنان شىعارىلدى. سونىڭ ىشىندە 5,5 تونناعا جۋىق ماريحۋانا, 300 كيلودان استام ناشا (گاشيش), 60 كيلودان استام سينتەتيكا, 250 گرامم گەروين بار. تۇركىستان, قىزىلوردا جانە قاراعاندى وبلىستارىندا قارا­سورا وسىرىلگەن 60 پلانتاتسيا جويىلدى. اتالعان پلانتاتسيالاردىڭ جالپى اۋماعى 60 گەكتاردان اسادى. سونىمەن بىرگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قارا سورانىڭ جالپى سالماعى 20 توننادان اساتىن 53 مىڭ ءتۇبىن تاركىلەپ, كوزىن جويدى.

قاراسورانى وسىرۋشىلەردىڭ كوشىن قىزىلوردا وبلىسى باستاپ تۇر. وندا 48 پلانتاتسيا جويىلىپ, قۇرامىندا ەسىرتكىسى بار 4 مىڭ توننادان استام وسىمدىك تاركىلەندى. سوعان بايلانىستى 14 قىلمىستىق ءىس قاراسورانى زاڭسىز ءوسىرۋ فاكتىسى بويىنشا قوزعالسا, 3 قىل­مىستىق ءىس ەسىرتكىنى اسا ءىرى كو­لەم­دە ساۋدالاعاندارى ءۇشىن قوزعالدى. نا­تيجەسىندە, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇدىكتىلەردىڭ بىرەۋىن قولعا ءتۇسىردى. مۇنداي قاراسورا ەگىستىكتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندەگى ۇلت­تىق ۇلاننىڭ تىكۇشاقتارى تارتىلدى.

بۇعان دەيىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قوعامدى وسىنداي وپەراتسيا جۇرگىزىلەتىنى تۋرالى قۇلاقتاندىرعان بولاتىن. سول كەزدە اۋەدەن پاترۋلدەۋ بارىسىندا قاراعاندى وبلىسىندا ارنايى جابدىقتالعان ەكى جول تالعامايتىن كولىكتى تىزگىندەگەن ازاماتتار ءتارتىپ ساقشىلارىنان قۇتىلىپ كەتپەك بولادى. ولاردى قۇرىقتاۋ ءۇشىن قارۋ قولدانۋعا تۋرا كەلىپتى. قىل­مىستىق وقيعا ورنىندا قارا سو­را پلانتاتسياسى, اگرارلىق تەحنيكا­لاردى ساقتاۋعا جانە ءومىر سۇرۋگە ارنال­عان قۇرىلىس نىساندارى, ارىق جانە تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەلەرى, باسسەين انىقتالدى. «وپەراتسيا بارىسىندا قۇرامىندا ەسىرتكىسى بار 468 ءتۇپ وسىمدىك تاركىلەندى. ىشكى ىستەر مي­نيسترلىگىنىڭ القا وتىرىسىندا مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى ءبىزدىڭ قىز­مەتىمىزدى جانداندىرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇل باعىتتا ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى ت.ماتكەنوۆ.

زاڭنامالىق بازا دا قايتا قارال­دى. جاڭا پسيحوتروپتىق زاتتاردى ەسەپكە قويۋدىڭ ءتارتىبى جەڭىلدەدى. ەسىرتكى قىلمىسىنىڭ قازىرگى شىندىعىنا جا­ۋاپ بەرەتىن قىلمىستىق ىستەردىڭ جاڭا قۇرامى ەنگىزىلدى. بۇل جەردە اڭ­گىمە ەسىرتكى پايدالانۋعا يتەرمەلەۋ مەن پسيحوتروپتى زاتتاردى ينتەر­نەت ارقىلى ساۋدالاۋ ماسەلەسىنە قا­تىستى بولىپ وتىر. بۇدان بىلاي مۇنداي قىلمىستار اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستاردىڭ قاتارىنا جات­قىزىلاتىن بولدى. ونداي زاڭبۇزۋ­شىلىققا بارعان ادامداردى ۇزاق مەرزىمگە, ءتىپتى ءومىر بويى باس بوستان­دىعىنان ايىرۋ كوزدەلگەن.

