قازاقستاندا ارالاس جەكپە-جەك ونەرىنىڭ دامۋىنا دانيار قاسقاراۋوۆتىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى زور. ولاي دەۋگە نەگىز, وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن ول الماتىدا «الاش پرايد» دەپ اتالاتىن جاۋىنگەرلىك كلۋب قۇرىپ, ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن جالىندى جىگىتتەردىڭ باسىن بىرىكتىردى. ولاردىڭ ەش الاڭسىز دايارلانۋىنا جاعداي جاساپ, ەڭبەكاقى تاعايىندادى. ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزگەندەر سىياقى الدى. وسىنداي جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلگەن جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە جەرلەستەرىمىز شەتەلدەردە وتەتىن جارىستارعا شىعۋعا مۇمكىندىك الدى. سونىمەن قوسا رەسپۋبليكامىزدىڭ بىرقاتار ايماعىندا ءدۇبىرلى دودالار ۇزدىكسىز ۇيىمداستىرىلا باستادى. وسى جايتتىڭ بارلىعى جاۋىنگەرلىك ونەردىڭ قازاقستاندا قۇلاشىن كەڭىنەن جايىپ, ءوسىپ-وركەندەۋىنە ءوز سەپتىگىن تيگىزدى.
الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانىنىڭ قاستەك اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزىنەن دانيار قاسقاراۋوۆ بالۋاندىق ونەرگە بەت بۇردى. ەركىن كۇرەستىڭ حاس شەبەرى بولسام دەگەن اسقاق ارمان ونى الاتاۋ باۋرايىنداعى اسەم قالاعا جەتەلەپ اكەلدى. 1991-95 جىلدارى ول قاجىمۇقان اتىنداعى سپورتشىلار دايارلايتىن مەكتەپ-ينتەرانتتا شەبەرلىگىن شىڭدادى. وسى جەردە مۇسابەك قاپانوۆ پەن مالىك نادىربەكوۆ سىندى بىلىكتى باپكەرلەردىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءبىراز تابىسقا قول جەتكىزدى. كەيىننەن اسكەريلەردىڭ ورتالىق سپورت كلۋبىندا جاتتىقتى. ستۋدەنت كەزىندە دە دانيار سپورتتان قول ۇزگەن جوق. رەسپۋبليكالىق جارىستاردا جۇلدە الىپ, ەل بىرىنشىلىگىندە ورەلى ونەرىمەن كوزگە ءتۇستى. قاراعاندىدا جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ تۇراتىن ايگىلى ۇشقىش, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى نۇركەن ءابدىروۆتىڭ تۋرنيرىندە كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. وسى تابىستارىنىڭ ارقاسىندا سپورت شەبەرى ءنورماتيۆىن ورىندادى.
جوعارى وقۋ ورنىن اياقتاعان سوڭ دانيار قاسقاراۋوۆ كەدەن سالاسىنا قىزمەتكە تۇردى, ودان كەيىن بيزنەسپەن اينالىستى. تىرشىلىكتىڭ قامىمەن جۇرگەن كەزدەرى بوز كىلەمنەن ءبىراز الشاقتاپ قالدى. دەسەك تە بۇل سالادان ول مۇلدەم الىستاپ كەتكەن جوق. جەكپە-جەك تۇرلەرى بويىنشا بىرقاتار تۋرنيرگە قاتىسىپ, ءبىراز ولجاعا كەنەلدى. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكا اۋماعىندا وتەتىن جارىستاردى قالت جىبەرمەي, جالىنداپ ءوسىپ كەلە جاتقان جاستارعا كوز قىرىن سالىپ ءجۇردى. قاجەت كەزدەرى كومەگىن دە اياعان جوق.
