دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمىنىڭ (دتۇ, World Tourism Organization) سوڭعى دەرەگى بويىنشا, 2020 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا حالىقارالىق تۋريستەر سانى 65%-عا قىسقارعان. ماماندار مۇنى تۋريزم سالاسىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كورسەتكىش دەپ وتىر. ال 2019 جىلدىڭ جارتىجىلدىعىمەن سالىستىرعاندا حالىقارالىق تۋريستەر سانى 93%-عا تومەندەگەن. تۋريزم سالاسىنىڭ ءدال بۇلاي قۇلدىراۋىنا الەمدى ابىگەرگە سالىپ, حالىقتى وقشاۋلانۋعا ءماجبۇر ەتكەن – كوروناۆيرۋس پاندەمياسى.
دەسە دە كەيىنگى ءبىر-ەكى اپتانىڭ كولەمىندە شەتەلدىك تۋريستەرگە كوپ باعىتتار قايتا ەسىگىن اشا باستادى. دتۇ حابارلاۋىنشا, قىركۇيەك ايىنان باستاپ تۋريستىك ايماقتاردىڭ 53%-ى ساپارعا قويىلعان شەكتەۋدى الىپ تاستاعان. دەگەنمەن كوپ ەلدىڭ ۇكىمەتى بۇرىنعىشا ساقتىق تانىتىپ وتىر. ەڭ كەيىنگى ەسەپ 2020 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا ەنگىزىلگەن شەكتەۋلەر حالىقارالىق تۋريزمگە قاتتى اسەر ەتكەنىن كورسەتتى. كەلۋشىلەر سانىنىڭ بىردەن ازايىپ كەتۋى ميلليونداعان جۇمىس ورنى مەن مەكەمەلەردىڭ قىزمەتىنە قاۋىپ ءتوندىردى.
ەكونوميكالىق شىعىندى ەسەپتەۋ
دتۇ مالىمەتى بويىنشا, 2020 جىلدىڭ قاڭتارى مەن ماۋسىمى ارالىعىندا حالىقارالىق ساپارلارعا سۇرانىستىڭ بىردەن تومەندەپ كەتۋى 440 ميلليون دوللار حالىقارالىق تابىس پەن حالىقارالىق تۋريزمنەن كەلەتىن 460 ميلليارد اقش دوللارى ەكسپورتتىق كىرىسىنەن ايىردى. بۇل 2009 جىلى جاھاندىق ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق داعدارىس جاعدايىندا تىركەلگەن حالىقارالىق تۋريزم شىعىنىنان شامامەن بەس ەسە كوپ.
قاۋىپسىز جانە جاۋاپكەرشىلىككە الىناتىن حالىقارالىق ساپارلار ەندى الەمنىڭ كوپ بولىگىندە قولجەتىمدى جانە ۇكىمەت جاھاندىق ءتۋريزمدى جانداندىرۋ ءۇشىن جەكە سەكتورمەن تىعىز جۇمىس ىستەگەنى ماڭىزدى.
دتۇ باس حاتشىسى زۋراب پولوليكاشۆيلي: «الەمدىك ءتۋريزمنىڭ «كەيىنگى بارومەترى» پاندەميانىڭ تۋريزمگە, ميلليونداعان ادامداردىڭ تىرشىلىك كوزى بولىپ ەسەپتەلەتىن سەكتورعا قالاي اسەر ەتكەنىن كورسەتتى. قاۋىپسىز جانە جاۋاپكەرشىلىككە الىناتىن حالىقارالىق ساپارلار ەندى الەمنىڭ كوپ بولىگىندە قولجەتىمدى, جانە ۇكىمەت جاھاندىق ءتۋريزمدى جانداندىرۋ ءۇشىن جەكە سەكتورمەن تىعىز جۇمىس ىستەگەنى ماڭىزدى. جۇيەلى ارەكەت – جەتىستىك كىلتى», دەيدى.
الەمنىڭ بارلىق ايماعى قاتتى زارداپ شەكتى
مامىردىڭ ەكىنشى بولىگىنەن باستاپ كوپتەگەن تۋريستىك باعىتتىڭ جۇمىسى بىرتىندەپ جاندانا باستاعانىنا قاراماستان, سولتۇستىك جارتى شاردا جازعى ماۋسىم كەزىندە حالىقارالىق ءتۋريزمنىڭ كورسەتكىشى جاقسارعان جوق. جالپى 2020 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا ەۋروپاعا كەلۋشى تۋريستەر سانى 66%-عا قىسقارعان. امەريكا (-55%), افريكا مەن تاياۋ شىعىس (ەكەۋى دە -57%) تا زارداپ شەكتى. دەگەنمەن ازيا-تىنىق مۇحيت ايماعى COVID-19-دىڭ تۋريزمگە اسەرىن العاش بولىپ سەزىنىپ, ەڭ كوپ زارداپ شەكتى. ياعني سارىقۇرلىقتا التى اي ىشىندە تۋريستەر سانى 72%-عا قىسقاردى.
سۋبوڭىرلىك دەڭگەيدە ەڭ ۇلكەن قۇلدىراۋ سولتۇستىك-شىعىس ازيادا (-83%) جانە وڭتۇستىك جەرورتا تەڭىزىندە (-72%) بايقالدى. الەمنىڭ بارلىق وڭىرلەرى مەن سۋبوڭىرلەرىندە 2020 جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىمىندا كىرىس 50%-عا تومەندەدى.
مامانداردىڭ بولجامى بويىنشا, ساپارعا سۇرانىستىڭ تومەندەۋى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ سەنىمى جىل سوڭىنا دەيىن نارىققا اسەر ەتۋى مۇمكىن. مامىر ايىندا دتۇ حالىقارالىق تۋريستىك ساپارلار سانىنىڭ 2020 جىلى 58%-دان 78%-عا دەيىن تومەندەگەنىن مالىمدەدى.
دەسە دە سالا ماماندارى 2021 جىلعا دەيىن تۋريزم سالاسىندا العا جىلجۋ بولاتىنىنا سەنىمدى. وعان ساپارلارعا ارنالعان شەكتەۋلەردىڭ بىرتىندەپ الىنۋى, ۆاكتسينانىڭ قولجەتىمدى جانە ەمدەۋ مەن ساياحاتشىلاردىڭ سەنىمى قايتا ورالۋى تۋرالى بولجام نەگىز بولىپ تۇر. دەگەنمەن تۋريستىك سالانىڭ 2019 جىلعى كورسەتكىشكە جەتۋ ءۇشىن 2,5 جىلدان 4 جىلعا دەيىن ۋاقىت قاجەت ەكەنى ايتىلۋدا.