«بۇگىندە ەسىرتكىنى جارنامالاۋ فاك­تىسى بويىنشا 64 قىلمىستىق ءىستىڭ بەتى اشىلدى. سونىڭ ىشىندە, 39 قىلمىستىق ءىس ەسىرتكى ساۋداسىنا قاتىستى بولىپ وتىر. اتالعان فاكتىلەر بويىنشا سوت­قا 41 قىلمىستىق ءىس جولداندى. وسى كۇنى ءبىز جوعارعى سوتپەن بىرلەسە وتى­رىپ, نورماتيۆتىك قاۋلىلار جوبا­سىن ازىرلەپ جاتىرمىز. بۇل قادام قىل­مىستىق ىستەردى تەرگەۋدە بىرىڭعاي امال­دى قولدانۋ بويىنشا قۇقىقتىق تاجى­ريبەنى تۇسىندىرۋگە مۇمكىندىك بە­رەدى. اتالعان جۇمىستاردىڭ اياسىندا جىل سوڭىنا دەيىن ۇكىمەت قاۋلىسى قا­بىل­داناتىن بولادى», دەيدى دەپارتامەنت باستىعى.

ەسىرتكىنى ساتىپ الۋ جولدارىن ەكى­نىڭ ءبىرى بىلە بەرمەسە دە, وعان اۋەس­تەنەتىن جاستاردىڭ سانى از ەمەس. بۇل رەتتە, جاستاردىڭ پسيحوتروپتى زات­تارعا قالاي قول جەتكىزەتىنىن دەپارتامەنت باسشىسى ءتۇسىندىردى. «قازىر­گى كەز كەلگەن جاس ازاماتتىڭ قولىن­دا تەلەفون, گادجەت بار. ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ قيىنعا سوقپايدى. ءوز كە­زە­گىندە اكە-شەشەلەرى دە ولارعا دۇ­رىس باقىلاۋ, قاداعالاۋ جاسامايدى. ين­تەر­نەتتە نەنى كورىپ, نەنى وقىپ, نە­نى ىزدەپ جاتاتىنىن بىلمەيدى. ال ين­تەرنەتتە نەشە ءتۇرلى جارناما بار. ماسەلەن, ەسىرتكى ساۋدالاۋشىلار ءوز ونىمدەرىن ساعىز رەتىندە تانىستىرىپ, ساتىلىمعا شىعارىپ جاتادى. مۇنداي «ساعىزداردىڭ» سىرتقى وراما قاعازى دا تارتىمدى كورىنەدى. بالالار سول جارناماعا قىزىعىپ, سايتقا كىرگەن كەزدە سينتەتيكالىق ەسىرتكىنىڭ جارناماسى ەكەنىن تۇسىنەدى. الىپ كورگىسى كەلەدى», دەيدى ت.ماتكەنوۆ.

ال سينتەتيكالىق ەسىرتكى ادام اع­زاسى ءۇشىن اسا قاۋىپتى. وعان ادام از ۋاقىتتا ۇيرەنىپ كەتەدى. ءبىر رەت پاي­دالانىپ كورگەن تۇلعانىڭ ودان ارى­لۋى اسا قيىنعا سوعادى. ءتىپتى كوپ جاعدايدا قۇمارلىقتان ءبىرجولا قۇتى­لىپ كەتە دە المايدى. ەڭ الدىمەن پسي­حوتروپتى زاتتار ادامنىڭ جۇيكە جۇيە­سىن زاقىمدايدى. پسيحولوگيالىق جاع­دايى بۇزىلادى. دوزانى كوبەيتىپ العان كەزدە جاس بالالار ءتىل تارتپاي كەتەتىن كورىنەدى. ۇلت تامىرىنا بالتا شابۋ دەگەنىڭىز وسى.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وسىنداي وقىس وقيعالاردى بولدىرماۋ, ال­دىن الۋ ماقساتىندا اۋقىمدى پرو­فيلاكتيكالىق جۇمىستار جۇرگىزە­دى. «ەسىرتكىنىڭ سالدارىمەن ەمەس, ونىڭ الدىن الۋمەن كۇرەستى ماڭىزدى دەپ سانايمىن. سوندىقتان جەرگىلىكتى ات­قارۋشى ورگاندارمەن, پروفيلاكتيكا جۇمىسىن جۇرگىزەتىن ارنايى بو­لىمشەلەرمەن جۇمىس ىستەگەن كەزدە وسى ماسەلەگە باستى نازار اۋدارامىز. بۇل جۇمىس ىشكى ىستەر ورگاندارى ءۇشىن دە, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى. جىل سايىن ەلىمىزدە 9 مىڭنان استام پروفيلاكتيكالىق شا­رالار وتكىزىلەدى. وعان پوليتسيا قىز­مەتكەرلەرى نەمەسە جەرگىلىكتى ات­قا­رۋشى ورگانداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى مىندەتتى تۇر­دە قاتىسادى. ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا ەسىرتكىمەن كۇرەس جۇرگىزەتىن ۆەدومستۆوارالىق شتابتار قىزمەت ەتە­دى. ونىڭ قۇرامىنا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ وكىلدەرى ەنگىزىلگەن», دەيدى پوليتسيا گەنەرال-مايورى.