– مەن ارالاس جەكپە-جەككە كەزدەيسوق كەلگەن اداممىن, – دەپ باستادى ءوز اڭگىمەسىن دانيار. – بىردە ارىپتەسىم وسى سپورتتى سەرىك ەتەتىن جاستار قونىستانعان پاتەرگە مەنى وزىمەن بىرگە ەرتىپ اپاردى. سولارمەن تانىسىپ, بىلىسكەن سوڭ پروبلەمالارى شاش ەتەكتەن ەكەنىن بىردەن اڭعاردىم. بارلىعى دا ءوزىمىزدىڭ قازاقتىڭ وجەت جىگىتتەرى. كۇش-قۋاتى بويلارىنا سىيماي, جەكپە-جەك دەسە دەلەبەسى قوزىپ, قاندارى قىز-قىز قايناپ تۇرعان جالىندى جاستار. بىراق «جومارتتىڭ قولىن جوقتىق بايلايدى» دەگەن راس ەكەن. سپورتشىلاردىڭ جارىسقا شىعىپ نەمەسە جاتتىعۋ زالىن جالعا الۋى بىلاي تۇرسىن, تىپتەن تۇرىپ جاتقان پاتەرلەرى ءۇشىن تولەيتىن اقشالارى دا جوق. باۋىرلارىمنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭداعاننان كەيىن «از دا بولسا كومەك قوي» دەگەن نيەتپەن قولدارىنا قوماقتى قاراجات ۇستاتىپ كەتتىم. العاشىندا وسىمەن عانا شەكتەلەتىن شىعارمىن دەپ ويلادىم. الايدا ۋاقىت وزا بۇل ونەرگە اڭسارىمنىڭ اۋعانى سونشالىق, ولارمەن ءجيى جولىعاتىن بولدىم. جارىستارىنان قالمايمىن. بىرنەشە سپورتشىنى ءوز قامقورلىعىما الىپ, ولارعا مورالدىق جانە ماتەريالدىق تۇرعىدان كومەك كورسەتە باستادىم. ارالاس جەكپە-جەك ونەرىنە وسىلاي كەلدىم.
جاسىراتىنى جوق, ول كەزدە ارالاس جەكپە-جەكتەن جارىستار قالاي بولسا, سولاي وتەتىن. اركىم قالاۋى بويىنشا باسەكەلەر ۇيىمداستىرىپ, وزدەرىنشە مارە-سارە بولىپ جۇرەتىن. شاما-شارقى جەتكەندەرى شەت مەملەكەتتەردە توبەلەسسە, كوبى ءوز ەلىمىزدە الىسىپ-ج ۇلىسۋمەن عانا شەكتەلەتىن. بۇل نە جارىس ەكەنىن, قانداي بەلبەۋلەردىڭ ساراپقا سالىنىپ جاتقانىن ۇعىنۋ مۇمكىن ەمەس. ءبىر سوزبەن ايتساق, اركىم ءوز بىلگەنىن ىستەيتىن. مىنە, وسىنىڭ بارلىعىن دانيار قاسقاراۋوۆ باستاعان جىگىتتەر ءبىر جۇيەگە كەلتىردى.
جوعارىداعى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن د.قاسقاراۋوۆ الماتىدا «الاش پرايد» دەپ اتالاتىن پروموۋتەرلىك كومپانيانىڭ ىرگەتاسىن قالادى. بۇل 2011 جىل ەدى. سەلەكتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىپ, بىرنەشە مىقتى سپورتشىنى كومانداعا قابىلدادى. باپكەرلەر مەن دارىگەرلەردىڭ ماسەلەسىن شەشتى. جۇمىس جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋ ءۇشىن الدىن الا جوسپار جاسالدى. بۇل ىسكە بەلدى كاسىپكەرلەر جۇمىلدىرىلدى. ناتيجەسىندە سپورتشىلار تۇراقتى تۇردە ەڭبەكاقى الا باستادى. جاتتىعۋ زالى, تۇراتىن جەر, جارىسقا شىعۋ سەكىلدى كوپتەگەن قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاپتى. رەسپۋبليكامىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە ءتۇرلى باسەكەلەر ۇيىمداستىرىلدى. سول جارىستاردا وزدەرىن جاقسى قىرىنان كورسەتكەن جىگىتتەر شەتەلدە باق سىناۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. سونىڭ ناتيجەسىندە «الاش پرايدتىڭ» العاشقى قارلىعاشتارى – قۋات حاميتوۆ, قايرات احمەتوۆ, ەرجان ەستانوۆ, اسلان توقتارباەۆ جانە تولەگەن اقىلبەكوۆ سىندى سپورتشىلاردىڭ ەسىمدەرى ەل اۋزىنا ىلىگىپ, اتاقتارى شارتاراپقا تارادى. كەيىننەن ولاردىڭ قاتارىنا ەرمەك تلاۋوۆ, شاحمارال جەتپىسوۆ, ارمان وسپانوۆ جانە تاعى باسقالار قوسىلدى.
– العاشىندا وسىنداي اۋقىمدى شارۋا اتقارۋ وڭاي بولعان جوق, – دەپ دانيار ءوز اڭگىمەسىن جالعاستىردى. – نە ءىستىڭ ءمانىن بىلمەيمىز, نە قالىپتاسقان بەلگىلى ءبىر جۇيە جوق. سونىڭ سالدارىنان كوپ قينالدىق. بىراق قولعا العان ءىستى اياعىنا دەيىن جەتكىزبەي, جارتى جولدا تاستاپ كەتۋگە ار-نامىسىمىز جىبەرمەدى. ونىڭ ۇستىنە, وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن قانداستارىمىزدىڭ بويىنان ايرىقشا رۋح پەن كەرەمەت قۇلشىنىستى بايقادىق. بارلىعى دا جەكپە جەككە شىعۋعا جۇلقىنىپ تۇر. سولاردىڭ ساعىن سىندىرعىمىز كەلمەدى. وسىلايشا, قاۋىرت جۇمىس باستالدى. ماقساتىمىز – ەلىمىزدەگى جاۋىنگەرلىك ونەردىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋ, شىنايى چەمپيونداردى كوپتەپ شىعارۋ. الەمدەگى ەڭ بەدەلدى ۇيىمداردىڭ التىن بەلبەۋىن قازاقتىڭ قايسار ۇلدارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى يەلەنىپ جاتقان ءساتتى ءوز كوزىمىزبەن كورسەك دەپ ارماندادىق. سول ءۇشىن دە كوپ ىزدەندىك, تالپىندىق. شەتەلدىك ۇيىمدارمەن بايلانىس ورناتتىق. ناتيجەسى جامان بولعان جوق. ءبىز الەمگە تانىلدىق, الەم ءبىزدى تانىدى.
ءيا, وعان كۇمان جوق. «الاش پرايدتىڭ» مۇرىندىق بولۋىمەن ءار جىلدارى قازاقستاننىڭ بىرقاتار قالاسىندا «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى», « ۇلى مايدان – ءى», « ۇلى مايدان – ءىى», «الەم الىبى», «اتىراۋ ايبىنى», «استانا – 2012», «تۇركىستان – 2020» جانە تاعى باسقا ءدۇبىرلى دودالار ۇيىمداستىرىلدى. ونىڭ سىرتىندا كوپتەگەن «گران-پري» تۋرنيرلەرى تاعى بار. ايتۋلى جارىستاردا دجەفف مونسون, بوب ساپپ, الەكساندر ەمەليانەنكو, يون كۋتسەلابا, ءزۇبايرا تۋحۋگوۆ, راسۋل ميرزاەۆ, ۆەنەر گاليەۆ, مۇرات حانتۋراەۆ, كەۆين كرۋم جانە تاعى باسقا مما جۇلدىزدارى قازاقستاندىق جانكۇيەرلەردىڭ كوز الدىندا ونەر كورسەتتى.
دانيار قاسقاراۋوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن كوماندانىڭ مۇشەلەرى ءىرى حالىقارالىق دودالاردا دا تابىستى ونەر كورسەتىپ جۇرگەنى بارشاعا ايان. كەزىندە يگور سۆيريد پەن قايرات احمەتوۆ ONE FC پروموۋشەننىڭ التىن بەلبەۋىن يەلەندى. باسقا دا بەلدى ۇيىمداردا وزدەرىن جاقسى قىرىنان كورسەتىپ, كوپشىلىكتىڭ قوشەمەتىنە بولەنگەن سپورتشىلار از ەمەس. سولاردىڭ اراسىنان 2013 جىلى سوچيدە جالاۋى جەلبىرەگەن «پلاتفورما S-70» ءتۋرنيرىن بولە-جارا اتاپ وتۋگە بولادى. سول جارىستى تاماشالاۋ ءۇشىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ باسشىلارى دميتري مەدۆەدەۆ پەن ۆلاديمير پۋتين قارا تەڭىز جاعالاۋىنا ارنايى اتباسىن بۇردى. وسىنداي لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ كوز الدىندا ارمان وسپانوۆ جەرگىلىكتى سپورتشى الەكسەي پولپۋدنيكوۆتى ءبىرىنشى راۋندتا-اق ۇرىپ جىعىپ, تامساندىرعان ەدى.
سوڭعى جىلدارى الەمدەگى ەڭ بەلدى پروموۋشەندەردىڭ العاشقى ۇشتىگىندە جۇرگەن چەشەنستاننىڭ اسا تۋرنيرىندە قازاقستاننىڭ بىرنەشە ورەنى كۇش سىناسۋدا. كەزىندە وسى جارىستاردا ارمان وسپانوۆ جاسىنداي جارقىلداسا, بۇل كۇندەرى ارتەم رەزنيكوۆ, اسىلجان باقىتجان ۇلى, ەۆگەني ەگەمبەرديەۆ, نۇرسۇلتان قاسىمحانوۆ جانە قارشىعا داۋىتبەكتىڭ قارقىنى قۋانتارلىق. سونىمەن قاتار «الاش پرايد» اسا-مەن بىرىگىپ, الماتىدا ءۇش بىردەي تۋرنير ۇيىمداستىردى. ونىڭ ۇشەۋى دە تولىق انشلاگتا ءوتتى. اسىرەسە «الماتى ارەناداعى» دودادا ينە شانشار ورىن بولمادى.
– ءبىزدىڭ وسى نارىقتا جۇرگەنىمىزگە 10 جىلعا جۋىقتادى. سول ۋاقىت ارالىعىندا كوپ شارۋا تىندىردىق دەپ قازىر نىق سەنىممەن ايتا الامىن. ەڭ باستىسى, ەلىمىزدە ارالاس جەكپە-جەكتىڭ دامۋ جۇيەسى دۇرىس جولعا قويىلدى. باعىتىمىز – وڭ, ماقساتىمىز – ايقىن! تالاي دارىندى جاستىڭ توماعاسىن سىپىرىپ, ولاردىڭ ۇلكەن ارەناعا شىعۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوستىق. بۇيىرتسا, ارمان وسپانوۆتىڭ الەمدەگى ەڭ بەلدى پروموۋشەن – UFC-مەن كەلسىمشارتقا وتىرۋىنا از عانا ۋاقىت قالدى. ارتەم رەزنيكوۆ اسا رەيتينگىندە ءوز سالماق دارەجەسى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. ەگەر ول ابدۋل-ءازيز ابدۋلۆاحابوۆتى ۇتسا, چەمپيوندىق بەلبەۋدى يەلەنەدى. جارتىلاي اۋىر سالماقتاعى ەۆگەني ەگەمبەرديەۆ پەن اسىلجان باقىتجان ۇلى ۇزدىكتەر تىزىمىندە ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى ورىنداردى ءوزارا بولىسۋدە. سوڭعى كەزدەرى نۇرسۇلتان قاسىمحانوۆتىڭ قارقىنى وتە كۇشتى. كەلەشەكتە ونىڭ دا باق جۇلدىزى جارقىراي جاناتىنىنا سەنىمدىمىن. وسى جانە تاعى باسقا دا جىگىتتەردىڭ جولىنا ۇلكەن ۇمىتپەن قاراپ وتىرمىز. سول ساڭلاقتاردىڭ ءبىرازى ەرتە مە, كەش پە, UFC-دە ونەر كورسەتەتىنى انىق. وعان ەش كۇماندارىڭىز بولماسىن, – دەيدى د.قاسقاراۋوۆ.
سپورت دەسە, ىشەر اسىن جەرگە قوياتىن ازاماتتىڭ بۇل سوزىنە كادىمگىدەي ءىشىمىز جىلىپ قالدى. كەلەسى جىلى 10 جىلدىعىن اتاپ وتەتىن «الاش پرايد» سول مەرەيلى داتاعا ۇلكەن دايىندىقپەن كەگەلى وتىر. بيىل جەلتوقسان ايىندا ولار اسا تۋرنيرلەرىنە قاتىسىپ, بىرنەشە جاۋىنگەرىن ۇلكەن سىناقتان وتكىزۋدى كوزدەۋدە. كەلەسى جىلى تاعى بىرقاتار ءدۇبىرلى دودانىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. سول باسەكەلەردە دە قازاقتىڭ ءور مىنەزدى ۇلدارى باق سىنايدى. الەمدى جايلاعان پاندەميا دەرتىنەن ارىلساق, قازاقستاننىڭ اۋماعىندا دا وننان اسا جارىستىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. ەڭ باستىسى, قازاقستاندىق ورەندەر ارالاس جەكپە-جەك الەمىندەگى ەڭ بيىك بەلەستەردى باعىندىرامىز دەپ قۇلشىنىپ وتىر. ولاي بولسا, تارتىناتىن تۇگى جوق! العا, الاشتىڭ جىگىتتەرى!
الماتى